Maandag 25/10/2021

Nucleaire smokkel is nachtmerrie voor Amerikaanse veiligheidsdiensten

Alle alarmbellen rinkelden toen vorige week in Slowakije drie personen werden gearresteerd die probeerden een halve kilo verrijkt uranium te verkopen. Loos alarm, bleek al snel, want volgens wetenschappers ging het om laagradioactief materiaal, dat niet voor een 'vuile bom' gebruikt kan worden.

Door Georges Timmerman

Brussel l Het incident is typerend voor de aan paranoia grenzende angst voor de mogelijkheid dat gevaarlijke nucleaire splijtstof in handen zou geraken van Al Qaida of andere terreurorganisaties.

"In de nasleep van 9/11 is er een verhoogde ongerustheid dat terroristen zouden kunnen proberen om nucleair materiaal of een kernbom in de VS te smokkelen", stelt een rapport van de Amerikaanse Government Accountability Office (GAO). "Dat zou op verschillende manieren kunnen gebeuren: verstopt in een auto, een trein of een schip, meegenomen in persoonlijke bagage via een luchthaven, of te voet binnengebracht via een onbewaakte grens. Als terroristen erin zouden slagen om een atoombom of een vuile bom in de VS te smokkelen, zouden de gevolgen vernietigend kunnen zijn voor onze nationale en economische belangen."

Het Internationaal Atoomagentschap registreerde tussen 1993 en 2004 wereldwijd 650 gevallen van illegale smokkel van nucleair materiaal, waarvan ongeveer 20 gevallen van smokkel van materiaal dat voor de aanmaak van een vuile bom kan dienen. Toch gaat het maar om het topje van de ijsberg, want net zoals bij drugssmokkel zijn er voor elke vondst van de veiligheidsdiensten een onbekend aantal geslaagde operaties.

In vrijwel alle bekende gevallen was het materiaal afkomstig uit landen van de vroegere Sovjet-Unie. Enkel al in Georgië zijn sinds de val van de Berlijnse Muur 238 gevallen geteld van radioactief materiaal, dat was achtergelaten door Russische militairen. Dat cijfer werd vorige maand bekendgemaakt door Alexandre Kukhianidze, voorzitter van het Transnational Crime and Corruption Center, op een door de Navo georganiseerd congres over georganiseerde misdaad in Sofia, Bulgarije.

"Experts stellen dat er een reëel gevaar bestaat voor de internationale gemeenschap", zei Kukhianidze, "als dergelijk radioactief materiaal over de grens wordt gesmokkeld, zodat het mogelijk wordt een vuile bom te maken die gebruikt kan worden bij potentiële terroristische aanvallen tegen zowel het Westen als tegen Rusland."

Volgens Lee Rensselaer van de Congressional Research Service on Homeland Security, International Terrorism and Organized Crime ligt er in de landen die vroeger deel uitmaakten van de Sovjet-Unie 600 tot 650 ton nucleair materiaal, verspreid over 300 gebouwen en meer dan 50 locaties. Voor de fabricage van een primitieve atoombom is 6 tot 8 kilo plutonium en 15 tot 25 kilo hoogverrijkt uranium nodig. Diverse Amerikaanse veiligheidsdiensten hebben reusachtige budgetten uitgetrokken om in de landen die aan de voormalige Sovjet-Unie grenzen een netwerk van ruim 470 speciale stralingsdetectiepoorten te installeren. Alle havens van waaruit goederen per container naar de VS vertrekken, ook de Belgische havens, werden inmiddels uitgerust met containerscanners. Want de meest logische plek om een vuile bom in te verbergen is een container.

Al die technologie biedt echter geen zekerheid, zo blijkt uit rapporten van het Amerikaanse Department of Homeland Security. De grenzen van de vroegere Sovjet-Unie zijn niet alleen buitengewoon lang. Hoogverrijkt uranium is ook bijzonder moeilijk op te sporen, want relatief laag radioactief. Soms rijden vrachtwagens te snel door de detectiepoorten, zodat de apparaten niet optimaal werken. In andere gevallen stelt het personeel de gevoeligheid van de detectiepoorten te laag in, om het aantal valse alarmen te verminderen. Sommige onschuldige producten waarin radioactief materiaal wordt verwerkt, zoals vulling voor kattenbakken, verstoren immers de werking van de apparatuur. In sommige havens wordt het goed functioneren van de containerscanners dan weer gehinderd door harde wind of opstuivend zeewater. Als het nucleaire materiaal verborgen zit achter lood of in een container vol schroot wordt het evenmin gevonden. De meest ontdekkingen van nucleaire smokkel zijn dan ook het resultaat van ouderwets politieonderzoek en niet van technische apparatuur.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234