Zaterdag 15/08/2020

Sociaal tolken

Nu Vlaanderen niet meer tussenkomt, keldert het aantal aanvragen voor sociaal tolken

Een sociaal tolk in actie.Beeld Agentschap Integratie & Inburgering.

Sinds Vlaanderen niet meer financieel tussenkomt, is het aantal aanvragen voor sociaal tolken sterk teruggelopen. ‘Zo lopen anderstaligen steeds vaker de nodige zorg mis’, zegt Vlaams Parlementslid An Moerenhout (Groen).

Tot eind vorig jaar konden lokale overheden of instellingen zoals ziekenhuizen, rusthuizen, scholen en OCMW’s een beroep doen op sociaal tolken of vertalers tegen een tarief van 8 euro per uur. Het Vlaams Agentschap Integratie en Inburgering paste als aanbieder van die diensten de rest bij. Sinds dit jaar moeten die lokale besturen en instellingen – of de anderstalige zelf – de volle pot betalen: 48 euro per uur, of een verzesvoudiging.

De vrees dat die beslissing tot minder aanvragen zou leiden, lijkt nu uit te komen: tussen januari en mei 2020 waren er 36 procent minder tolkaanvragen dan in dezelfde periode het jaar voordien. Die sterke daling is zeker niet alleen covidgerelateerd: hoewel de crisis een grote impact had op het aantal tolken ter plaatse, vond de daling eveneens plaats in januari (-45 procent) en februari (-31 procent).

An MoerenhoutBeeld BELGA

“Zo lopen anderstaligen steeds vaker de nodige zorg mis”, zegt Vlaams Parlementslid An Moerenhout (Groen), die de cijfers opvroeg bij minister van Integratie Bart Somers (Open Vld). “Ik hoor vooral van dokters en ziekenhuizen dat ze minder een beroep doen op sociale tolken, nu ze de kosten zelf moeten ophoesten. Anderstalige patiënten krijgen daardoor soms hun diagnose via Google Translate te horen, dat is een land als het onze onwaardig.”

De Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) wijst er bovendien op dat de Vlaamse regering een budget van 200.000 euro vrijmaakte voor sociaal tolken tijdens de coronacrisis, maar dat de OCMW’s daar geen aanspraak op kunnen maken. “Terwijl OCMW’s of lokale besturen een belangrijke eerstelijnsdienst zijn om mensen wegwijs te maken.”

Familielid of taalhulp

Het kabinet van Somers nuanceert en wijst erop dat de daling veel minder uitgesproken is wanneer de vergelijking met 2018 wordt gemaakt. “Inburgeraars hebben trouwens nog steeds recht op een gratis sociaal tolk”, zegt woordvoerder Arthur Orlians. “Daarnaast kan er ook gewerkt worden met vrijwilligers, zogenaamde taalhulpen, zoals in Brussel en Mechelen al gebeurt.” 

Die niet-gecertificeerde tolken zijn echter een “doekje voor het bloeden", zegt professor Lieven Buysse (KU Leuven), die de sector nauw opvolgt. “Hun opleiding is minimaal, terwijl het vaak om complexe toestanden gaat: huisvestingsdossiers, toelagen of het aankaarten van complexe medische dossiers.” En na een inburgeringstraject, met taalniveau A2 als eindpunt, zijn anderstaligen in staat om naar de bakker te gaan, niet om een diagnose te ontwarren, aldus Buysse. 

Volgens hem zijn actoren binnen de zorg, het onderwijs of de sociale sector dan ook sterk vragende partij voor gecertificeerde tolken. “In de praktijk gebeurt het echter steeds vaker dat bijvoorbeeld scholen vragen om een familielid mee te nemen naar het oudercontact", zegt Buysse. “Nochtans kan zo'n gesprek ook over een adhd-problematiek gaan. Begin daar maar eens aan.”

Huisarts Stephanie De Maesschalck, gastprofessor diversiteit in de gezondheidszorg (UGent), stelt dat er risico’s verbonden zijn aan het inzetten van zulke informele tolken. “Dan gaat het niet alleen over de correctheid van de vertaling, maar ook over de vertrouwelijkheid van sommige medische gesprekken.”

De Maesschalck kent overigens een concreet voorbeeld van een traumabehandeling bij een vluchteling die dit jaar werd stopgezet door het kostenplaatje van de sociaal tolk. Dat die kosten hoog kan oplopen, toont een voorbeeld van OCMW Genk dan weer: vijftien sessies van een cliënt bij het Centrum voor Geestelijke Gezondheid kosten alleen al 720 euro voor de tolk.

“Door die rekeningen door te schuiven, belemmer je de toegang tot de gezondheidszorg voor de meest kwetsbaren”, concludeert Moerenhout, die vindt dat de beslissing om het budget voor sociaal tolken te schrappen, teruggedraaid moet worden. “In Nederland, waar ons beleid op gebaseerd is, komen ze daar trouwens al op terug, omdat onderzoek aantoonde dat dit model indirect tot hogere zorgkosten leidt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234