Woensdag 10/08/2022

Bellen metCorrespondent Thomas Rueb

‘Nu pas landt het besef dat dit gewoon kan in het Amerika van nu’: correspondent Thomas Rueb over het geschrapte abortusrecht

Een demonstratie tegen het besluit van het Hooggerechtshof in New York.  Beeld AFP
Een demonstratie tegen het besluit van het Hooggerechtshof in New York.Beeld AFP

Het Amerikaanse hooggerechtshof schrapte vrijdag het federale recht op abortus. De emoties hierover lopen in New York zeer hoog op, ziet correspondent Thomas Rueb. ‘Nu pas landt het besef dat dit gewoon kan in het Amerika van nu.’

Niels Waarlo

Je bent langsgeweest bij een demonstratie in New York. Zijn er veel protesten uitgebroken in Amerika?

“Alleen al in New York is op verschillende plekken gedemonstreerd. Minuten na de aankondiging dat het Hooggerechtshof zijn uitspraak zou doen, werd al opgeroepen om de straat op te gaan. Ook in conservatieve staten zijn protesten uitgebroken.

“New York is een zeer liberale stad, al helemaal voor Amerikaanse begrippen, en de emoties lopen hier hoog op. Eigenlijk kon je dit al zien aankomen vanaf het moment dat Trump zijn conservatieve rechters installeerde, en toch is deze uitspraak als een bom ingeslagen. Nu pas landt het besef dat dit gewoon kan in het Amerika van nu.”

Toch zal deze uitspraak in New York niet veel consequenties hebben, omdat progressieve staten abortus niet zullen verbieden. Waarom reageert men dan zo heftig?

“Omdat dit natuurlijk miljoenen andere Amerikaanse vrouwen wel direct treft. Daarnaast staat deze uitspraak over abortus niet op zichzelf. Donderdag zorgde het Hooggerechtshof er met een andere invloedrijke, controversiële uitspraak nog voor dat onder meer in New York mensen mogelijk met wapens over straat mogen lopen. Dit is voor veel Amerikanen indicatief voor de richting die de Verenigde Staten opgaan. Verworvenheden kunnen worden afgenomen en progressie blijkt een omkeerbaar proces.”

Lees ook

Eén dag na het afvoeren van het abortusrecht geldt in deze Amerikaanse staten al een verbod

‘Ik dacht dat ik met ‘The Handmaid’s Tale’ fictie had geschreven. Nu is het realiteit’: Margaret Atwood over abortusverbod in VS

Ooit waren de Republikeinen in Amerika vóór het recht op abortus. Wanneer veranderde dat, en waarom?

Welke verworvenheden kunnen ze zoal verliezen?

“Denk aan het homohuwelijk, maar ook aan nog veel oudere rechten, zoals regelgeving rond het gebruik van anticonceptie. Tegelijkertijd met de uitspraak publiceerde Clarence Thomas, een van de opperrechters van het Hooggerechtshof, een stuk waarin hij uiteenzette waarom hij dit besluit steunt. Hij merkt op dat er mogelijk meer ‘fouten’ uit het verleden, zoals hij ze ziet, kunnen worden rechtgezet. Daarbij wijst hij op de wet die recht op intimiteit tussen mensen van hetzelfde geslacht vastlegt. Of hier echt aan getornd zal worden in de toekomst weten we niet, maar door deze uitspraak lijkt het een stuk waarschijnlijker geworden.”

President Biden riep vrijdag op geen geweld te gebruiken bij demonstraties. Is die waarschuwing nodig, denk je?

“Er is wel veel woede. Wat meespeelt is dat Biden hoe dan ook zal willen vermijden dat de discussie straks wordt gedomineerd door uit de hand gelopen protesten. Dat is in het verleden ook gebeurd, bijvoorbeeld bij de Black Lives Matter-demonstraties: mensen gingen de straat op om op te komen voor hun rechten, en vervolgens draaide de nationale discussie voor een groot deel over ongeregeldheden bij de protesten.”

Hoe snel nemen staten die abortus willen verbieden nu maatregelen?

“Gigantisch snel. Missouri maakte na een kwartier bekend abortus te hebben verboden. Zestien staten hebben abortussen in vrijwel alle gevallen al illegaal gemaakt of doen dit zeer binnenkort. En de komende weken en maanden zullen meer staten abortus in meer of mindere mate beperken.”

Biden hamert nu op het belang van de Midterm-verkiezingen, waarbij Amerikanen kiezen wie er in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden komen. Welke invloed kunnen die hebben?

“Ik denk dat Biden vooral wil laten zien dat dit is wat je krijgt als je op Republikeinen stemt. Dit was nooit gebeurd als Trump niet tot president was verkozen, is zijn punt. Die heeft drie conservatieve rechters aangesteld, onder meer met het doel om het federale recht op abortus afgeschaft te krijgen.

“Biden zal proberen gematigde Republikeinen aan te spreken en een deel van de Democratische achterban die niet vaak gaat stemmen in beweging te krijgen. Anders verliezen jullie nog meer, is zijn boodschap. Tegelijkertijd heeft het Hooggerechtshof dit besluit over abortus genomen onder een Democratische president, wat laat zien hoe machtig het is. Biden kan hier niks meer aan doen.”

Kunnen de Democraten politiek garen spinnen bij deze situatie?

“Bidens termijn als president wordt gekenmerkt door een soort splitsing: aan de ene kant wil hij het progressieve deel van zijn achterban aanspreken, en zet hij zichzelf neer als de groenste en meest vooruitstrevende president ooit. Maar tegelijk wil hij de verbinder zijn, de centrist die er is voor alle Amerikanen. Dat maakt het voor de Democraten vaak lastig om uit te leggen waar ze nu voor staan.

“Nu kunnen de Democraten wel een glashelder punt maken: deze beslissing van het Hooggerechtshof volgt uit Republikeins beleid, dít is waar wij tegen vechten, stem op ons. Deze uitspraak over abortus is helemaal niet zo populair bij de gemiddelde Amerikaan, de meerderheid wil dit niet. Daarom hoor je hier ook wel dat dit de Republikeinse Partij kwetsbaar maakt.

“Het is te cynisch om te zeggen dat dit politiek gezien een goede dag is voor de Democraten, maar als je er met een kille technocratische blik naar kijkt ligt hier een kans voor ze. Het geeft een focuspunt, en leidt af van zaken waar ze een minder duidelijk antwoord op hebben, zoals de torenhoge inflatie en benzineprijzen.”

Intussen is er vrijdag een nieuwe wapenwet aangenomen doordat Republikeinen en Democraten een compromis hebben weten te sluiten. Is dat hoopvol?

“Niet echt, vrees ik. Dit is een wapenwet met wat relevante, maar ook marginale veranderingen. Hij wordt aangenomen op dezelfde dag dat het Hooggerechtshof een zeer ingrijpende beslissing neemt. Daarmee laat de wapenwet juist zien hoe lamgeslagen de politiek is vergeleken met het gewicht van de veranderingen die het Hooggerechtshof weet door te voeren na de ideologische verschuivingen daar.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234