Donderdag 01/10/2020

Global Warming

Nu ook in Europa: klimaatvluchtelingen

In de hoofdstad Longyearbyen waren de voorbije zestien maanden telkens de warmste ooit gemeten.Beeld NYT

Ook Europa heeft klimaatvluchtelingen. Het gaat om 256 Noren die wonen op de eilandengroep Spitsbergen. Ongekende regenval zorgt op de eilandengroep voor aardverschuivingen.

De Noren moesten de afgelopen maanden worden geëvacueerd wegens ongekende aardverschuivingen als gevolg van recordregenval. Terreinen die sinds mensenheugenis vastgevroren zaten, worden plots gevaarlijk instabiel. Na één heftige regenbui werden rondom die plek meer dan 50 aardverschuivingen ontdekt.

Poolonderzoeker Maarten Loonen van de Rijksuniversiteit Groningen maakt zich kwaad over de bijna opgewekte reacties die hij ziet op sociale media. Want die liegen er niet om. 'Wat een gezeur over dat klimaat elke keer.' 'Eindelijk een nieuwe vakantiebestemming erbij, geitenwollen sokken.' Of: 'Donald Trump is niet de enige die het beter weet dan de overgrote meerderheid van de klimaatwetenschappers.'

"Doemscenario's? Gezeur? Ga dat maar uitleggen aan die 256 Noren die Spitsbergen hebben moeten verlaten", zegt poolonderzoeker Loonen. "In mijn wereldje hebben we het er allemaal over", zegt hij vlak voordat hij de Groningse collegezaal instapt. Het wordt steeds duidelijker dat het uit de hand loopt maar er wordt heel weinig bezorgdheid geuit, constateert hij. "Ik ben een hele tijd geen klimaatactivist geweest, hoewel ik wel zag dat het warmer werd. Maar de laatste jaren ben ook ik activist beginnen worden."

Poolbron in Spitsbergen.Beeld Thinkstock

Geregeld heeft hij contact met wetenschappers in het Hoge Noorden. Voor wie twijfelt aan de ernst van de situatie adviseert hij eens een kijkje te nemen op de Noorse weersite yr.no. "Daar kun je Spitsbergen zelf opzoeken. Dat heet Svalbard in het Noors. Kijk dan naar de statistieken van het vliegveld bij de hoofdstad Longyearbyen. Je ziet dan dat het er veel warmer was dan normaal. Al het hele jaar. De laatste zestien maanden zijn stuk voor stuk 'recordwarm' geweest. Daar bedoel ik mee dat in die periode iedere maand weer warmer was dan de warmste maand ooit gemeten. Het gaat gewoon keihard door."

Loonen spreekt op congressen over de hele wereld. En net als bijna al zijn collega's luidt hij de noodklok. Maar wie hoort die te midden van al het nieuws over vluchtelingen, Trump en aanslagen, vraagt hij zich af. "Toen ik in 1990 begon met poolonderzoek hadden we het over het jaar 2100. Dan zou het merkbaar worden. Acht jaar geleden kwamen de eerste verhalen dat wij het nog gingen meemaken in ons leven. En dat gebeurt nu dus. Wat op Spitsbergen gebeurt, is toch een ramp. En wij gaan dat ook merken. De zeespiegel stijgt, ons weer verandert. Wij weten dat en toch hopen we dat de gevolgen uitblijven. Wat dat betreft is de verkiezing van Donald Trump natuurlijk een ramp, dat die man durft te beweren dat het allemaal een complot is van Chinezen en wetenschappers." Er volgt een scheldwoord uit de grond van zijn hart.

Brommertjes

Loonen voelt zich een roepende in de woestijn. "Mijn belangrijkste argument is: mijn kinderen. Zij zitten straks met de ellende. Het blijkt heel moeilijk voor mensen om te denken over de toekomst." Hij is net in China geweest en zag daar veel Chinezen op elektrische brommertjes. Nauwelijks nog benzinebrommers. "Waarom niet bij ons? Waarom besteden wij daar niet meer geld aan? Als poolonderzoeker op de Noordpool staan we onderhand letterlijk onder water. En inderdaad, dan lees je van die nonchalante reacties online: 'ach, een beetje warmer, het is wel lekker zo'n Zuid-Frans klimaat'. Maar ondertussen wordt op de Noordpool al zestien maanden elke keer een warmterecord gebroken. Dat is geen incidentje, dan ontploft mijn klimaatactivisme. Dit zijn trends waar je echt van moet schrikken."

Instortende ijsrotsformatie in Spitsbergen. Beeld Michael Melford
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234