Maandag 17/02/2020

Analyse

Nu of nooit: 2020 zal Jambon I maken of kraken

Beeld Tim Dirven

Wat brengt het nieuwe jaar voor Jambon I? Kunnen N-VA, Open Vld en CD&V het centrumrechtse project redden? Hebben ze daar überhaupt nog zin in?

Ooit, nog niet zo lang geleden, leken Vlaanderen en België op weg naar een langere periode van centrumrechts bestuur. Een tijdvak waarin de partijen N-VA, Open Vld en CD&V samen meerderheden behaalden bij de verkiezingen, elkaar vonden aan de onderhandelingstafel en coalities vormden. Zo werden de nieuwe Vlaamse regering-Bourgeois I en federale regering-Michel I eind 2014 in de markt gezet als de ‘logische’ politieke vertaling van de Vlaamse grondstroom.

Intussen, vijf jaar later, ligt het centrumrechtse project op apegapen. De regeringen-Bourgeois I en -Michel I presteerden onder de verwachting. Ideologische bondgenoten bleken al snel ook electorale concurrenten. Bij de verkiezingen in mei verloren N-VA, Open Vld en CD&V alledrie fors, wat een heruitgave van Michel I onmogelijk maakte. In Vlaanderen kon centrumrechts wel verder, en na een uitgesponnen paringsdans tussen N-VA en Vlaams Belang gebeurde dat ook.

Geen breuk

Drie maanden na de start van Jambon I zijn N-VA, Open Vld en CD&V het over twee dingen eens. Eén: de nieuwe regering is niet vertrokken zoals verhoopt. De regering-Jambon I moest een duidelijke breuk maken met Bourgeois I, maar ze is daar voorlopig niet in geslaagd. 

Van bij de start werd ook deze ploeg geplaagd door kleine en grote problemen. Minister-president Jan Jambon (N-VA) weigerde het parlement inzage in de begrotingstabellen terwijl die op zijn bureau lagen. De regering ontketende een opstand binnen de mondige cultuursector. Nieuwkomer Wouter Beke (CD&V) werkte zich in de knoei met besparingen op de Zelfmoordlijn. En om het jaar af te sluiten werd Jambon vorig weekend betrapt op een leugen over de kinderbijslag voor asielzoekers.

Twee: 2020 kan beterschap brengen voor Jambon I. Door de lange formatie van de regering – een Vlaams record – had ze in 2019 weinig tijd om inhoudelijk aan het werk te gaan. In 2020 moet de nieuwe ploeg echt onder stoom komen, luidt het binnen de meerderheidspartijen. “De inloopperiode verliep niet te best, maar in 2020 begint het pas”, zegt een hooggeplaatste bron. Jambon I wil het nieuwe jaar inzetten met nieuwe moed en een focus op de economie.

De aankomende brexit wordt een sleutelmoment in de bestuursperiode. Er staan tienduizenden jobs op het spel in Vlaanderen. Tegelijk ziet de Vlaamse regering hoop in de Duitse economische statistieken. Als in Berlijn de zon schijnt, klaart ook in Brussel de hemel op.

Regenboog

Maar om van Jambon I een succes te maken, zal veel – zo niet alles – afhangen van de wil binnen N-VA, Open Vld en CD&V. Is die er nog? De aanslepende federale onderhandelingen werpen een schaduw op de Vlaamse regering. Federaal lijken er stilaan maar twee opties over: een regenboogcoalitie (met Open Vld en CD&V maar zonder N-VA) of nieuwe verkiezingen. Als er straks een regenboogcoalitie komt, dan heeft dit ernstige gevolgen voor Jambon I.

N-VA vreest dat Open Vld en CD&V er dan alles aan zullen doen om Jambon I de adem te benemen. Door federaal beleid te voeren dat de Vlaamse plannen onmogelijk maakt, en door Vlaams zoveel dwars te liggen op geel-zwarte dossiers. Open Vld en CD&V vrezen dan weer dat N-VA Jambon I in zo’n scenario zal ombouwen tot een vechtregering tegen de federale coalitie.

Het wantrouwen en de spanning tussen de centrumrechtse partijen werd vorig weekend voor het eerst duidelijk zichtbaar. In een Facebook-bericht haalde Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten hard uit naar Jambon omwille van diens leugen over de sociale voordelen van asielzoekers. Ze verweet Jambon “een flauw doorslagje van een extreemrechts broodjeaapverhaal” te verspreiden en waarschuwde hem dat Jambon I een positief project moet worden. 

Anders kon Jambon beter zijn conclusies trekken. Rutten: “Als N-VA graag een minderheidsregering met Vlaams Belang wil, dat ze die dan maakt.” Of hoe 2020 Jambon I zal maken of kraken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234