Zondag 24/10/2021

Islamitische Staat

Nu IS terrein verliest in Syrië en Irak, richt het zijn vizier op Zuidoost-Azië

Hevige gevechten zijn uitbroken in Marawi.  Beeld EPA
Hevige gevechten zijn uitbroken in Marawi.Beeld EPA

De zwarte vlag van Islamitische Staat wappert al ruim een week boven de Filipijnse stad Marawi en onder de strijders bevinden zich niet alleen lokale extremisten, maar ook Tsjetsjenen en Arabieren. "Nu Islamitische Staat steeds meer terrein verliest in Syrië en Irak, slaat de organisatie haar vleugels uit", zegt terrorisme-expert Rohan Gunaratna. "Een van de gebieden waar kansen liggen, is Zuidoost-Azië, en het zwaartepunt ligt op de Filipijnen."

De slag om Marawi begon vorige week woensdag, toen het leger een huis bestormde waar de gewonde militante leider Isnilon Hapilon werd verpleegd. Hij bleek niet alleen te zijn: zo'n honderd zwaar bewapende strijders doken op en verspreidden zich over de stad.

Ondanks de inzet van zwaar geschut - de stad is zelfs vanuit de lucht gebombardeerd - blijven de extremisten zich verzetten. Er zijn burgers geëxecuteerd (zij kregen, met de handen op de rug gebonden, een kogel door het hoofd en op hun lichamen werd een briefje met de tekst 'verrader' achtergelaten) en katholieken zouden als menselijk schild worden gebruikt. Tienduizenden inwoners zijn op de vlucht geslagen.

Lees ook: Vier vragen over Islamitische Staat op de Filipijnen

Perfecte uitvalsbasis

Marawi bevindt zich op Mindanao, het grootste zuidelijke eiland van de Filipijnen, en het merendeel van de twintig miljoen inwoners is moslim. Het gebied wordt al decennia lang geplaagd door opstanden van zowel communisten als islamitische extremisten en Manilla slaat deze met harde hand neer. Deze instabiliteit, in combinatie met de poreuze maritieme grenzen met Maleisië en Indonesië, maken het eiland tot een perfecte uitvalsbasis voor drugssmokkelaars, piraten en, steeds meer, terroristen uit de hele regio.

"De laatste jaren zie je dat kleine militante groeperingen zich verenigen onder de vlag van IS", zegt Rohan Gunaratna, een terrorisme-expert aan de S. Rajaratnam School of International Studies in Singapore. "Een van de eersten die de organisatie in 2014 trouw zwoeren, net nadat IS-leider al Bagdadi het kalifaat uitriep, was Hapilon. Vorig jaar werd hij aangewezen als de emir van IS in Zuidoost Azië."

De banden met Abu Sayyaf zijn nauw. Hapilon is in het verleden een belangrijke commandant geweest van deze organisatie die berucht is om zijn ontvoeringen. 'Formeel heeft Abu Sayyaf de ideologie nog niet omarmd', zegt Gunaratna, 'maar 's avonds zetten de strijders hun telefoon aan en kijken naar video's van IS.'

Kruisvaardersleger

In recente edities van Rumiya (een maandelijks tijdschrift van IS dat in verschillende talen wordt uitgegeven) worden ook acties van IS-strijders tegen het 'Filipijnse kruisvaardersleger' uitgelicht. Vorige zomer verscheen er een video van zwaar gewapende jonge mannen op Mindanao. Ze gingen in een kring staan, legden hun handen op elkaar en zworen trouw aan Islamitische Staat. Iets later in de video roept een Maleisische strijder IS-aanhangers op om 'naar de Filipijnen' te komen als ze niet naar het Midden-Oosten kunnen reizen. Daarna onthoofd hij samen met twee anderen drie christelijke gevangenen.

Volgens Gunaratna zijn de Filipijnen altijd een centraal punt geweest voor extremisten. "Ze komen er al jaren om te trainen en te vechten, maar nu is Mindanao duidelijk uitgekozen als epicentrum voor de strijd in Zuidoost Azië. Het doel is om op de Filipijnen een wilaya uit te kunnen roepen, een provincie van het kalifaat, zoals ook is gebeurd in Libië en Saoedie-Arabië. Als dat lukt, zou het een enorme overwinning zijn voor de terroristen."

Militairen verzamelen zich in Marawi.  Beeld EPA
Militairen verzamelen zich in Marawi.Beeld EPA

Op dit moment beheerst IS al enkele delen van Mindanao en volgens Gunaratna moet het leger hen zo snel mogelijk terugslaan. "Zodra IS zijn terrein kan uitbreiden, wordt het veel lastiger het nog te ontmantelen." Dat kunnen de Filipijnen niet alleen, zegt de terrorisme-expert, maar dat ligt gevoelig. Het Westen zal niet staan te trappelen om president Rodrigo Duterte militair te steunen, vanwege de snoeiharde manier waarop hij zijn oorlog tegen drugs voert.

"Samenwerking is noodzakelijk", meent Gunaratna. "De islam is in dit deel van de wereld heel gematigd, maar stel je voor wat het zou betekenen als hier een gebied komt waar IS vrij spel heeft. Een plek als de tribale gebieden in Pakistan waarvandaan zij kunnen opereren en hun ideologie verspreiden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234