Zondag 22/05/2022

Nu is het aan u, Mr Brown

Ik ben voorstander van een 'nieuw egalitarisme', want dat is net de voorwaarde voor een langdurige economische groei

Anthony Giddens geeft goede raad aan de opvolger van Tony Blair

Premier Tony Blair heeft zijn afscheid officieel aangekondigd. In juni zal minister van Financiën Gordon Brown wellicht de leiding van de Britse Labour Party van hem overnemen. Maar hoe kan Brown de kansen op een vierde ambtstermijn voor Labour gaaf houden?

Labour zal met nieuwe ideeën op de proppen moeten komen als het de Conservative Party een hak wil zetten. Bovendien zullen ze ook het enthousiasme van de kiezers moeten aanwakkeren. Om kans te maken op een vierde ambtstermijn zal Labour zichzelf al net zo drastisch moeten heruitvinden als in 1997.

Ik stel voor dat Labour een 'Contract met de Toekomst' opstelt. Natuurlijk kun je niet letterlijk een contract met de toekomst sluiten. Enerzijds omdat de toekomst nog niet bestaat, en anderzijds omdat de toekomst geen handelend persoon is. Wat ik wel bedoel, is dat Labour de burgers een contract zou moeten voorleggen waarin werk wordt gemaakt van de toekomst van het land, en indien mogelijk ook van de toekomst van de wereld. Die toekomst moet niet alleen sociaal rechtvaardig, maar ook economisch en ecologisch verdedigbaar zijn. Het moet een toekomst zijn waarin we onze kinderen niet uitbuiten.

Zoals ik het zie, moet een Contract met de Toekomst een aantal essentiële bepalingen bevatten. Labour moet opnieuw aansluiting zoeken bij de sociale democratische traditie. Tot nog toe heeft de partij het egalitarisme vooral aan de kant geschoven. Maar waarom? De ongelijkheid moet worden weggewerkt. Dat is niets om je over te schamen. De ongelijkheid in de Britse maatschappij is op dit moment te groot om efficiënt te kunnen wedijveren op de mondiale markt. Ik ben voorstander van een 'nieuw egalitarisme', want dat is net de voorwaarde voor een langdurige economische groei. Een vernieuwd beleid, en geen belastingverhoging, moet de motor achter dit programma worden.

Het belastingstelsel zal grondig moeten worden hervormd. Alleen zo zullen we de groene thema's in het fiscale beleid van de regering kunnen implementeren. Brown moet Green worden. Natuurlijk heeft hij ook nog maar pas een toespraak over dit thema gehouden. Toch is het niet raadzaam een algemene belastingverhoging door te voeren. Het nee tegen de belastingverhoging zal een kordaat nee moeten worden, want de Tory's zullen Brown afschilderen als een traditionalist die belastinggeld int en uitgeeft.

Het beleid van Blair op vlak van de gezondheidszorg en het onderwijs moet geradicaliseerd en veralgemeend, in plaats van teruggeschroefd, worden. De welvaartsstaat is vooral het monopolie van de middenklasse geweest. We moeten armere bevolkingsgroepen mondiger maken en ze een echte stem en een echte keuze geven. Decentralisatie en devolutie zouden de agenda moeten bepalen. En laat dat nu net twee thema's zijn waar Brown in het verleden niet vaak mee is geassocieerd. Steden en regio's hebben behoefte aan een sterk leiderschap. Mondiale veranderingen hebben immers vaak een grotere rechtstreekse impact op stedelijk en regionaal vlak dan op nationaal niveau.

Momenteel maken we het einde van de welvaartsstaat mee en daarom zit er niets anders op dan die welvaart te hervormen. En dat bedoel ik niet in de rechtse zin van het woord. Ik vind welvaartstelsels geen rem op de groei. Het tegendeel is veeleer waar. De welvaartsstaat moet een sociale-investeringsstaat worden en mag niet louter een sociaal vangnet zijn. Zo is investeren in het onderwijs van het grootste belang als je de armoede wilt aanpakken en economisch competitief wilt zijn. We hebben behoefte aan een meer preventief en activistisch welvaartsstelsel dan we tot nog toe gewend zijn.

Labour hoort zich de nieuwe en erg uitgebreide welzijnsagenda stevig toe te eigenen. Steeds meer mensen kampen met geestelijke aandoeningen. Die leiden tot meer verloren werkdagen dan de werkloosheid. Tegenwoordig hangen de meeste chronische ziekten samen met onze levensstijl. Als je die wilt aanpakken, moet je anders gaan leven en gezondere dagelijkse gewoonten aankweken. Ook de opwarming van de aarde kunnen we alleen maar tegenhouden als we ons een andere manier van leven eigen maken.

Brown zou ook een positievere houding tegenover de Europese Unie moeten aannemen dan hij tot nog toe heeft gedaan. Veel van de grote problemen waarmee onze maatschappij tegenwoordig kampt, kunnen alleen binnen een Europese context worden aangepakt. Denk maar aan de klimaatverandering, de energievoorziening, de grensoverschrijdende misdaad, de migratie, de problemen in het Midden-Oosten. Een nieuwe generatie Europese leiders ontwaakt en Brown moet zijn kans grijpen om een van hen te worden.

Het buitenlandse beleid, en dan vooral de tragedie in Irak, heeft de geloofwaardigheid van Labour een flinke klap toegediend. Brown moet de troepen nu terugtrekken uit Irak, en dat proces is al begonnen. Hij moet wat afstand nemen van de huidige Amerikaanse regering zonder het atlanticisme op te blazen. Maar bovenal moet hij zich goed bewust zijn van wat het voor de wereld zal betekenen als de Amerikaanse grootmacht aan invloed en respect moet inboeten.

Ik heb helemaal niet de bedoeling om de problemen te onderschatten waarmee een door Brown geleide regering te maken zal krijgen. De spanningsvelden en problemen zijn duidelijk. Wellicht zullen we een strijd om het leiderschap krijgen en zal Brown een niet-verkozen premier worden. Goed 70 percent van de kiesgerechtigden is van oordeel dat hij nu zo gauw mogelijk verkiezingen moet uitschrijven. De kans dat hij dat ook zal doen, is zogoed als onbestaande, maar dat kan meteen ook zijn legitimiteit ondergraven.

Er kunnen ook problemen in de partij ontstaan. Brown zal het oude links moeten overbluffen en hij zal de mogelijk dwarsliggende vakbonden het hoofd moeten bieden, net zoals Blair hem dat heeft voorgedaan. Als Brown te veel toegeeft aan de traditionalisten, kan hij misschien wel de partij tevreden houden, maar zal zijn premierschap geen lang leven beschoren zijn.

Niemand die kan voorspellen of Brown goed met die problemen zal omgaan, maar de kans bestaat dat hij een uitstekend leider wordt. De Tory's hebben de verwarring boven een concrete bewindvoering verkozen in een poging om het publiek aan te spreken. Daarmee zijn ze volgens mij zwaar uit de bocht gegaan.

In zijn eerste jaar als premier moet Brown een beleidsvolle agenda ontwikkelen en in de praktijk omzetten. Zo kan hij de Conservative Party het vuur aan de schenen leggen zodra ze hun eigen beleid naar voren schuiven (als ze daar al in slagen). De komende verkiezingen zouden een dubbeltje op zijn kant kunnen worden, maar Labour kan opnieuw winnen. Daar ben ik alvast van overtuigd.

Anthony Giddens, gewezen directeur van de London School of Economics, adviseerde Tony Blair op vlak van het derdewegbeleid. Zijn boek Over to You, Mr Brown verscheen bij Polity Press.

(c) Tribune Media Services

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234