Zaterdag 15/08/2020

Talkshow battle

Nu het overaanbod dreigt: wat is de heilige graal in talkshowland?

Karen Damen en Gilles De Coster vervoegen het legertje talkshows in 'Karen en De Coster'.Beeld anp/VIER

 Net als je denkt dat ze de talkshow maar beter begraven, kondigt elke zender een nieuw praatprogramma aan. Met Karen & De Coster op Vier lijkt het overaanbod compleet. Sommige shows zijn gedoemd om te falen, andere hebben misschien het eeuwige leven. Wat is de heilige graal in talkshowland?

Liefhebbers van het praatprogramma zullen dit najaar niet weten op welke zender af te stemmen. Op Vier presenteren Karen Damen en Gilles De Coster het wekelijkse discussieprogramma Karen en De Coster. VTM pakt uit met een laatavondshow met Jonas Van Geel als de Vlaamse Jimmy Kimmel. Reyers laat verdwijnt op Canvas, maar maakt meteen plaats voor De afspraak met Bart Schols. Lieven Van Gils verhuist op zijn beurt naar Eén, waar hij de dagelijkse, nog niet nader genoemde opvolger van Café Corsari mag voorzitten. En o ja, dan is er ook nog Terzake laat.

Opmerkelijk, niet het minst omdat de voorbije jaren is gebleken hoe moeilijk een goede en succesvolle talkshow wel is. Na De laatste show, dat dertien seizoenen meeging, waren de meeste pogingen geen lang leven beschoren. Reyers laat loopt al vijf jaar, maar Café Corsari wordt al na drie seizoenen vervangen. De kruitfabriek (Vier) en Bart & Siska (Eén) hielden het zelfs maar één seizoen vol. Net als Café Corsari kon Bart & Siska op ruim een half miljoen kijkers rekenen, maar evengoed op, en dan drukken we het zacht uit, wisselende kritieken.

Volgens presentator Marcel Vanthilt, die deze zomer niet terugkeert als host op Eén, maakten programma's als Café Corsari, Bart & Siska, maar ook zijn Hotel M of Villa Vanthilt zich schuldig aan het post-De laatste show-syndroom. "Talkshows zijn jarenlang De laatste show blijven kopiëren. Terwijl dat programma aan het einde ook al zijn beste tijd had gehad."

Bovendien vissen ze te vaak in dezelfde vijver Bekende Vlamingen. Wat doet vrezen dat veel programmamakers komend najaar ook in elkaars vaarwater zullen zitten. Dat ligt niet aan een chronisch gebrek aan interessante praatgasten in Vlaanderen, zegt Vanthilt, wel aan de veilige keuzes van programmamakers. "Ze vissen altijd dezelfde balletjes uit dezelfde soep. Maar op den duur wordt die ook wat smakeloos."

Marcel Vanthilt.Beeld BELGA

Onbekende gasten

Gasten hoeven dus heus niet allemaal Herman Brusselmans, Rik Torfs of Marc Coucke te heten. "Vorig jaar wou ik schrijver en F1-liefhebber Peter Terrin uitnodigen in Hotel M", vertelt Vanthilt. "Ik kreeg dat maar moeilijk verkocht. Wie is die gast, vroeg mijn redactie. Terwijl een auteur met een passie voor F1 toch bijzonder boeiend is?"

Al is het gezeur dat er steeds weer dezelfde BV's worden opgevoerd zeer dubbel, zo ondervond Mark Uytterhoeven. "Bij Morgen maandag heb ik als koppige tegenreactie ooit één aflevering lang enkel onbekende mensen uitgenodigd. Zelden zoveel kritiek gekregen als toen. Het publiek klaagt er dan wel over, maar ergens verlangt het dus ook wel naar die BV's op het scherm."

Een mens zou denken dat zenders het praatprogramma liever stilaan voor bekeken houden en zich focussen op meer dankbare formats. Een quiz bijvoorbeeld? Of een goede fictieserie.

Ware het niet dat een talkshow in verhouding een stuk budgetvriendelijker is dan fictie. "Een praatprogramma is goedkoop om te maken", zegt Mike Verdrengh, die mee VTM oprichtte en daarvoor bij de BRT een belangrijke rol speelde in de doorbraak van het genre. Sinds 1983 was hij de centrale figuur in talkshows die zijn naam droegen, zoals Met Mike in zee, Mike en Met Mike aan zee. "Er is een eenmalige kost van het decor, die maximaal kan renderen. Naast een kleine, vaste redactie, technische ploeg en presentator zijn het alleen de gasten die veranderen."

De eerste tweede keuze

Ook los van het financiële plaatje blijft een goede talkshow de heilige graal in tv-land: een veelbekeken show kan fungeren als de basis van een tv-avond, het programma dat een breed publiek naar je zender lokken, hij kan je zender een smoel geven én bepaalde schermgezichten naarvoor schuiven als uithangborden. Zoals een tv-maker het verwoordt: talkshows zijn de eerste tweede keuze van een publiek. Als hun favoriete soap, fictieserie of voetbalmatch niet wordt uitgezonden, zullen mensen al snel naar een talkshow zappen.

Vraag is alleen welke mythische talkshowformule daarvoor kan zorgen. Waar kunnen de makers van de aanstormende shows best wel of niet op inzetten, willen ze niet in de valkuilen van voorgangers trappen?
Volgens Mike Verdrengh zijn er twee ingrediënten van levensbelang. Eén is de frequentie van de show. "Het is als vrijen. Een keer in de week is fijn, maar elke dag is nog fijner.

Al bestaat dan natuurlijk het risico dat je elkaar dan sneller moe wordt."

Het tweede ingrediënt is zo mogelijk nog noodzakelijker: de persoonlijkheid van de presentator(en). Mark Uytterhoeven noemt De laatste show, dat hij vier seizoenen presenteerde, dan ook geen talkshow, maar een personalityshow. "Ik kreeg vaak de kritiek dat er te veel van mezelf in zat en De laatste show te weinig talkshow was, maar je kunt bijna niet anders. Je kunt er niet van uitgaan dat elke aflevering enkel door de gasten gedragen zal worden. Het komt er ook op aan drie inleidende vragen meteen te bundelen in één vraag, zodat je niet te veel tijd verliest met brave vragen."

Al moet een goede presentator volgens Uytterhoeven ook mee kunnen gaan in het verhaal van een gast als die iets onverwachts vertelt, "ook al heb je op dat moment zelf een geweldige vraag in je mouw zitten".

Sint-Matthijs van Nieuwkerk

Wat een goede presentator nu precies goed maakt, daar zijn de meningen over verdeeld. Terwijl sommige tv-makers net goed getimede humor waarderen, pleiten anderen voor authenticiteit, een host die geen rolletje speelt, vooral zijn gasten laat schitteren en bijna onzichtbaar wordt.

De enige die, haast unaniem, als voorbeeld van de quasi perfecte talkshowhost naar voor wordt geschoven is Nederlander Matthijs van Nieuwkerk van De wereld draait door: enthousiast, oprecht geïnteresseerd, spitant en - hoewel goed voorbereid - brengt hij het geheel heel spontaan. Al hebben veel Vlaamse tv-makers hun twijfels of de hevige toon van DWDD ook in Vlaanderen zou werken. Daarbij: begin maar eens een Vlaams equivalent van Van Nieuwkerk te zoeken.

Misschien dat veel shows daarom de laatste tijd voor een duopresentatie opteren? Zo moet Gilles De Coster voor de journalistieke bagage zorgen en Karen Damen voor het hart op de tong. "Bart Peeters en Siska Schoeters spreken allebei een ander publiek aan en waren echt complementair", zegt Sem Van Hellemont, eindredacteur bij Bart & Siska. "Afzonderlijk hadden ze het er slechter vanaf gebracht." In de regel is hij nochtans geen fan van duopresentaties. "Er moet voldoende contrast tussen de twee presentatoren zijn, anders lopen ze elkaar voor de voeten. Freek Braeckman en Tomas De Soete bij Café Corsari leken bijvoorbeeld te veel op elkaar."

Matthijs van Nieuwkerk, de 'quasi perfecte talkshowhost'.Beeld ANP

Overdosis televisie

Ook Frieda Van Wijck, een van de gezichten van De laatste show, ziet meer na- dan voordelen. "Het kan heel vervelend zijn. In De laatste show heb ik een tijd bijzitters gehad. Soms bouw je een gesprek zodanig op dat je met een omweg bij iets anders wil komen. Maar als zo'n bijzitter daartussen fietst, is het helemaal om zeep."

Naast een goede presentator houden toekomstige talkshowmakers best nog een gouden regel in het achterhoofd: hou het (relatief) simpel. Uytterhoeven kijkt nog heel weinig televisie - "Ik heb een overdosis gehad" - maar de talkshows die hij weleens zag voorbij flitsen vond hij vooral te geformatteerd in vaste rubriekjes. "Bovendien zoekt men het vaak te ver. Men gaat te ver weg van de basis: een goed gesprek."

Dat hebben ze ook bij Eén begrepen. De nieuwe show met Lieven Van Gils zet vooral hard in op de interactie aan tafel. "Ik geloof in de kracht van het gesprek, zonder al te veel spektakel", zegt Olivier Goris, netmanager van Eén. "Dat wordt een accentverschuiving, met de klemtoon op 'talk' en minder op 'show'. Zonder dat het daarom gortdroog of saai hoeft te worden."

Want te traag mag het ook weer niet gaan. "Het blijft nog altijd televisie", zegt Van Hellemont. "Humor is voor mij zeker een surplus. Wie gaat er nu graag met een somber gevoel slapen? Daarbij: als het enkel en alleen om een gesprek gaat, kunnen de mensen evengoed naar Friedl' Lesage op de radio luisteren." Veel hangt natuurlijk af van de zender. "Sommige talkshows passen op Canvas, maar spreken daarom nog geen breed publiek op Eén aan. Alleen Elvis blijft bestaan, met Thomas Vanderveken, vind ik persoonlijk heel goed, maar dat programma trekt geen honderdduizenden kijkers (de aflevering van afgelopen vrijdag 63.000 kijkers, red.). Voor veel mensen is dat wellicht te rustig."

Wie het moeilijke evenwicht tussen ernst en humor, boeiende en originele praatgasten en een unieke presentator vindt, maakt dus toch een kans. De coryfeeën zijn alvast hoopvol. Uytterhoeven: "Een talkshow of personalityshow heeft zeker nog een toekomst. Het moet daarom niet wereldschokkend zijn. De kijker wil graag kunnen meepraten. Een talkshow is een goede manier om mee te zijn, zonder dat je veel inspanning moet leveren."

Marcel Vanthilt gelooft alvast in de nieuwe formats van Eén en Canvas, met een redactie die een heel jaar dezelfde talkshow zal maken. "Zo'n ploeg bewaakt de continuïteit", zegt hij. "Bovendien is het goed dat de show voortaan terug in huis bij de VRT wordt gemaakt, met medewerking van de nieuwsdienst. Mensen die wel weten wat er echt belangrijk is. Daar ben ik blij om." Misschien brengt het najaar dan toch iets nieuws onder de televisiezon.

Frieda Van Wijck.Beeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234