Donderdag 01/10/2020

Europese Unie

Nu het economisch beter gaat, slaat de verdeeldheid in Europa toe

Trots kondigde Eurocommissaris Moscovici het plan aan als 'hét pakket'.Beeld Anadolu Agency

De Europese regeringsleiders beloofden het eendrachtig tijdens de crisis: als straks de zon weer schijnt, repareren we het eurodak. Inmiddels gaat het economisch een stuk beter en slaat de verdeeldheid toe: lekt het dak echt wel zo erg? Wat moet er dan gerepareerd worden? Wanneer beginnen we? Bovenal: hoeveel mag het kosten?

De voorstellen die de Europese Commissie donderdag presenteerde, bevatten een duidelijk bouwplan. Een nieuwe, post-crisisarchitectuur voor de eurozone, noemt ze het zelf. Er moet een Europees Monetair Fonds (EMF) komen, een Europese superminister voor Economie en Financiën, een nieuw 'schokfonds' voor landen met acute economische problemen en extra geld om de zes niet-eurolanden te verleiden hun eigen munt op te geven. "Hét pakket", zei commissaris Pierre Moscovici (Economische en Financiële Zaken) met gepaste trots. De Duitse Commissaris Oettinger (Begroting) naast hem, knikte instemmend: het klonk naar Das Auto.

Hoewel verre van af - de Commissie komt pas volgend jaar met een raming van het benodigde budget - stuitten de voorstellen onmiddellijk op felle kritiek in het Europees Parlement. "Kabbelende ideetjes", "onvoldoende" en "ontoereikend" volgens links, een "slecht plan" en "te vergaand" volgens rechts. Eerder deze week bespraken de Europese ministers van Financiën de ideeën. "We staan nog ver uit elkaar", concludeerde Eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem.

Water zien branden

Het meeste enthousiasme voor de Commissieplannen zit - niet onverwacht - in het zuiden. De Franse president Emmanuel Macron heeft zich opgeworpen als dé Europese pleitbezorger maar hij weet zich gesteund door Italië, Portugal, Griekenland en Cyprus. Het was Macron die wel een bedrag plakte op het op te richten schokfonds: twee keer het huidige EU-budget, ofwel 280 miljard euro. Deze landen grijpen de verbouwing van de eurozone aan als middel naar verdere Europese integratie.

Daartegenover staan de noordelijke landen met Nederland in de voorhoede. Onze noorderbuur voelt bitter weinig voor hetgeen de Commissie op tafel heeft gelegd. Premier Mark Rutte keek alsof hij water zag branden toen hij vorige maand gevraagd werd naar de noodzaak van een Europees schokfonds. Rutte ziet helemaal geen "grote schokken" in Europa, wel "veel achterstallig onderhoud", zoals in Griekenland voor de crisis daar losbarstte. "Wij hebben zelf hervormd in Nederland, op eigen kosten. Laat de rest dat ook gewoon doen."

Wie straks wint in Europa - Noord of Zuid - hangt af van Duitsland, zoals wel vaker. Zo lang in Berlijn geen regering zit, valt er geen besluit. De verwachtingen zijn dan ook niet hoog gespannen van de speciale eurotop van de regeringsleiders volgende week. EU-president Tusk overweegt de leiders te vragen welke van de voorstellen überhaupt uitgewerkt moeten worden. Zonder acute crisis "is de politieke wil verzwakt om nog voortgang te maken", concludeert Tusk in zijn nog vertrouwelijke ontwerpuitnodiging aan de leiders.

In actie schieten

Voor het 'noordelijke kamp' is een grote coalitie van CDU en SPD in Duitsland zorgwekkend. SPD-leider Schulz is erg gecharmeerd van het discours van Macron en de SPD heeft de sleutel tot de coalitie in handen. Als Duitsland de 'zuidelijke' kant kiest in de eurodiscussie, moet Rutte in actie schieten. Hij heeft eerder laten zien dat goed te kunnen. Nederland wilde geen extra geld voor Turkije en geen versnelling van de toetredingsonderhandelingen met Ankara maar leverde dat in 2016 in toen het een vergaand migratie-akkoord kon sluiten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234