Woensdag 10/08/2022

InterviewJonathan Holslag

‘Nu blijkt dat Poetin gewoon vastzit’: Jonathan Holslag over de 9 mei-toespraak in Moskou

Russische pantservoertuigen tijdens de militaire parade in Moskou. Beeld ANP / EPA
Russische pantservoertuigen tijdens de militaire parade in Moskou.Beeld ANP / EPA

Wie van Poetin een dreiging verwachtte met nucleaire wapens, was er bij zijn 9 mei-toespraak aan voor de moeite. Volgens professor internationale politiek Jonathan Holslag (VUB) beseft Poetin nu ook hoe hij ervoor staat.

Yannick Verberckmoes

De oorlog is de schuld van de NAVO, sprak Poetin tijdens zijn elf minuten durende toespraak op de parade van 9 mei: de dag waarop de Russen de overwinning op nazi-Duitsland herdenken. Anders dan 77 jaar geleden zit een overwinning er in Oekraïne niet meteen in.

“Ik hoorde eigenlijk een belangrijke matiging in zijn toon”, zegt Holslag. “Hij erkent dat de oorlog in Oekraïne niet zomaar een ‘speciale operatie’ is, maar een conflict dat een hoge tol eist. Hij zei bijvoorbeeld dat er meer hulp nodig is voor de families van de slachtoffers. Doorheen zijn discours was er dus een zekere realiteitszin op te merken.

“Hij is ook niet overgegaan tot een volledige mobilisatie, omdat hij volgens mij wel weet dat zoiets toch niet haalbaar is. Meer manschappen aanbrengen biedt eigenlijk geen oplossing voor de bestaande knelpunten bij het Russische leger, zoals het gebrek aan precisiewapens. Een derde punt was zijn appel aan de landen die hem steunen. Hij insinueert dat er een gemeenschappelijke blok bestaat tegen het imperialisme van het Westen, met landen als Rusland en China.”

Hij kreeg felicitaties voor zijn parade van de Saudische koning. Toch opvallend?

“Ja, dat verraste me ook wel. Saudi-Arabië heeft zich tot nog toe afzijdig gehouden. Maar die felicitaties tonen alleszins aan dat niet alle landen bereid zijn om de gelederen te sluiten met het Westen. Terwijl het Westen door de sancties tegen Russische olie veel meer afhankelijk wordt van autoritaire regimes als Saudi-Arabië.”

De voorbije weken is er heel wat voorspeld over deze dag. Poetin zou naar een overwinning streven, of in zijn toespraak dreigen met nucleaire wapens.

“Klopt, maar nu blijkt dat Poetin gewoon vastzit. Als hij dreigt met een escalatie zou hij zijn laatste partners, zoals China, tegen zich krijgen. Hij is nu de dupe van zijn eigen onbesuisde beslissingen, net als zijn soldaten in Oekraïne. Hij wil nu wat tijd rekken om niet te moeten toegeven dat de campagne niet geworden is wat hij ervan verwachtte.”

Is 9 mei, de dag van de overwinning op nazi-Duitsland, dan wel echt zo symbolisch voor de Russen?

“Jazeker, die dag is heel belangrijk. Sinds 2000 probeert Poetin zijn boodschap te verkondigen over een strijd tegen het Westen. Met die 9 mei-parades wil hij het beeld bestendigen van een sterk, zelfverzekerd Rusland. In de aanloop naar die feestdag sprak hij vaak ook over moderniseringsprogramma’s voor het Russische leger. Vaak heeft hij tijdens zijn 9 mei-toespraken wel degelijk krachtige verklaringen afgelegd.”

De matiging in zijn toon komt dus overeen met de situatie op het terrein in Oekraïne. Hoe staan de Russen er precies voor?

“De essentie is dat de Russen proberen druk te zetten in de richting van Kramatorsk om zo de verovering van de Donbas-regio af te sluiten. Maar die voortgang gaat enorm traag. Ze gaan echt maar met enkele kilometers per dag vooruit. Ik heb berekend dat het aan dit tempo nog een jaar gaat duren voor ze Donbas werkelijk kunnen innemen.

“Het tweede belangrijke punt is dat de Russen – afgezien van Marioepol – de stedelijke centra vermijden. Ze vuren er vanop afstand op met artillerie, maar gaan niet binnen met grondtroepen. Op enkele plaatsen worden ze ook weggeduwd. Dat is bijvoorbeeld het geval in de streek ten oosten van Mikolaïv en ten oosten van Charkiv. Het wil dus echt niet vlotten op dit moment.”

Professor internationale politiek Jonathan Holslag (VUB): ‘Hij wil nu wat tijd rekken om niet te moeten toegeven dat de campagne niet geworden is wat hij ervan verwachtte.’ Beeld BAS BOGAERTS
Professor internationale politiek Jonathan Holslag (VUB): ‘Hij wil nu wat tijd rekken om niet te moeten toegeven dat de campagne niet geworden is wat hij ervan verwachtte.’Beeld BAS BOGAERTS

Ondertussen vallen ze wel steden als Odessa aan met raketten.

“Klopt, maar dat is vooral een vorm van intimidatie. Met raketten kan je geen stad veroveren, daarvoor zijn grondtroepen nodig. Als de Russen Odessa willen innemen, moeten ze eerst nog Mikolaïv voorbij. Ook vanop het water zou het bijzonder gevaarlijk zijn. Bovendien heeft de Russische vloot in de Zwarte Zee niet eens genoeg amfibische schepen om een landing mogelijk te maken.”

Volgens de Britse defensieminister Ben Wallace kan Oekraïne het Russische leger ‘breken’. Hij verwees zelfs naar Vietnam, waar de Amerikanen het onderspit moesten delven.

“Wat de Russen in het achterhoofd hebben is natuurlijk vooral hun oorlog in Afghanistan (waar het Rode leger zich in 1989 na tien jaar moest terugtrekken, YV). Wat de Russen ‘breekt’ is op dit moment niet alleen de verbetenheid van de Oekraïners, maar ook de militaire steun van de VS en het Verenigd Koninkrijk. Je kan liefhebber zijn van die twee of niet, maar zij maken militair nu echt wel het verschil. Het is en blijft een onrechtstreeks gevecht tussen twee grootmachten, waar Amerika vooralsnog aan het langste eind trekt.”

Wat nog opvalt: fonkelnieuw wapentuig zoals de T-14 Armata-tank was wel te zien op de parade, maar verschijnt in Oekraïne niet op het toneel.

“Ja, van die Armata’s hebben ze er echt heel weinig. Er is een eenheid op de grens met Oekraïne, maar die is bij mijn weten nog niet ingezet. De Russen gebruiken dus vooral oudere modellen van tanks zoals de T-72, T-80 en heel soms de meer geavanceerde T-90. De Oekraïners hebben nu een enorme hoeveelheid antitankwapens, waar de Russen moeilijk tegenop kunnen. Voor elke Russische tank hebben de Oekraïners ongeveer 40 tot 50 antitankraketten. Het zou dan ook heel duur worden om die Armata-tanks te gaan inzetten.”

De Russische T-14: het paradepaardje van de Russische tanks zien we wel in Moskou, maar nog niet aan het front. Beeld REUTERS
De Russische T-14: het paradepaardje van de Russische tanks zien we wel in Moskou, maar nog niet aan het front.Beeld REUTERS

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234