Zaterdag 22/02/2020

Nouvelle couture

Achter de schermen. Acht weken: meer had Raf Simons niet om zijn allereerste collectie voor Dior te ontwerpen. Even lang had filmmaker Frédéric Tcheng om het vertrouwen van de mediaschuwe ontwerper te winnen. Het resultaat is een documentaire die ook niet-modefanaten zal bekoren.

'Een promofilm interesseerde me niet. Ik wou Raf Simons niet op een voetstuk plaatsen. Dat idee beviel hem wel", zegt de regisseur van Dior & I in The Telegraph.

Zo is de meest opmerkelijke scène uit de documentaire niet degene waarin Raf Simons zich vlak voor zijn allereerste Dior-show huilend en op van de zenuwen terugtrekt op het dak. Het is opmerkelijk en bewonderenswaardig dat Simons zich op zo'n emotioneel moment liet filmen, maar dit de beste scène noemen, doet de documentaire tekort. Want hoewel Dior & I een blik achter de schermen van Raf Simons' allereerste collectie voor Dior biedt, draait de documentaire allesbehalve rond Raf Simons alleen.

Een betere kandidaat voor beste scène is die waarin Simons' rechterhand en studiodirecteur Pieter Mulier kort na zijn eerste kennismaking met Florence en Monique, de twee premières dames van het Dior-atelier, speels met hen flirt over de broek die hij aanheeft. Wanneer Mulier zich laat ontvallen dat ook zijn vriend geen fan van zijn broek is, zijn de dames zichtbaar teleurgesteld.

De scène toont aan dat Dior meer is dan een vrucht ontsproten aan het geniale brein van de hoofdontwerper. Dior & I heeft niet één protagonist, maar meerdere: de 'I' in de titel verwijst naar de passie en emotionele investering van iedereen die bij Dior betrokken is.

Futurisme versus traditie

Opgericht in 1947 door Christian Dior werd Maison Dior beroemd omwille van zijn vrouwelijke vormen en silhouetten; bovenaan strak, volumineus uitwaaierend vanaf de heup.

Hoewel Maison Dior maar tien jaar onder haar stichter heeft meegemaakt, is de artistieke erfenis van meneer Dior nog steeds aanwezig in het huis.

"Wanneer ik 's avonds het licht uitdoe, voel ik een aanwezigheid. Dat is monsieur Dior, die komt kijken hoe we het ervan af brengen", getuigt een van de naaisters uit het atelier in Dior & I, waarop haar collega's instemmend knikken.

Na zijn dood in 1957 wordt Christian Dior in eerste instantie opgevolgd door zijn assistent Yves Saint Laurent. Doorheen de jaren volgen de verschillende ontwerpers elkaar in sneltempo op; zo wordt in 1997 John Galliano aan boord gehaald.

Aanvankelijk is Galliano de lieveling van verschillende modeprominenten zoals de Amerikaanse Vogue-hoofdredactrice Anna Wintour, maar wanneer Galliano in 2011 een dronken liefdesverklaring aan Hitler brengt in een Parijse bar wordt hij prompt persona non grata. Dior bevindt zich in erg nauwe schoentjes en ontslaat Galliano op staande voet. Naarstig wordt een geschikte vervanger gezocht om de reputatie van Maison Dior te redden.

Op het lijstje van potentiële kandidaten lijkt Raf Simons, op dat moment nog creatief directeur van het minimalistische Jil Sander, de minst voor de hand liggende. Nog voor de nieuwe creatief directeur bekend is, neemt filmmaker Frédéric Tcheng contact op.

"Omdat ik wist dat de clash tussen de geschiedenis van Dior en het modernisme van Raf Simons een sterk dramatisch gegeven zou zijn. Het is het klassieke verhaal van de confrontatie tussen twee tegengestelde krachten: het futurisme van Raf versus de traditie van Dior. De een zou weleens een erg radicale transformatie van de ander kunnen vragen. Ik heb Olivier Bialobos (communicatiedirecteur van Maison Dior, JA) gevraagd mij onmiddellijk te bellen wanneer Raf Simons aantrad", zegt Tcheng in The Telegraph.

Klein detail: Simons was absoluut tegen het idee van een documentaire. Tcheng, niet van plan zo snel op te geven, schreef Simons een brief. Want de Franse regisseur is niet aan zijn proefstuk toe; eerder maakte Tcheng al modedocumentaires Valentino: The Last Emperor (2008), een intiem portret over Italië's meest beruchte ontwerper en zijn bijzondere leefwereld, en Diana Vreeland: The Eye Has To Travel (2011), over het leven en werk van de excentrieke maar invloedrijke Harper's Bazaar-modejournaliste.

De intieme, maar realistische stijl die Tcheng in zijn vorige films hanteerde, deed Simons uiteindelijk zijn fiat geven voor een proefperiode.

No way

In Dior & I volgen we niet enkel op de voet hoe Raf Simons zijn weg zoekt op het onbekende terrein van Maison Dior, maar ook hoe hij slechts acht weken heeft om voor de herfst-winter 2012-collectie zijn allereerste haute couture-lijn ooit in mekaar te boksen.

Zo was Tchengs eerste kennismaking met Simons tegelijk Simons' eerste kennismaking met de mensen van het atelier; de zogenaamde petites mains van wie de meesten al decennialang met hart en ziel voor Dior werken.

In gebrekkig Frans stelt Simons zich kort voor aan het team, om vervolgens snel het woord aan rechterhand Pieter Mulier te geven en daar te laten: later in de film wordt duidelijk hoe Mulier fungeert als diplomatiek bemiddelaar tussen ontwerper en atelier.

Dat Simons niet de man van de grote woorden is, mag duidelijk zijn. Uit een scène waarin Diors communicatief directeur de nieuwe creatief directeur warm wil maken voor een groot portret in Paris Match blijkt duidelijk Simons' weerzin om op de voorgrond te treden. "No way dat ik achteraf de catwalk op ga om het publiek te groeten; dat kan ik niet."

Het mag een wonder heten dat Tcheng erin geslaagd is Simons zo lang en van zo dichtbij te volgen.

"Zij hadden acht weken, maar ook ik had maar acht weken", zegt Tcheng op style.com. Dat betekent niet dat Tcheng tijdens die acht weken niet heeft gevat wat Simons meemaakte; zijn manier van filmen is zo empathisch dat hij het hele proces zelf heeft meegemaakt.

"Er is een parallel tussen de relatie die Raf kan hebben met de oprichter van het huis en zijn erfenis, en de relatie die ik met hem kan hebben. Het is altijd dansen op een slappe koord om de juiste afstand tot je onderwerp te bewaren en het tegelijk eer aan te doen."

Favoriete cake

Simons toont zich niet altijd van zijn beste kant. Zijn wantrouwen tegenover de pers, zijn angst om het publiek te groeten en zijn vastberadenheid wanneer 'premières' Florence en Monique de haalbaarheid van zijn artistieke keuzes in twijfel trekken: de camera verbloemt niets.

Wanneer Raf Simons Sterling Ruby-prints in zijn collectie wil, dan krijgt Raf Simons Sterling Ruby-prints; hoe technisch onmogelijk dat op zo'n korte tijd ook moge zijn.

"We geven niet op voor de eerste mannequin de catwalk betreedt. Het is een uitdaging, hé. Nouvelle couture!", zo maakt Simons het atelier duidelijk dat er met hem een nieuwe wind door het huis zal waaien. "Ik wil Dior moderner en dynamischer maken; zoals de vrouw van vandaag", legt hij uit in de documentaire.

"Wanneer je erg gefocust bent, wordt dat al snel verkeerd geïnterpreteerd. Maar Raf is allesbehalve een koud en ontoegankelijk ontwerper", zegt Tcheng daarover in The Telegraph.

Tijdens een drieënhalf uur durende autorit van Parijs naar Antwerpen, waar Simons nog steeds woont, wist Tcheng uiteindelijk het volledige vertrouwen van de ontwerper te winnen. "Hij wou alles van me weten: van mijn favoriete film tot mijn favoriete cake." Na die rit kreeg Tcheng carte blanche om te filmen wat en wanneer hij wilde.

Zo eindigt Dior & I met de ultieme climax: Simons' eerste Dior-show. Niet vies van enige magie vertaalde Simons Christian Diors obsessie met bloemen naar een showlocatie van salons, van kop tot teen met bloemen bekleed; orchideeën voor de witte kamer, mimosa's voor de gele , enzovoort. Om in die pracht en praal zijn hedendaagse visie op haute couture te presenteren.

Maar Tcheng laat ons ook de andere kant van deze Alice in Wonderland-waanzin zien. Wanneer het Simons vlak voor het moment suprême allemaal even te veel wordt, krijgen we de ontwerper van zijn meest kwetsbare kant te zien. Simons trekt zich terug, twijfelt, huilt én laat Tcheng het allemaal vastleggen.

Dat Simons zijn zwakke momenten niet voor de camera probeert te verbergen geeft hoop. Dior & I herinnert ons aan het menselijke verhaal achter mode; een verhaal dat in het immer versnellende modesysteem van vandaag weleens over het hoofd wordt gezien.

Vanavond gaat Dior & I in avant-première in de Bozar in Brussel. Dat gebeurt via een livestream vanuit Parijs, in aanwezigheid van de filmmaker en enkele protagonisten uit de film.

Vanaf 8/7 in alle Belgische zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234