Zondag 20/06/2021

Nous sommes tous des Juifs allemands, behalve in het Vlaanderen van Bart De Wever

Veertig jaar later zijn de nationalistische herauten van het ethisch reveil nog altijd op revanche uit, ook al omdat het een match met inzet is

Paul Goossens dient Bart De Wever van repliek

@5 INFO Opinie:Paul Goossens is Europees journalist en voormalig hoofdredacteur van 'De Morgen'.@4 DROP 2 OPINIE:T ot voor kort leek het erop dat Bart De Wever slechts één obsessie cultiveerde: Vlaamse onafhankelijkheid. Sinds maandag weten we beter. Voor de tweede keer in veertien dagen liet hij zijn licht over een gebeuren van veertig jaar terug schijnen. Hoewel de N-VA-voorzitter tot over zijn oren in de hete binnenlandse actualiteit zit, blijft hij zijn inspiratie in een ver verleden zoeken. De Wever moest in '68 nog geconcipieerd worden, maar hij heeft een emotionele band met dat jaar. Voor conservatieven, ongeacht of ze Frans, Nederlands, Duits of Engels spraken, was mei '68 altijd een bron van irritatie en ergernis. Die draad van rancune neemt De Wever opnieuw op. En nog maar eens overspeelt hij zich. Wat een min of meer intelligente afrekening met mei '68 had kunnen zijn, werd een simplistisch pamflet over het verval van de zeden en de noodzaak van een ethisch reveil. De propagandist van de morele verheffing en het Avondland rekende met de historicus De Wever af.

Bij elk 'jubileum' vinden de intendanten van het conservatisme, ongeacht of ze tot de linker- of de rechterzijde behoren, mei '68 opnieuw uit. Of liever ze fabriceren het. Hoe dat in zijn werk gaat, is onderhand bekend. Eén kreet van die geanimeerde tijd met zijn vele tegenstrijdige geluiden wordt tot in het absurde uitvergroot en vervolgens als de definitieve waarheid over dat tijdsgewricht neergelaten. Zo slaagde de rechtbank van het Groot Conservatief Belang erin de 'soixante-huitards' voor zowat alle kwalen en geneugten van de moderne tijd in beschuldiging te stellen. Op het strafblad kwamen onder meer: het geloof in de grote verhalen en de maakbaarheid van de samenleving, het ondermijnen van alle gezag en autoriteit, het infiltreren van de media, het ondergraven van de NAVO en het Atlantisch bondgenootschap, te marxistisch links, de vervreemding van de arbeiders van het socialisme, de verspreiding van aids, de promotie van het subversieve nihilisme en een wereld zonder kernenergie.

In het herdenkingsritueel 2008 wordt '68 vooral normvervaging en bandeloosheid in de schoenen geschoven. Begin mei, in een gesprek met Het Laatste Nieuws, gaf de burgemeester van Leuven al een voorproefje van de 'grand cru' van 2008. Met één slogan, 'Het is verboden te verbieden', wordt '68 afgehandeld. Dat die slogan nooit in Leuven opdook en zelfs in Parijs een heel kortstondig leven leidde, het doet er voor Tobback niet toe. Je maakt je punt, ongeacht de feiten. Zo ook De Wever. Niet het wegsmelten van de poolkappen, wel het "wegsmelten van de sociale normering die gebaseerd was op de traditie van het christendom", mag de generatie van '68 op haar rekening schrijven. "Nergens", zo voegt hij eraan toe, "is dat proces verder gevorderd dan in de seksuele moraal". Als troubadour van het ethisch reveil moet je per definitie grof borstelen. De Wever doet het met verve. In navolging van het Vlaams Belang trouwens. Twee weken terug was het daar ook prijs, een herdenkingscolloquium over '68. Een debat over familie en gezin, normen en waarden en Alexandra Colen in een bekende rol, die van preutse tante.

Als '68 niet bestond, zouden Vlaamse ultra's en conservatieven het jaar opnieuw uitvinden. Het is de ideale springplank om het andere luik van hun politieke verhaal te slijten. Het niet-communautaire, maar o zo complementaire luik van de Vlaams onafhankelijkheidsmythe: de gedroomde samenleving van De Wever, Colen & co. Het is de wereld van Humanae Vitae en de periodieke onthouding, de wereld van voor de pil en de seksuele emancipatie van de vrouw, de wereld ook die de sociale normering - hoe verstikkend ook - in deemoed aanvaardde. Een wereld tenslotte met een flinke dosis God. "Sinds God in West-Europa door de voordeur werd weggejaagd", zo verzucht De Wever, "en Allah langs de achterdeur werd binnengelaten, kwam er niemand om zijn plaats in te nemen." Dat ruikt naar Samuel Huntington en zijn botsing van de beschavingen. De hang naar kruistochten, het zit er bij de christelijke padvinders en conservatieven ingebakken. Ongeacht of ze in Washington dan wel in Berchem bij Antwerpen wonen, over Irak praten of over '68 schrijven.

Dat de Vlaamse nationalistische rechterzijde een rekening met '68 moet vereffenen, spreekt voor zich. In die kringen heet het dat de linksen in '68 de strijd voor Leuven Vlaams kaapten en een hele generatie besmetten. Inderdaad, in '68 werden ook de nationalisten langs de voordeur buitengezet. Als Tobback het zich veroorlooft om middels één kreet met '68 af te rekenen, mag ik het omgekeerde proberen. In tegenstelling tot die van Tobback is het geen slogan die plots in een hoek van een Parijse aula opdook, de wereld rondging en vervolgens in het museum van '68 verdween. "Nous sommes tous des Juifs allemands" werd dagenlang in heel Frankrijk gescandeerd en stond haaks op het nationalistische 'wij', ongeacht of het Frans, Vlaams of Duits was. De nationale staten met hun obsessie voor grenzen, territoria, homogene cultuur en exclusief burgerschap werden de wacht aangezegd, tegelijkertijd werd de recente Europese geschiedenis met haar genocide, totalitarisme en zelfdestructie gevaloriseerd. In Leuven werden in het midden van de jaren zestig slogans geroepen die de negatie waren van het "nous sommes tous des Juifs allemands". "Walen buiten" dus. Dat was het erfgoed dat de Vlaamse beweging, die bekrompen krabbenmand van nationalisme en katholicisme, een nieuwe generatie meegaf. Nauwelijks een kwarteeuw na de Holocaust... Als het "Walen buiten" in januari '68 niet meer gehoord werd, is het ondanks de Vlaamse beweging, ondanks de Vlaamse commentatoren, ondanks de Vlaamse burgerij en de politieke vaders van De Wever. Van hen kregen we alleen tegenwerking, want de strijd moest zuiver blijven.

Veertig jaar later zijn de nationalistische herauten van het ethisch reveil nog altijd op revanche uit, ook al omdat het een match met inzet is. De strijd omtrent de definiëring van het Vlaamse 'wij' gaat nog altijd door. Terloops bijna laat De Wever in zijn kaarten kijken. "De gemeenschap met haar zeden en gewoonten" wordt tot enige garantie van de daadwerkelijke vrijheid van het individu uitgeroepen. Niet echt origineel. Al in 1774 haalde de Duitse predikant Johan Gottfried Herder de 'Volksgeist' uit de kast. Een uitvinding die de Duitse romantiek en het nationalisme oppookte, de Europese burgeroorlogen op gang trok en, aldus Alain Finkielkraut, "de ondergang van het denken" inluidde.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234