Dinsdag 29/11/2022

NormenDaerden

Onder bedrijfsrevisoren heeft Michel Daerden ontelbare bijnamen. De man van de 300 mandaten. De kannibaal. De peetvader. Dat de verwijzingen naar de maffia niet overdreven zijn, bewijzen de tientallen getuigenissen die de afgelopen decennia opdoken van klanten van het revisorenkantoor dat hij in 1986 oprichtte en dat in 1998 werd overgenomen door zijn zoon Frédéric.Beleefd uitgedrukt: Papa et fils deden er werkelijk alles aan om hun cliënteel aan zich te binden. Hoge functionarissen werden gebombardeerd met telefoontjes en duidelijk gemaakt dat ze subsidies, prestigieuze projecten én een steile carrière mochten vergeten als ze niet in zee gingen met BCG (vroeger DC&Co). “Er werd zo’n druk of invloed op ons uitgeoefend dat we werkelijk geen andere keuze hadden dan het revisoraat DC&Co”, bevestigt een van hen. “Als we niet met dat kantoor in zee gingen, zorgde Daerden er wel voor dat onze subsidies of vergunningen op de één of andere manier werden geblokkeerd.”Over de doortastende klantenwerving van de Luikenaars heerst nog altijd een omerta, geen enkel slachtoffer durft met naam en toenaam in de krant. “Hun invloed blijft enorm”, zegt Bernard Wesphael, de fractieleider voor Ecolo in het Waals parlement, die ‘le galaxie Daerden’ de afgelopen tien jaar in kaart bracht.In 2008 onthulde Wesphael samen met MR-volksvertegenwoordigster Véronique Cornet dat BCG de boekhouding van 160 à 200 (semi)publieke instellingen controleert. Zoon Frédéric lachte haar daarop vierkant uit. “U moet dringend leren rekenen”, klonk het. “Want wij hebben geen 200, maar 350 mandaten.”Die mandaten, waarvan 90 procent in de publieke sector, hebben de Daerdens geen windeieren gelegd. De winst van hun (voormalig) kantoor schommelt jaarlijks tussen 650.000 en 800.000 euro. Frédéric zou telkens gemiddeld voor 700.000 euro aan dividenden opstrijken, bovenop zijn loon van burgemeester van Herstal en Europees parlementslid.

VAN VADER OP ZOON

Een snelle blik op de bedrijfsgeschiedenis van de bekendste familiezaak van Luik leert dat hun politieke en commerciële belangen van bij het begin verweven waren. Vader Daerden deed eerst stage bij het Luikse revisorenkantoor Emons & Co, later eigendom van Fernand Detaille, de absolute vertrouwensman van de vermoorde PS-bons André Cools en voormalig schatbewaarder van de partij.In 1982 werd Michel Daerden gemeenteraadslid in Ans, in 1986 richtte hij zijn eigen kantoor op, dat zich specialiseerde in overheidsopdrachten. Tot zijn klantenbestand behoorden toen al de socialistisch vakbond, het socialistisch ziekenfonds en de krant La Wallonie. Halverwege de jaren negentig boomde het bedrijf dankzij de overname van de mandaten van Fernand Detaille, die verwikkeld was geraakt in allerlei schandalen. Michel Daerden wordt wel eens de officieuze opvolger van de beruchte Detaille genoemd. Beiden kennen de financiële back catalogue van de Parti Socialiste op hun duimpje. Die kennis, samen met Daerdens enorme stemmenpotentieel (hij haalde bij de laatste verkiezingen 63.000 stemmen, Luik is daardoor goed voor zes van de twintig Kamerzetels van de PS), zou ook de reden zijn waarom Di Rupo hem wel laat volgen door de ideologische raad van de PS, maar (nog?) niet opzij schuift.In 2001 verkocht Daerden zijn participatie in zijn kantoor aan zoon Frédéric, voor een bedrag van 7,4 miljoen euro. De zoon betaalt dat gigantische bedrag nog altijd af aan zijn vader, wat volgens waarnemers de financiële banden tussen het huidige kantoor BCG en de federale pensioenminister zwart op wit aantoont. Maandelijks wordt, bevestigen bronnen dicht bij het gerechtelijk onderzoek, vanuit BCG 62.000 euro op de rekening van de zoon gestort, waarvan 27.000 euro aan zijn vader wordt overgedragen, als aflossing van zijn schuld. Als Daerden wordt aangesproken op de recente onthullingen over belangenvermenging verwijst hij altijd naar de verkoop van het kantoor aan zijn zoon in 2001. “Ik heb dus niets meer te maken met het kantoor”, zei Daerden donderdagavond nog op de nieuwjaarsreceptie van de PS. “Ik ben een correct man, die zijn hele leven heeft gewijd aan het helpen van mensen. Dat ik 200 mandaten onderhandeld zou hebben voor mijn zoon, is de beste grap die ik ooit gehoord heb. Denkt u nu echt dat ik mij daarmee bezighoud?”Al wast Daerden senior zijn handen in onschuld, vijf jaar geleden verbood het Instituut voor Bedrijfsrevisoren (IBR) wel vijftien contracten van het toenmalige DC&Co, de opvolger van zijn oorspronkelijk kantoor, wegens belangenconflicten. Frédéric had als burgemeester van Herstal de rekeningen van enkele plaatselijke overheidsinstellingen laten reviseren door zijn eigen bureau en dat vond het IBR meer dan een brug te ver. Toch zou het IBR volgens critici niet het onderste uit de kan gehaald hebben. “Het parket van Luik, dat in november een onderzoek startte naar de Daerdens, zal dat wel doen”, verzekert een vooraanstaande bron. “Want het gerecht van Luik is niet langer in handen van de PS.”

DE SPINNEN IN HET WEB

Om zich te wapenen tegen verdere aantijgingen van belangenvermenging is Frédéric sinds 2008 ook officieel geen vennoot meer van DC&Co, dat in januari van dat jaar werd omgedoopt tot BCG. Het kantoor ging in beroep tegen het verbod op de vijftien mandaten, en trok zelfs naar Cassatie. Toen die op 11 september 2009 het verbod van het IBR bevestigde en klaar en duidelijk sprak over vijftien ‘onwettige contracten’, werd gezocht naar een uitweg om hun lucratieve mandaten te verkopen aan andere revisoraten. Op 29 december kwam de algemene vergadering van BCG samen en zette een totaal nieuwe bedrijfsstructuur op poten.Het oorspronkelijke bedrijf werd in drieën gesneden, waarbij elke nieuwe entiteit de lopende contracten erfde (zie kader). De bvba Michel Delbrouck, een oude vennoot van vader Daerden, kreeg het leeuwendeel van het voormalige revisorenkantoor in handen en de winst van het voorgaande jaar. Christelle Gilles, eveneens een ex-vennote, mocht zich onder meer de mandaten toe-eigenen die het IBR niet koosjer vond. Het derde deel, DDC genaamd, kreeg als CEO Philippe Brankaer. Hij nam de contracten met de RTBF over en twee vastgoedfondsen in Brussel en Luik.Aan de oppervlakte lijkt het alsof de Daerdens sinds 2008 niets meer te maken hebben met de revisorenkantoren, maar dat is slechts schijn. De bedrijven passen als lege dozen in elkaar. Gaat het nu om Delbrouck, Gilles of Brankaer, het zijn allen vertrouwelingen van Michel Daerden, die ettelijke jaren voor zijn kantoor hebben gewerkt. En achter de schermen blijft Frédéric Daerden de voornaamste aandeelhouder. En die heeft, zoals al vermeld, nog steeds een rekening lopen bij de vader. “Beiden hebben er dus alle belang bij dat de zaken goed draaien en sluizen graag contracten door”, zegt een specialist.

DE MANDATENKAMPIOENEN

Achter de drie huidige en voormalige bedrijven (zoals FD&Co, PC&Co, DC&Co, tot voor kort BCG) zat tot 2007 AI Invest, in 2008 werd dat REV Invest. Die twee bedrijfjes hebben telkens 99 procent van het revisorenkantoor in handen om het niet te doen lijken alsof de zoon achter de schermen de totale macht behoudt. Zaakvoerder van het intussen opgedoekte Rev Invest was Georges Xhauflaire, werkzaam voor de cel Fiscaliteit van het Waals Gewest, die tot de verkiezingen van 2009 onder de voogdij stond van... Waals minister Michel Daerden. “Ze werken met stromannen”, zegt Cornet. “Het flagrantste voorbeeld daarvan is de 82-jarige Joseph Paul, die in september 2008 Xhauflaire opvolgde als zaakvoerder van REV Invest. Paul is een oude bekende van Daerden senior.”Ook Michel Delbrouck (die eind 2009 het grootste deel van BCG overnam) duikt steeds weer op. Hij stond mee aan de wieg van het revisoraat van papy halverwegede jaren tachtig, richtte daarna zijn eigen kantoor op, maar bleef in onderaanneming werken voor de Daerdens. In 1998 benoemde Michel Daerden, toenmalig minister van Mobiliteit, hem als revisor bij de dienst luchtverkeersleiding Belgocontrol, wat hem een loon opleverde van 125.000 euro per jaar. Daerden was ook al minister van Mobiliteit toen Delbrouck toetrad tot het college van financiële commissarissen van de NMBS. Daar verving hij de tot dan toe ongenaakbare Fernand Detaille.Als politieke rechterhand van de Daerdens valt vaak de naam van Gilbert Van Bouchaute, de ‘kampioen van de mandaten’. De oud-burgemeester van Flémalle, die in 2005 in opspraak kwam omdat hij voor zijn huis een voorschot van 148.000 euro had gekregen van een maatschappij voor sociaal krediet, heeft in tientallen intercommunales of openbare instellingen een vinger in de pap en heet het brein te zijn achter de constructies die de Daerdens op poten zetten. “De andere vazallen zitten op een lager niveau, maar wenden evenzeer al hun invloed aan om de familie te bevoordelen”, luidt het.

ZAND IN DE OGEN

De opsplitsing van eind 2009 zou als voornaamste einddoel hebben de vijftien betwiste mandaten te verkopen aan andere revisorenkantoren zoals PWC (PricewaterhouseCoopers), maar daar heeft de Waalse regering deze week een stokje voor gestoken. “Als ze nu toch nog proberen om die contracten te verkopen, dan trappen ze de Waalse regering recht in het gezicht”, zegt Wesphael. “Maar dat zal niet gebeuren: ik zal dit dossier van nabij opvolgen. De Waalse regering moet eindelijk een einde maken aan deze praktijken. Als ze dat niet doet, zal ik ze daar wel toe dwingen.”Het is niet de eerste keer dat de nv Daerden&Zoon zich ‘vermenigvuldigt’ tot een kluwen van dochterondernemingen en onduidelijke beheerders. “Om de haverklap veranderen de structuur en de naam van de vennootschappen, zodat de voornaamste aandeelhouders nauwelijks te traceren zijn”, luidt het bij MR. Het web van bedrijfjes en vennoten moest echter meer doen dan de échte eigenaars verbergen. Deze week verplichtte de Waalse regering haar instellingen en intercommunales expliciet om een openbare aanbesteding uit te schrijven voor elke revisor die zijn neus in hun boeken stopte. Daarvoor hadden die de gewoonte om aan drie kantoren een offerte te vragen. Vaak dongen vervolgens drie kantoren van de clan-Daerden naar het contract zodat er altijd wel ééntje in de prijzen viel. Wesphael: “Zo bleef alles altijd netjes binnen de familie.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234