Dinsdag 17/05/2022

Noorwegen zoekt naar antwoorden

Anders Behring Breivik (32), die vorige vrijdag minstens 93 mensen de dood in joeg, wordt vandaag voor het eerst voorgeleid voor een rechter. Noorwegen hoopt antwoorden te krijgen op de vraag wat hem bezielde. Zelf bestempelt Breivik, die uitgesproken extreem rechtse ideeën koestert, zijn moorddaden als 'wreed maar noodzakelijk'.

De Noorse natie is in staat van shock na de moorden van Anders Behring Breivik. Vrijdag doodde hij in enkele uren tijd 93 mensen: 86 jongeren die hij doodschoot op het eiland Utoya en 7 mensen die hij ombracht met een bomauto in Oslo.

Omdat er nog altijd enkele mensen vermist zijn, kan het dodental nog stijgen. Eén gebouw in Oslo is nog te onstabiel om volledig te worden doorzocht. Mogelijk bevinden zich daar nog slachtoffers. De politie zet in het water rond Utoya ook een duikboot in. Vier vermiste jongeren die naar het vasteland probeerden te zwemmen zijn mogelijk verdronken.

Breivik heeft zijn terreurdaad bekend. Hij toont geen enkel berouw. "Het was wreed, maar noodzakelijk", vertelde hij zijn ondervragers. Volgens zijn advocaat Geir Lippestad wou Breivik "de samenleving en de structuur van de samenleving aanvallen".

Breivik houdt vol alleen te hebben gehandeld. De politie onderzoekt nog altijd de piste dat er meerdere daders in het spel zouden zijn. Ze pakte gisteren even zes mensen op die in een appartement van Breivik wonen, maar zij zouden met de zaak niets te maken hebben.

De massamoordenaar verzocht vandaag zelf om een openbare zitting, maar het is nog onduidelijk of hij dat podium zal krijgen. De rechter moet beslissen over de noodzaak. Uit een dagboekmanifest van 1.500 pagina's, dat hij enkele uren voor de aanslagen op het internet publiceerde, blijkt immers dat hij met de aanslagen zijn rechtsextremistische ideeën onder de aandacht wil brengen. Grote delen van dat document kopieerde Breivik uit het manifest van de Amerikaan Theodore Kaczynski, bijgenaamd de Unabomber. Kaczynski verzond bijna twintig jaar lang bombrieven en maakte drie doden en 23 gewonden.

Volgens de politiecommissaris van Oslo zal de rechter vandaag in elk geval de voorlopige aanhouding van Breivik bevestigen. Onder de Noorse wet kunnen de autoriteiten een verdachte eerst vier weken lang voorlopig opsluiten, een periode die herhaaldelijk kan worden vernieuwd.

De formele aanklacht zal pas later worden uitgesproken. Door de complexiteit van de zaak kan een proces nog een tijd op zich laten wachten. De onderzoekers zullen Breiviks handel en wandel vele jaren terug in kaart moeten brengen. Er zijn sterke aanwijzingen dat hij zijn bloedbad al negen jaar vooraf plande. Sommigen van de duizenden mensen die gisteren in Oslo bijeenkwamen om de slachtoffers te herdenken in en rond de kathedraal vragen zich dan ook af waarom niemand voortijdig zijn plan achterhaalde. Er was ook kritiek te horen op de politie, die donderdag een uur nodig had vooraleer ze ter plaatse kwam op het eiland Utoya. Mogelijk bracht Breivik zijn bom in Oslo tot ontploffing als afleidingsmanoeuvre om een snelle tussenkomst op Utoya te voorkomen.

Onder de huidige Noorse wetgeving riskeert Breivik maximaal 21 jaar cel voor zijn massamoord. >2-7

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234