Donderdag 29/09/2022

Noorse vrouwen breken door het glazen plafond

Nieuwe wet wringt arm om van beursgenoteerde mannenbastions

In Noorwegen is er sinds 1 januari 2008 een wettelijk quotum dat bepaalt dat het aantal vrouwen in topfuncties minstens 40 procent moet bedragen bij beursgenoteerde bedrijven. Sommigen vinden het belachelijk, anderen roemen het. Enkele landen zijn al van plan het Noorse voorbeeld te volgen. 'Als wij moeten wachten totdat vrouwen vanzelf doordringen tot de 'old boys club', zijn we honderd jaar verder.'

Door Elsbeth Stoker

OSLO l De Noorse mediamagnaat Trygve Hegnar (64) is allesbehalve enthousiast over de nieuwe wet: 'Het is mijn geld. Dus is het aan mij om te beslissen wie het beste bestuurslid is. Dat wil ik niet selecteren op basis van geslacht.' Vrouwen werpen daar tegenop dat mannen vooral selecteren op basis van vriendjespolitiek.

Trygve Hegnar is alvast niet enthousiast over de wet: "Absolute nonsens. Het is de wereld op zijn kop." Hegnar is onder andere eigenaar van een Noors financieel dagblad. Hegnar heeft het over de Noorse fascinatie voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen en hoe die fascinatie zo ver is doorgeschoten dat je als aandeelhouder van een bedrijf niet meer zelf mag bepalen wie je een bestuursfunctie toevertrouwt. "Het is mijn geld. Dus is het aan mij om te beslissen wie het beste bestuurslid is. Dat wil ik niet selecteren op basis van geslacht, maar op basis van ervaring, vertrouwen en bekwaamheid. De overheid hoort zich daarmee niet te bemoeien."

Het Noorse experiment beroert ook het buitenland, want bijna overal ter wereld is het percentage vrouwen in de top laag. In enkele landen is al geopperd het Noorse voorbeeld te volgen. In Spanje hebben de bedrijven tot 2015 de tijd gekregen om 40 procent vrouwelijke bestuurders te vinden.

Jarenlang was Noorwegen zelf niet te vinden voor een wettelijke verplichting voor een quotum. Totdat Ansgar Gabrielsen, de toenmalige minister van Economische Zaken, in zijn eentje een storm ontketende in maart 2002. Gabrielsen, een conservatieve politicus die zichzelf absoluut geen feminist noemt, had er genoeg van dat het 'old boys network' de dienst uitmaakte. Er was al van alles geprobeerd: van speciale topvrouwenklasjes tot de introductie van een vrijblijvend streefcijfer. Niets hielp en het percentage vrouwen in de top bleef steken op 7 procent. Zonde van vrouwelijk talent, vond Gabrielsen. Hij was ervan overtuigd dat bedrijven juist baat hebben bij diversiteit. De minister belde de krant Aftenposten om een quotum aan te kondigen, nog voordat hij zijn collega-ministers op de hoogte had gesteld.

Ondanks veel kritiek keurde het parlement het voorstel anderhalf goed en sinds 1 januari 2008 moeten beursgenoteerde bedrijven eraan voldoen. Doen ze dat niet, dan worden ze opgeheven. Zo'n 500 bedrijven volgden de wet gedwee. 130 andere firma's haalden zichzelf van de beurs.

Zonder het quotum was ik niet waar ik nu ben, zegt Merete Lütken (47). "Ik heb twintig jaar 70 uur per week gewerkt om de top te bereiken. Maar toen ik mijn werkgever liet weten dat het tijd was voor een bestuursfunctie, gaf hij niet thuis." Ze botste tegen het glazen plafond, ofwel het onzichtbare samenspel van mannelijke informele netwerken en vriendjespolitiek.

Wat advocate Mimi Berdal (48) betreft, was de 'coup d'état van de vrouwen' niet nodig. "Ik ben slim genoeg om de trap zelf te beklimmen. Ik heb een expertise die veel bedrijven kunnen gebruiken. Ik heb niet echt last gehad van het glazen plafond, maar het bestond. Als vrouw werd ik bijvoorbeeld nooit meegevraagd op de golf- en skitripjes van de old boys. Op die informele bijeenkomsten werd van alles geregeld: als jij mijn vriendje bent, dan mag je in mijn bestuur, maar dan wil ik ook in dat van jou."

Hoewel Berdal tegen overheidsbemoeienis in de bestuurskamer is, is ze tevreden met het resultaat van de wet. "Bedrijven werden zo ook gedwongen naar hun eigen bestuur te kijken. Wie zit erin? Zijn ze goed of zitten ze er alleen omdat het vriendjes van elkaar zijn?"

© De Volkskrant

Advocate Mimi Berdal:

Mannen denken zo: als jij mijn vriendje bent, dan mag je in mijn bestuur en ik in dat van jou

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234