Dinsdag 28/06/2022

Noord-Ierland: hoog tijd voor kwesties van leven en dood

'De Orangemen in Drumcree veroordeelden de moord op de jongens wel, maar bleken niet in staat een mars stop te zetten die de haat had verscherpt en zo mee tot hun dood had geleid'

Mijn drie kinderen, mijn vrouw en ik wonen in een rustige wijk in landelijk Ierland. Dat mijn echtgenote protestantse is en ikzelf katholiek, speelt in dit deel van Ierland normaal gesproken geen enkele rol. Maar toen we afgelopen zondagmorgen wakker werden, moesten we ons ineens voorstellen dat er mannen konden komen om een benzinebom in onze hal te gooien en ons huis in brand te steken. Want dat gebeurde namelijk met een ander gezin op dit eiland, in de kleine uurtjes, terwijl iedereen de slaap der rechtvaardigen sliep. De Quinns verloren drie zonen: Jason, Mark en Richard, 9, 10 en 11 jaar oud. Ze werden zogezegd gedood voor het Credo van trouw aan de Britse Kroon, uit naam van protestantisme en oranjisme.

De kranten besteedden uitvoerig aandacht aan de samenloop van feiten die deze moord in hedendaags Ierland mogelijk maakten. We vernamen dat de moeder, Christine Quinn, een katholieke vrouw is die zich in een overwegend protestantse wijk in het Noord-Ierse Ballymoney had gevestigd. Pas een jaar geleden kwam ze terug, toen de situatie er in het licht van de nakende vrede wat veiliger uit begon te zien. Haar partner is protestants en de kinderen bezochten een protestantse school, omdat hun moeder wilde dat ze in de buurt geïntegreerd geraakten. Hun oom Robert Patron, zelf protestant, verklaarde dat de jongens zowel katholiek als protestants werden opgevoed.

Misschien heeft het niet zoveel zin nog over dit alles te praten nu de jongens dood zijn. Toch zou ik graag even stilstaan bij de complexe en toch ook weer typische achtergrond die deze kinderen hadden: een combinatie van katholicisme en protestantisme, die extreme nationalisten en loyalisten graag als erg zeldzaam afschilderen, maar die in Ierland in werkelijkheid heel alledaags is. Zo is Mary Robinson, onze voormalige presidente, zelf gehuwd met een protestant. De meeste mensen vinden dit niet eens bijzonder vreemd of ophefmakend. Maar voor Richard, Mark en Jason waren soortgelijke omstandigheden niets minder dan een doodvonnis. Die kinderen wisten niet wat de parades van de Oranje-orde precies betekenden, laat staan dat ze elk jaar op 12 juli worden gehouden om te vieren dat de protestantse Willem van Oranje in 1690 zijn katholieke schoonvader koning James II overwon. The Irish Times wist ons te melden dat de jongens, de avond voor ze werden omgebracht, zelfs nog heel onschuldig samen met andere kinderen hout hadden gesprokkeld voor de loyalistische vreugdevuren van 12 juli. Dat ze dus met hun eigen handjes brandstof voor het vuur hadden bijeengebracht. De Orangemen vochten de beslissing van de British Parades Commission aan, die hen wilde beletten door het katholieke district te marcheren. De opschudding die ze in de Drumcree-wijk verwekten, lijkt de vonk te zijn geweest die het kruitvat tot ontploffing bracht en tot de aanslag leidde - hoewel dit natuurlijk moeilijk met zekerheid te zeggen is.

Diverse leidinggevende figuren distantieerden zich inmiddels al van de moorden, van de woordvoerder van de Drumcree-protesteerders tot - indrukwekkender - Eerwaarde William Bingham, een van de belangrijkste leiders van de Oranje-orde. Deze laatste drong er bij de Orangemen in Drumcree zelfs op aan dat ze naar huis zouden gaan. Natuurlijk is ook hij niet ongevoelig voor het leed dat de dood van de drie dode jongens meebrengt. Misschien is hij er zich van bewust dat deze moorden een veel zorgwekkender gebeuren zijn dan een historische triomftocht met tromgeroffel langs de huizen van mensen die in een ver verleden overwonnen werden.

Maar desondanks beslisten de Orangemen in Drumcree gewoon door te gaan met hun protest en marcheerden ze maandag verder. Ze veroordeelden de moord op de jongens wel, maar bleken niet in staat een mars stop te zetten die de haat ongetwijfeld had verscherpt en zo mee tot hun dood had geleid. De drie jongens werden gedood door volwassen mensen die doelbewust handelden. Misschien is het al bij al niet zo belangrijk of ze nu loyalisten of nationalisten waren. Wat echt telt, is dat ze Iers waren. Wellicht zijn de Orangemen niet de enigen die zich confronterende en afschuwelijke vragen moeten stellen. Misschien zijn alle bewoners van dit eiland wel ergens mee verantwoordelijk voor de dood van de jongens. Misschien moeten we ons er allen wel over bezinnen welke van onze woorden en daden dit mogelijk hebben gemaakt.

(c) The New York Times / De Morgen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234