Maandag 21/10/2019

Nooit meer offline leven

De jonge filosoof kan wel zijn smartphone dumpen, maar niet de klok terugdraaien

Beste Gert Goeminne,

We kennen elkaar nog niet, en tegelijk merk ik dat we een paar affiniteiten gemeen hebben. We vinden beiden blijkbaar dat de impact die onze communicatietechnologieën op ons uitoefenen, zeer ingrijpend is. Zo ingrijpend dat we er willen over nadenken en schrijven. Dat doen we liefst geëngageerd, kritisch. Althans, dat leid ik af uit uw opiniestuk 'Waarom ik mijn smartphone dump' (DM 18/12). Sta me toe straks verder uit te weiden over deze affiniteiten. Eerst wil ik het hebben over de verschillen, die ik ook bespeur.

Ik veronderstel dat u veel jonger bent dan ik. De kans is dan ook groot dat de manier waarop we kennismaakten en leerden omgaan met de technologie waar u nu afstand van doet, nogal verschilt. Misschien behoort u al tot de generatie die nooit een wereld zonder internet heeft gekend, misschien bent u dus een 'digital native'.

Ik was een twintiger toen ik de voorbode leerde kennen van wat u zo treffend de gesynchroniseerde mens noemt. Ik heb alle kenmerken van een 'digital migrant', al lijkt in mijn geval het etiket 'digital explorer' meer van toepassing.

Dat het internet de wereld zou veranderen, dat wist ik al in 1993. Dat de impact van de op elkaar volgende emanaties ervan zo groot zou zijn, had ik toen nog niet begrepen. Alleen kreeg ik wel tien jaar de tijd om me aan te passen aan deze omwenteling, die pas in de 21ste eeuw in een hogere versnelling werd geschakeld.

Tot zover de verschillen. Ik vond uw #digitaledwang niet slecht gekozen, maar stelde me meteen de vraag wat de bronnen van die dwang dan wel mogen zijn. Die liggen in onszelf besloten, dat maakt u zelf duidelijk. 'Digitale dwang' doet me aan 'fear of missing out' denken, aan de angst die ontstaat omdat er geen eind komt aan de informatiestroom en we niet anders kunnen dan informatie te missen.

Ik herken die angst, maar denk dat dit een tijdelijk verschijnsel is en dat het dwangmatige handelen waartoe de angst nu aanleiding geeft, later gecorrigeerd wordt. Zijn we immers geen diersoort die van aanpassen aan veranderende realiteiten haar handelsmerk gemaakt heeft?

Ik werd ook getroffen door de eerlijkheid waarmee u uw pogingen beschreef om toch rationeel om te gaan met de dwingeland die uw smartphone was geworden, en ik beken dat ik het verslavende effect ook wel voel. Toch vind ik de oplossing waar u voor opteerde, een beetje jammer.

Niet alleen houdt deze in dat technologie inderdaad niet langer neutraal is (ze dwong u tot een keuze), ze wekt ook de indruk dat er een weg terug is. Dat geloof ik niet. Het tegendeel is waar: we zullen steeds inniger verstrengeld raken. Technologie komt steeds dichter bij ons lichaam en het is een kwestie van tijd voor het er deel zal van uitmaken. De grenzen tussen de fysieke en de digitale realiteiten vervagen almaar sneller en zullen op de duur volledig opgelost zijn.

Niet dat deze ontwikkelingen me meteen heel vrolijk stemmen, maar ze negeren lijkt me ook geen goede optie. Misschien kunnen mensen als u en ik proberen om die technologie opnieuw neutraler te maken, net door de problemen die we erdoor ervaren, bloot te leggen en nieuwe praktijken te creëren die tonen hoe de digitale dwang kan vermeden worden.

Zo'n praktijk zou kunnen beginnen met de constructie van een alternatief verhaal, dat ingaat tegen het heersend discours, dat vandaag vooral kritiekloos en marktgedreven is. We kunnen de uitwassen van technologie zichtbaar maken, herkenbaar confronterend zelfs. Uit recente initiatieven leerden we toch dat mensen wel degelijk bekommerd zijn, om privacy bijvoorbeeld, als hen getoond wordt hoe dit hun eigen leven beïnvloedt. En laat ons mensen opzoeken! Het publiek dat vatbaar is voor een ander verhaal, dat bereid is te luisteren als alternatieven worden voorgesteld, is groter dan we denken.

U kunt uw smartphone dan wel dumpen, maar of u daarmee de effecten van technologie ten goede kunt keren, betwijfel ik. Wat we nodig hebben zijn kritische stemmen. Mag ik u uitnodigen samen te klinken?

Met de meeste sympathie,

Ben Caudron

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234