Dinsdag 21/09/2021

Opinie

Nooit meer 'Life of Brian': te riskant

null Beeld rv
Beeld rv

Lia van Bekhoven is correspondent in Londen voor de Nederlandse en Belgische radio en tv, en voor Elsevier Magazine.

De Britten, schreef commentator Nick Cohen in The Observer, zijn de grootste lafaards ter wereld. De media laten nooit afbeeldingen zien van Mohammed. Britse historici kunnen hun verhaal dat de Koran door mensen gecreëerd is (een godslasterlijke bewering volgens conservatieve moslims) met moeite kwijt. In kunstwereld en musea, op universiteiten en redacties voert omzichtigheid de boventoon.

Bovendien: mensen schofferen in het Verenigd Koninkrijk (VK) is strafbaar. Sectie 5 van de Public Order Act is zo breed dat vrijwel iedere demonstrant gearresteerd kan worden als hij 'beledigt of aanstoot geeft'. Na een avond stevig stappen vroeg ene Sam Brown een paar jaar geleden aan een agent: "Beseft u wel dat uw paard homo is?" De politie spande een proces aan toen Brown weigerde de boete van 95 euro te betalen.

Van beledigen een misdrijf maken heeft vrijheid van meningsuiting aardig klem gereden. Afwijkende meningen, gemeengoed in België en Nederland, worden in het VK tegenwoordig gezien als ontoelaatbaar. Britten zijn minder vaak dan vroeger geneigd een wenkbrauw op te trekken en door te lopen. Terry Jones, een van de Pythons, zegt te geloven dat 'Life of Brian' nu niet meer gemaakt zou kunnen worden. Te riskant. In het huidige klimaat kunnen orthodoxe christenen zonder veel moeite garanderen dat er niet meer met het leven van Jezus gespot wordt.

Lia Van Bekhoven. Beeld rv
Lia Van Bekhoven.Beeld rv

Of het nou op straat is, op kantoor, de faculteit of online, Britten voelen zich aangesproken en trekken van leer. Sinds 2011 onderzocht de Britse politie 20.000 klachten van mensen die zich in sociale media 'beledigd' voelden. De minister van Justitie heeft beloofd de "maximale gevangenisstraf" voor "misbruik online" te verviervoudigen.

In delen van de ambtenarij heeft de omgangscultuur het begrip 'respect' tot lachwekkende hoogten gestuwd. Toen mijn (Britse) echtgenoot nog op een Londense deelgemeente werkte, mocht hij niet om 'zwarte koffie' vragen. De correcte keuze in de kantine was 'koffie zonder melk'.

Mijn Britse vrienden vinden wat ik ze heb laten zien van Charlie Hebdo, grof en racistisch. Ze kunnen er in ieder geval niet om lachen. Ze snappen de vrijheid te beledigen, maar "hoort daar geen verantwoordelijkheid bij?" Britse satire is anders. Ze is tweederde humor, eenderde woede. Ze is ondeugend en afstandelijk. De voorpagina's van het Londense blad Private Eye zijn bedoeld om je aan het lachen te maken, niet om te choqueren.

Op de BBC (radio) hoorde ik een zoveelste debat over vrijheid van meningsuiting. Was het een absoluut recht of toch maar niet? Een van de deelnemers was een Franse journaliste. Zij vond dat Frankrijk nog een hoop kon leren van de manier waarop de Britten omgaan met minderheden. "Jullie moslims zijn veel beter geïntegreerd", zei ze. "In Londen heb je geen banlieues. Hoofddoeken zijn bij jullie nooit een onderwerp van gesprek geweest, laat staan dat daar een verbod op is. Britse moslims worden meer gerespecteerd, minder bespot."

Maar nooit meer Life of Brian? Het lijkt alsof de Britten vrijheid van meningsuiting hebben ingeruild voor een relatief verdraagzamer samenleving. En dat de meeste Britten daarmee kunnen leven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234