Zaterdag 10/12/2022

Ethiopië

Noodtoestand schaadt imago Ethiopië als opkomende economie

Demonstranten in Bishoftu, waar die dag zeker 55 mensen omkwamen.  Beeld REUTERS
Demonstranten in Bishoftu, waar die dag zeker 55 mensen omkwamen.Beeld REUTERS

In Ethiopië is voor zes maanden de noodtoestand afgekondigd. De maatregel komt na maanden van protesten tegen de regering van premier Hailemariam Desalegn, waarbij zeker vijfhonderd mensen zijn omgekomen. Veel demonstranten, leden van het Oromo- en Amhara-volk, zeggen met hun protesten door te gaan.

Kees Broere

"We zetten de veiligheid van onze burgers op de eerste plaats", zei Desalegne op de Ethiopische staatstelevisie. "Bovendien willen we een einde maken aan de vernieling die wordt aangericht aan infrastructuur, onderwijsinstellingen, gezondheidscentra en gebouwen van het openbaar bestuur en de rechtspraak."

Activisten in Ethiopië melden dat de krijgsmacht op diverse plaatsen in het land versterkt aanwezig is. In sommige gebieden is communicatie steeds lastiger, omdat het internet er is afgesloten en ook mobiele telefonie lang niet altijd mogelijk is. Toch zou sprake zijn van kleine demonstraties.

Met het uitroepen van de noodtoestand maakt het Ethiopische bewind ongewild duidelijk dat het zich in de ernstigste crisis bevindt sinds een kwarteeuw, toen een einde kwam aan de dictatuur van Mengistu Haile Mariam. Het land van ruim negentig miljoen inwoners wordt sinds die tijd voornamelijk bestuurd door mensen uit het Tigray-volk, dat maar zo'n zes procent van de bevolking uitmaakt.

De Oromo vormen de grootste groep binnen de bevolking. Daarna komen de Amhara. Samen vertegenwoordigen zij bijna tweederde van alle Ethiopiërs. Hun aanvankelijk afzonderlijke protesten zijn voor de regering veel bedreigender geworden, nu leiders van beide groepen zeggen dat zij gezamenlijk optreden tegen hun politieke en maatschappelijke marginalisering.

Bezoek Merkel

De noodtoestand komt in meerdere opzichten op een bijzonder moment. Begin deze week staat in de hoofdstad Addis Abeba een bezoek gepland van de Duitse bondskanselier, Angela Merkel. Zij bezocht ook Mali, waar Duitse militairen deelnemen aan de VN-vredesmacht Minusma, en Niger. In alle drie de landen staan voor Merkel de migratiecrisis en de strijd tegen internationaal islamistisch terrorisme hoog op de agenda.

Soldaten in Addis Abeba.  Beeld AP
Soldaten in Addis Abeba.Beeld AP

'Ik geloof dat we een veel grotere belangstelling moeten hebben voor het lot van Afrika', zei Angela Merkel voor het begin van haar reis naar de drie landen. 'Het welzijn van Afrika is in het belang van Duitsland.' Maar het tegenhouden van mogelijke migranten en vluchtelingen richting de Europese Unie is voor de bondskanselier van zeker zo groot belang.

Zoals eerder de Nederlandse minister Lilianne Ploumen van Ontwikkelingssamenwerking en Buitenlandse Handel, wil ook Merkel Ethiopië prijzen voor de opvang van vluchtelingen binnen de eigen regio. Daarbij gaat het met name om mensen die aan het dictatoriale bewind van president Isaias Afewerki in het vijandige buurland Eritrea willen ontsnappen. Maar met het harde optreden tegen betogers uit eigen land bestaat de kans dat Ethiopië zelf voor nog meer vluchtelingen gaat zorgen. Overigens geeft de regering-Desalegn Eritrea mede de schuld van de onrust in Ethiopië.

Opkomende economie

De noodtoestand is ook bijzonder, omdat de regering Ethiopië tegelijkertijd wil presenteren als een snel opkomende economie. Vorige week werd duidelijk dat het land in de Hoorn van Afrika, na jaren van spectaculaire groei, binnenkort economisch machtiger zal zijn dan buurland en rivaal Kenia. Dat spreekt onder meer uit de recente opening van een door China gefinancierde treinverbinding tussen het door land omgeven Ethiopië en het zeestaatje Djibouti.

Maar de economische successen vertalen zich te weinig in banen, met name voor de snel groeiende groep jeugdigen in het land. Dat is ook een van de belangrijkste redenen achter het verzet van groepen uit de Oromo- en Amhara-bevolking. Groei die zich niet vertaalt in kansen en ontwikkeling voor grote groepen binnen de samenleving, betekent een groei die zich juist tegen de machthebbers kan keren. Ook om die reden kijken regeringen in de regio en elders in Afrika met argusogen naar de situatie in Ethiopië.

De Ethiopische regering zelf geeft aan dat zij haar economische opmars niet verder verstoord wil zien. Dat geldt ook voor de buitenlandse bedrijven op het platteland, waaronder Nederlandse, die de afgelopen tijd door demonstranten zijn aangevallen en soms zelfs grotendeels verwoest. Verdere schade kan funest zijn voor buitenlandse investeringen.

Autoritaire traditie

Ethiopië kent een eeuwenoude autoritaire traditie. Dat gold onder de keizers, van wie Haile Selassi de laatste was, dat gold voor de 'communistische' Mengistu, maar dat geldt evenzeer voor de huidige machthebbers. Het vaak harde optreden tegen betogers van de afgelopen maanden kan met het afkondigen van de noodtoestand nog veel bloediger worden, zeker ook waar jonge demonstranten menen weinig of niets te verliezen hebben.

Oromo en Amhara zeggen nu gezamenlijk op te treden. In het verleden is echter gebleken dat beide volken niet veel met elkaar gemeen hebben en dat vooral de Amhara zich eerder als natuurlijke machthebbers beschouwen. Een coalitie tussen beide is tamelijk opportunistisch, maar kan op korte termijn voor de regering extra zorgelijk zijn.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234