Woensdag 16/06/2021

Noodlot en zonde, lust en verlangen

Onlangs speelde ze de rol van Maria Magdalena in Book of Life, de nieuwe film van Hal Hartley, en was ze te horen op platen van Tricky en de Pascal Comelade. Tussendoor stelde ze haar sculpturen tentoon in galerijen, maar voor de rest trok Polly Jean Harvey zich zo veel mogelijk uit de openbaarheid terug. Ze bracht veel tijd in haar eentje door, heeft naar eigen zeggen eindelijk vrede met zichzelf en kijkt dezer dagen op een serenere manier tegen het leven aan.

In een interview met het Britse blad Dazed & Confused gewaagt de zangeres van een wedergeboorte: "Ik ben veranderd, heb me nog nooit zo gelukkig gevoeld." Niet dat Harvey van de weeromstuit de vrolijke toer is opgegaan. Wel kunnen we op haar nieuwe cd, Is This Desire?, kennismaken met facetten die in haar muziek tot dusver onbelicht waren gebleven. De loops en geprogrammeerde ritmen geven het al aan: de industrial techno- en triphopcultuur zijn, in bescheiden mate, stilaan ook tot PJ Harveys universum doorgedrongen. En hoewel dat nu en dan leidt tot meer toegankelijkheid, zorgt de bevreemdende, vaak afgekloven productie van Head en Flood er toch voor dat fans van het eerste uur de wenkbrauwen zullen fronsen.

Op haar eerste platen, Dry en Rid of Me, klonk la Harvey nog rauw en ongepolijst. Haar songs zaten vol gewelddadige uitbarstingen en waren doordrongen van angst, verwarring en pijn - de neerslag van haar strijd met anorexia nervosa en de daarmee samenhangende depressies. Ten tijde van To Bring You My Love stortte ze zich, nog nadrukkelijker dan vroeger, op de blues en begon ze te experimenteren met haar imago: ze tooide zich met valse wimpers en groene make-up, hulde zich in spectaculaire catsuits en presenteerde zich als een mannenetende vamp. Vandaag omschrijft ze die periode als de moeilijkste uit haar leven: "Ik mat mezelf vermommingen aan om mijn gebrek aan identiteit te verhullen."

Polly Harvey leed dermate onder de overdreven aandacht voor haar persoon dat ze een stap achteruit zette: samen met haar oude vriend John Parrish maakte ze wel het schromelijk onderschatte Dance Hall at Louse Point, maar doorbrak doelbewust de kringloop van interviews en tournees. Ze moest dringend haar mentale evenwicht terugvinden.

Blijkbaar is ze inmiddels in dat opzet geslaagd, want op Is This Desire? klinkt ze aanmerkelijk minder furieus. De songs zijn gevoelsgeladen en sensueel, maar de aanpak is sober, de toon elegisch. Het zijn korte verhalen waarin hoofdzakelijk vrouwen de hoofdrol spelen. Die personages zijn de speelbal van noodlot en zonde, lust en verlangen; worden geteisterd door afgunst en ziekelijke jaloezie. En net zoals William Faulkner en Flannery O'Connor bedient Polly Harvey zich ook nu weer volop van bijbelse symboliek en metaforen waarin de natuurelementen centraal staan.

Als zangeres houdt ze het midden tussen Peggy Lee en Billie Holiday. Haar stem fungeert meer dan ooit als een instrument waarmee ze nuances aanbrengt en karakters tot leven wekt. Zo klinkt ze in 'Catherine' dromerig en onthecht, terwijl in 'The Wind' alles draait om gehijg en gefluister. Is This Desire? bevat enkele prachtige, ingetogen nummers waarvan de melodie steunt op een ijl orgeltje en het circulaire pianospel van Mick Harvey. 'Angeline' dient zich aan als het gebed van een prostituee; 'The Garden', een moderne versie van de zondeval, steunt op nerveuze breakbeats uit het rijk van Portishead en 'The River' is sierlijke triphop die al net zo transparant is als het water uit de song.

'The Sky Lit Up' bewijst dat PJ Harvey haar prikkeldraadgitaar nog niet heeft opgeborgen. Maar opvallender is de invloed van Tricky, met wie ze ooit, ten tijde van Maxinquaye, het podium deelde. Luister maar eens naar 'A Perfect Day Elise', dat klinkt als een in de achterbuurten van Bristol verdwaalde Garbage-song. Of naar het grofkorrelige 'My Beautiful Leah', waarop een gruizig basgeluid wordt gekoppeld aan een strakke hiphop-beat. De intrigerende backingtrack van 'Joy' doet dan weer denken aan de metaalpercussie van Einstürzende Neubauten, maar het effect wordt hier jammer genoeg tenietgedaan door Harveys vocale overacting.

Het is slechts een kleine smet op een boeiend werkstuk. Want Is This Desire? is het soort plaat waar je ook na dertig luisterbeurten nog nieuwe details op ontdekt. Dirk Steenhaut

Is This Desire? van PJ Harvey verschijnt maandag bij Island/PolyGram.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234