Vrijdag 26/04/2019

Smartphone

Nood aan digitale detox

Eén op de acht Vlamingen geeft toe verslaafd te zijn aan likes, pushberichten, oplichtende schermen en vinkjes bij gelezen berichten. We zijn in de ban van de smartphone. Het Provinciaal Veiligheidsinstituut Antwerpen wil ons helpen ontgiften.

Simon Lynen Beeld Simon Lynen

De iPhone mag ondertussen tien jaar bestaan, we slagen er steeds minder in om niet verslingerd te raken aan de shotjes endorfine die elke notificatie en like met zich meebrengen. “De smartphone is een fantastische uitvinding, maar hij heeft een enorme impact op het welzijn van ­mensen”, zegt Karen Versmissen van het Vlaams Veiligheids­instituut. ­

“In januari lanceren we een campagne die mensen bewust moet maken van die impact.”

Hoe die campagne er ­precies zal uitzien, is nog niet duidelijk. Dit najaar werken verschillende univer­siteiten samen met het provinciaal Veiligheidsinstituut Antwerpen om het mysterie over ons smart­phonegebruik op te lossen. 

En dat is nodig, zo blijkt uit de recente cijfers in het rapport van Imec Digimeter, dat peilt naar het telecom­­gebruik van Vlamingen. Zeven op de tien Vlamingen vindt dat we te veel tijd besteden aan onze smartphone, vier op de tien vindt dat ook van zichzelf. “Maar als je naar de oorzaak vraagt, dan moeten mensen het antwoord schuldig blijven, of zeggen ze snel: Facebook”, stelt media­professor Lieven De Marez (Imec-UGent), die jaarlijks het Digimeter-rapport coördineert.

Je kunt verslaving pas aanpakken als je weet wat de oorzaak is. Daar wringt ­vandaag het schoentje. Mensen proberen hun smartphone­gedrag onder controle te krijgen met een crashdieet waarbij ze hun slimme vriend enkele weken dumpen. Of ze komen niet verder dan enkele algemene tips over notificaties uitzetten en de smartphone niet meenemen in de slaapkamer. ­

“Maar een one size fits all-oplossing bestaat niet. Je moet je persoonlijk gebruik onder de loep nemen en daarnaar handelen”, zegt De Marez.

Een belangrijke oorzaak van die verslaving is context: de smartphone heeft allerlei handelingen uit zijn originele context gerukt. Zo kunnen we bijvoorbeeld een bankoverschrijving doen terwijl we televisiekijken. “Verschillende taken en prikkels lopen op die manier door elkaar, waardoor we onze hersenen geen rust gunnen.”

Al die prikkels werden Christine Wittoeck een aantal jaar geleden te veel, met een burn-out tot gevolg. “Ik had niet door dat al die notificaties mijn stressniveau door het dak deed gaan.” Ondertussen runt ze al vier jaar de Digital Detox Academy. “Ik vind de smartphone helemaal geen onding, maar mensen hebben de neiging om fout om te gaan met technologie. Het komt er nu vooral op neer tijdverslindende gewoontes onder ­controle te krijgen.”

Veiligheidsgordel

Maar we kunnen de verantwoordelijkheid niet zomaar op de gebruikers afschuiven. Toen de ­eerste wagens de weg opreden, was er bijlange geen sprake van veiligheidsgordels. Tot er doden ­vielen. Autoconstructeurs moesten ­gordels in ­

de auto voorzien. Sensibiliserings­campagnes ­hebben mensen overtuigd om die gordel ook te ­dragen. Een weg die we met de smartphone nog moeten afleggen.

Hoe ziet zo’n veiligheidsgordel voor de ­smartphone er dan uit? Techniekfilosoof Katleen Gabriels schoolt haar studenten aan de Tech­nische Universiteit Eindhoven over het concept ‘value sensitive design’. “Programmeurs moeten zich bewust zijn dat hun designkeuzes bij het ­ontwikkelen van een app of een smartphone impact hebben op het leven van mensen.”

Ze verwijst naar een interview eerder deze zomer met Tony Fadell, een van de vaders van de iPod en iPhone, waarin hij over zijn slapeloze nachten vertelt. Hij noemt de iPhone een designfout die tegemoetkomt aan de noden van het individu, in plaats van aan die van een gezin of een commmunity. “Het probleem is dat de ­belangen van apps die vechten om onze aandacht ­botsen met de gemoedsrust van smartphone­gebruikers,” zegt Gabriëls, “dus ons beter bewust worden van onze gewoontes is zeker geen slechte zaak.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.