Vrijdag 30/10/2020

'Nonkel André kon verdomd goed schilderen'

In De Aanbieders gaat Stef Selfslagh op bezoek in het leven van iemand die een zoekertje plaatste op 2dehands.be.
Vandaag: wie is de vrouw uit Veltem-Beisem die schilderijen van haar overleden oom verkoopt?

Wie zich op 2dehands.be al klikkend een weg baant naar de afdeling 'Antiek & Art', vindt er een paar zoekertjes met ongewone titels: 'Boerke met klak', 'Knotwilg met beekje' en 'Boer op weg naar huis langs wei met schapen'.

De foto's bij de zoekertjes tonen schilderijen van plattelandstaferelen. En ze hebben allemaal hetzelfde onderschrift: "Dit schilderij werd gemaakt door mijn oom, een gepassioneerd kunstliefhebber. Hij overleed in de zomer van vorig jaar en sindsdien staan tientallen van zijn werken bij mij. Ik heb er geen plaats voor, maar wil ze niet zomaar weggooien: ze zijn het levenswerk van mijn oom. Mijn vraagprijs is 25 euro per schilderij. Dat is de kostprijs van het doek en de verf. Ik hoop dat zijn werkjes ergens een mooi plaatsje vinden."

De tekst is met veel liefde geschreven door Kristel Magits, de 48-jarige nicht van André Pardon, de overleden oom en amateurschilder in kwestie. Ik ontmoet Kristel in haar landhuis in Veltem-Beisem, waar ze lief en leed deelt met zoon Nicolas (22), echtgenoot Hedwig (55) en maltezer Tommeke (9). Ze is geveld door een pijnlijke lumbago, maar dat belet haar niet om overal in het huis schilderijen van haar oom te gaan halen en ze in de living op geïmproviseerde wijze tentoon te stellen.

Nadat ze bij de werken wat geografische duiding heeft gegeven ("Dit is de kerk van Winksele-Delle en deze weide ligt in Buken"), kijkt ze er van een afstandje met een vertederde blik naar. "Als ik zie wat echte kunstenaars tegenwoordig tentoonstellen, denk ik: maar nonkel toch, daar hadden uw schilderijen gerust tussen kunnen staan, zenne."

Postume erkenning

André Pardon ging in 1992 met pensioen en maakte vervolgens meer dan tweehonderd schilderijen. Hij liet zich inspireren door de natuur, het platteland en het werk van Leon Engelen, een professioneel kunstschilder met wie hij bevriend was geraakt.

"Nonkel André keek enorm op naar Engelen", vertelt Kristel. "Hij was blij als een kind wanneer Leon hem weer wat had bijgeleerd: welke kleuren hij moest mengen om bepaalde tinten te krijgen of hoe hij zijn schilderijen meer diepte kon geven."

Opvallend: André Pardon heeft zijn schilderijen nooit gesigneerd. "Daar was hij veel te bescheiden voor", zegt Kristel. "Hij wilde ook niet dat zijn werk tentoongesteld werd. Mijn nonkel had een minderwaardigheidscomplex. Hij was zich niet bewust van zijn eigen mogelijkheden. Daarom wilde ik zo graag dit interview geven: als postuum tegengewicht voor zijn bescheidenheid. Nonkel André kon heel mooi schilderen en dat mag gerust 'ns gezegd worden."

Tot nu toe heeft Kristel op haar zoekertjes nauwelijks reactie gekregen. Het ziet ernaar uit dat haar oom ook na zijn dood niet de erkenning gaat krijgen die Kristel hem gunt. Toch blijft ze hopen dat zijn kunstwerken vroeg of laat een thuis vinden. "Veel mensen kopen pas een schilderij als het in een galerij heeft gehangen. Zodat ze daarover kunnen stoefen. Ik hoop dat ik voor de schilderijen van nonkel André een ander soort koper vind: iemand die oprecht van zijn werken houdt en voor wie het niet uitmaakt wie ze geschilderd heeft."

Eeneiige tweeling

André Pardon was de helft van een eeneiige tweeling. Hij leidde samen met zijn broer Roger een teruggetrokken leven in Winksele-Delle. Terwijl André in Brussel de kost ging verdienen als verzekeringsmakelaar, deed Roger in Winksele het huishouden.

"Eigenlijk leefden mijn nonkels samen als een koppel", zegt Kristel. "André verdiende de centjes, Roger maakte de patatjes. Ze hadden genoeg aan elkaar, niemand kwam tussen hen. Ze zijn nooit getrouwd geweest en hebben nooit een vriendin gehad."

André en Roger kozen voor een vroom en regelmatig leven zonder excessen. Ze gingen niet op restaurant of op vakantie en kwamen enkel naar buiten om naar de kerk of de bowlingclub te gaan. Hoe meer hun dagen op elkaar leken, hoe liever ze het hadden.

"Roger bracht André elke ochtend naar het treinstation en ging hem er elke avond weer oppikken. Vervolgens reden ze samen naar huis, waar Roger de tafel al gedekt had en het eten op het vuur stond te pruttelen. In het weekend aten ze om half twaalf soep en om twaalf uur het hoofdgerecht. Daar kon je je horloge op gelijk zetten. En hun menu veranderde nooit: op zaterdag kip, op zondag steak met frietjes."

Het mysterieuze meisje

Niemand wist wie André en Roger echt waren. Het waren eenzaten en binnenvetters. Zelfs de collega's van André kregen geen hoogte van hem. Hij werkte bij verzekeraar Assubel, de voorloper van Allianz. Kristel ging er als studente af en toe vakantiewerk doen.

Op een dag stapte André geflankeerd door zijn nicht het bedrijfsrestaurant binnen. Dat zorgde bij zijn collega's voor de nodige consternatie, zegt ze. "André met een jong meisje! Waar had hij die gehaald?! En hij praatte er nog mee ook, terwijl hij anders altijd zijn mond hield!"

Het gelukkigst waren André en Roger wanneer ze op Kerstmis bij Kristel en Hedwig mee aan tafel mochten schuiven. "Ze hadden niemand anders die hen vroeg", zegt Kristel. "Ze keken elk jaar enorm uit naar ons kerstfeest. Pas op, ook dan zeiden ze uit eigen beweging bijna niks, hè. Als je wilde dat ze praatten, moest je hen iets vragen. Maar de warmte van ons gezin maakte hen wel gelukkig. Dat zag ik aan hun ogen."

Een paar keer per jaar gingen Kristel & co samen met André en Roger bowlen. "Nonkel André was daar nogal fanatiek in. Hij had zelfs zijn eigen bowlingbal. Onze wedstrijdjes verliepen volgens een vast stramien. In het begin was nonkel André zenuwachtig en liep het bij hem voor geen meter. Dan dronk hij een pintje en ging het stilaan beter. En op het einde won hij en fleurde hij helemaal op."

Zwijgzaam geluk

Kristel noemt haar tweelingnonkels haar "tweede papa's". "Ik mocht hen alles vragen, ze stonden altijd voor me klaar. Ze zeiden niet veel, maar je hebt niet altijd woorden nodig om een diepe, emotionele band met iemand te voelen. Nu ze allebei gestorven zijn, is het leven voor mij niet meer hetzelfde. Ik mis hun niet-verbale aanwezigheid."

Roger overleed in 2013 aan darmkanker. André nog geen jaar later aan huidkanker. Ze stierven in hetzelfde palliatieve centrum, hun urnen staan in hetzelfde columbarium. André en Roger Pardon hebben 79 jaar samengeleefd.

"Dat is een gouden bruiloft, plus nog eens 29 jaar extra", zegt Kristel. "Op het eerste gezicht hebben ze een sober en weinig opvallend leven gehad. Maar ze hielden van elkaar en lieten zich niet opjagen door het leven. Op hun manier zijn ze heel gelukkig geweest."

Dan, na een korte stilte: "En nonkel André kon verdomd goed schilderen".

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234