Zondag 27/11/2022

NieuwsOorlog in Oekraïne

Nog slechts één weg als ontsnappingsroute, en zelfs die ligt onder Oekraïens vuur: omsingeling Lyman zo goed als rond

Oekraïense troepen in een tank aan het front in het noordoosten van het land. Beeld Getty Images
Oekraïense troepen in een tank aan het front in het noordoosten van het land.Beeld Getty Images

Het Oekraïense leger heeft de strategisch belangrijke stad Lyman in het noordoosten van het land nu zo goed als volledig omsingeld. De val van Lyman, die mogelijk zelfs vandaag al zou plaatsvinden, zou een nieuwe strategisch zware slag zijn voor president Poetin. Die hoopt vanmiddag Oekraïne en het westen voor een voldongen feit te stellen met de annexatie van vier Oekraïense provincies.

Tommy Thijs

Oekraïense en westerse militaire analisten, pro-Russische militaire bloggers, en journalisten op het terrein: zowat iedereen die de militaire stellingen en frontbewegingen in Oekraïne ondanks de fog of war probeert te analyseren, ziet de situatie rond Lyman nu in ijltempo evolueren.

De stad - die voor de oorlog iets meer dan 20.000 inwoners telde - wordt sinds het voorjaar door Rusland bezet en vormt een belangrijk logistiek knooppunt voor het noordoosten van Oekraïne. Na het tegenoffensief in de provincie Charkiv vormde ze een van de belangrijkste militaire doelen van het Oekraïense leger. Dat doel lijkt nu na weken van aanhoudende beschietingen elk moment bereikt te zijn.

Dag na dag namen Oekraïense militairen meer terrein in ten westen, noorden en noordoosten van de stad, terwijl andere divisies in het zuiden druk uitoefenen zonder - voorlopig - de stad zelf binnen te trekken. Dat lijkt een bewuste strategie te zijn: het Oekraïense leger beseft ook dat een stad slechts langs één kant innemen via straatgevechten bijzonder moeilijk is. De vijand hoeft dan niet meer te doen dan afwachten in zijn schuilplaatsen en vuren op iedereen die de stad nadert.

Ontsnappingsroute

Meteen de reden waarom Oekraïne de voorbije dagen een grote omtrekkende beweging rond Lyman probeerde te maken, wat nu gelukt is. De jongste dagen werd dorp na dorp veroverd. Het leger stond gisteren nog in het noorden in Novoselivka, op bijna 10 kilometer van Lyman zelf, zo bleek uit beelden van militairen in dat dorp. Vanmorgen werd dan Drobysheve in het noordwesten bevrijd, en doken beelden op van Oekraïense militairen in Jampil in het zuidoosten. Volgens onbevestigde berichten zou er ook al gevochten worden in Tors’ke, op 12 kilometer ten noordoosten van Lyman.

Dat dorp vormt in theorie via een strook van zo’n 10 kilometer breed nog de enige ontsnappingspoort richting het oosten voor de Russische troepen die aan een zekere dood of krijgsgevangenschap willen ontsnappen. Schattingen over hoeveel militairen Lyman vandaag nog verdedigen lopen uiteen van 1.000 tot 3.000. Door de strook loopt slechts één grote weg richting Tors’ke en verderop Svatove, maar die weg ligt nu langs zowel het noorden als het zuiden binnen Oekraïens vuurbereik. Of de overgebleven Russische troepen in de praktijk dan nog kúnnen ontsnappen, is hoogst onzeker.

‘Alarmerende situatie’

Dat gaf vanmiddag ook de pro-Russische separatistenleider Denis Poesjilin zelf toe. Op Telegram verklaarde hij dat de situatie in Lyman “alarmerend” is geworden. Hij is bang de Oost-Oekraïense stad te verliezen aan de Oekraïense troepen, die de stad volgens hem “gedeeltelijk omcirkeld” hebben.

Poesjilin denkt dat de aanval van Oekraïne puur bedoeld is om “deze historische” dag te overschaduwen. Vanmiddag kondigt Poetin namelijk in Moskou de formele annexatie aan van vier Oekraïense regio’s. Hij wil onder andere de gehele regio Donetsk inlijven, waar de stad Lyman in ligt.

Ook de pro-Russische militaire blog Rybar toont zich pessimistisch: “Zonder de aanvoer van significante versterkingen en een focus van het Russische commando op Lyman, is er een serieus risico op de val van de stad, alsook op de verdere ineenstorting van de defensieve linies van het Russische leger op de westelijke grens van Loehansk”, zo klonk het gisterenavond al in een bericht.

Het belang van Lyman als regionaal (spoor)wegenknooppunt kan niet onderschat worden, schrijft ook de Amerikaanse denktank Institute for the Study of War (ISW). Het Russische leger gebruikte de stad maandenlang als transporthub om troepen, voertuigen en wapens naar het front te brengen.

‘Grote gevolgen’

Met de val van Lyman zou een belangrijk obstakel voor Oekraïne richting de rest van de Donbas wegvallen. “De val van Lyman en omgeving zal waarschijnlijk grote gevolgen hebben voor de Russische linies in het noorden van Donetsk en het westen van Loehansk”, zo schrijft het ISW nog. “Ook kan het de Oekraïense troepen toelaten om de Russische posities langs de grens van Loehansk en in de regio rond Severodonetsk te bedreigen.”

Severodonetsk was vóór de Russische invasie de op één na grootste stad van de provincie Loehansk en vormde dit voorjaar het strijdtoneel voor een van de zwaarste slagen in deze oorlog. Na een wekenlange belegering kon Rusland de stad eind juni innemen. Of Oekraïne de stad nog kan bedreigen voor de winter intreedt, is hoogst twijfelachtig. Maar in elk geval vormt de val van Lyman daar de eerste voorwaarde voor.

Volgens het Oekraïense leger stuurde Rusland deze week al nieuw gemobiliseerde troepen naar Lyman om de stad tot elke prijs te verdedigen. In zijn ochtendrapport schreef de militaire leiding gisteren dat het Russische commando op 26 september een colonne van zeven tanks naar het front stuurde, met een groot deel pas gemobiliseerde soldaten. “Die waren duidelijk niet getraind om met tanks te rijden, aangezien twee ervan betrokken waren in verkeersongevallen.”

Annexatie

Samen met de omsingeling van Lyman neemt het Oekraïense leger ondertussen ook steeds meer grondgebied in ten oosten van Koepjansk. Als het verder kan oprukken en de stad Svatove kan innemen, ligt zowat het hele noordelijke gebied van Loehansk langs de Russische grens open. De doelstelling van Russisch president Vladimir Poetin om heel de Donbas (de regio die gevormd wordt door Loehansk en Donetsk) onder controle te krijgen, lijkt dan definitief verloren.

Die dreiging is waarschijnlijk ook een van de redenen waarom Poetin vorige week plots haast maakte met de referenda in het oosten en zuiden van Oekraïne. Vandaag om 14 uur Belgische tijd zal Poetin de gebieden Loehansk, Donetsk, Zaporizja en Cherson formeel laten toetreden bij Rusland. Elke aanval op een van die regio's, en dus ook een aanval op Lyman, zal dan als een aanval op Russisch grondgebied beschouwd worden.

John Herbst, voormalig Amerikaans ambassadeur in Oekraïne, zegt tegenover persbureau Reuters dat de val van Lyman “de Russische positie in noordoost-Oekraïne op zijn minst zeer zwaar zal bemoeilijken”. “Loehansk vormt waarschijnlijk het enige territorium dat Oekraïne kan heroveren dat al voor februari in handen was van pro-Russische separatisten.”

Oekraïense troepen op een tank aan het front in Charkiv. Beeld Getty Images
Oekraïense troepen op een tank aan het front in Charkiv.Beeld Getty Images

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234