Zaterdag 03/12/2022

NieuwsBlik op België

Noem de nieuwe gevangenis in Haren vooral geen gevangenis

Het 'gevangenisdorp' van Haren. Beeld Tim Dirven
Het 'gevangenisdorp' van Haren.Beeld Tim Dirven

Midden deze maand zullen de eerste gevangenen verhuizen naar de nieuwe gevangenis van Haren. Het ‘dorp’ biedt plaats voor 1.190 gedetineerden, met een focus op de ‘menselijke aanpak’.

Douglas De Coninck

“De stoelen en de tafels die u hier ziet zijn vervaardigd in onze houtateliers in de gevangenissen van Saint-Hubert en Merksplas”, zegt inrichtingshoofd Jurgen Van Poecke bij het rondleiden van journalisten en vips in de bezoekersruimte, de zaal waarin de gedetineerden straks de handen van hun naasten kunnen vastpakken en waar uit kindermonden enkel gênante vragen kunnen komen. “Bij de bouw van dit gevangenisdorp is veel belang gehecht aan het behoud van affectieve relaties”, zegt Van Poecke. “Er is ook gedacht aan zowel een binnen- als een buitenspeelplaats voor kinderen.”

null Beeld Tim Dirven
Beeld Tim Dirven

Dat valt niet te ontkennen. Een klimhuisje met een telraampje op de buitenkant, een knalgeel ziteendje en verder vier kale betonnen muren, een meter of vier hoog. En elektrisch geladen kabels, helemaal bovenaan.

Kleinschalig

De inhuldiging van gevangenisdorp Haren, met plaats voor 1.190 gedetineerden, heeft iets van een gigantische mea culpa over 192 jaar Belgisch gevangenisbeleid. Inzichten die er in pakweg Nederland toe leidden dat het aantal gedetineerden de voorbije tien jaar verder daalde met een kwart en leegstaande gevangeniscomplexen moesten worden verbouwd tot hotel, school of escaperoom, zijn in Haren gebetonneerd.

“Aan de hand van kleine leefeenheden en detentiebegeleiders ligt de focus op een menselijke aanpak”, zegt justitieminister Vincent Van Quickenborne. “Gedetineerden leren samenleven en hun verantwoordelijkheid opnemen. Enkel zo kunnen we ervoor zorgen dat ze beter terugkeren naar de maatschappij dan ze de gevangenis in gingen. Want de hoge recidivecijfers in ons land – 70 procent komt ooit opnieuw voor een rechter – moeten omlaag. Deze nieuwe gevangenis is op maat van die filosofie gebouwd.”

Het gevangenisdorp is ingedeeld in leefgemeenschappen met telkens maximaal 35 gedetineerden. Ze hebben net als de cipiers een badge om de hals hangen en kunnen zich in een open regime 8 uur per dag vrij bewegen op hun afdeling. Die uren kunnen zinvol besteed worden met een groepsgesprek, een VDAB-opleiding of pingpong. Of door naar buiten te kijken door het 7 centimeter dikke glas van het celraam en te zien hoe het staat met het verkeer op binnen- en buitenring. “De meerderheid van de gedetineerden zal in het open regime leven”, legt Van Poecke uit. “Ze zullen niet langer met plaatsgebrek te maken krijgen, zoals in Vorst en Sint-Gillis. Het is een megagevangenis, maar met heel veel kleinschaligheid.”

Tropical House

Een cipier demonstreert de werking van de badge, waarmee de gedetineerde zich even van alles kan afsluiten in zijn cel, eerder dan dat hij er zich in opgesloten hoeft te voelen. “Gaat hij werken, in de moestuin of in een atelier, dan kan hij een kwartier voor aanvang zelf met zijn badge zijn cel verlaten en op z’n gemak wandelen naar waar hij zijn moet. Verliest hij z’n badge, dan meteen ook al zijn rechten. De badge van iemand anders lenen of pikken, kan niet: camera’s controleren of het gezicht overeenstemt met dat van de houder van de badge.”

Een oranje aanwijzingsbord appelleert eerder aan een wellness dan aan een gevangenis. Er is een Ocean House, een Mountain House, een Arctic House North, een Arctic House South, een Lake House, een Forest House en een Tropical House. Elke individuele gevangeniscel telt een wc- en douchecabine, een bed, een ijskast, een tafel en een tv-toestel. “En net als in een hotelkamer is er pas stroom als je de badge in de gleuf stopt”, zegt de cipier. “Ramen kunnen niet open, maar naast elk raam is er een smal rooster voor verluchting.”

null Beeld Tim Dirven
Beeld Tim Dirven

Halfweg oktober verhuizen de eerste honderd vrouwen uit de gevangenis van Berkendael-Vorst naar Haren. In de weken en maanden daarna de bijna voltallige populatie van de al jaren totaal overbevolkte afdelingen in Vorst en Sint-Gillis, die in 2024 eindelijk zouden moeten dichtgaan.

“En zeggen dat we daar in mijn tijd al een prioriteit van wilden maken”, merkt Stefaan De Clerck op, justitieminister van 2008 tot 2011, en mee rondgeleid als vip. “Ge ziet: dingen duren in België altijd een beetje langer, maar ze gebeuren uiteindelijk wel.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234