Maandag 08/03/2021

Myanmar

Nobelprijswinnares valt van voetstuk door te zwijgen over etnische zuiveringen

In Jakarta, Indonesië, protesteren mensen tegen Myanmar en Aung San Suu Kyi, en hun behandeling van de Rohingya-moslimminderheid in dat land. Beeld REUTERS
In Jakarta, Indonesië, protesteren mensen tegen Myanmar en Aung San Suu Kyi, en hun behandeling van de Rohingya-moslimminderheid in dat land.Beeld REUTERS

Ergens tussen Gandhi en Moeder Theresa. Zo wilden we haar in het Westen graag zien. Een baken van hoop in een duistere dictatuur in Myanmar: de Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi (72). Nu wordt haar verweten dat ze zwijgt over vervolging van moslims in haar land.

Aung San Suu Kyi wordt verweten een calculerende politica te zijn geworden. Dat uitgerekend zo'n mensenrechtenicoon als zij nu hardnekkig zwijgt over het georganiseerd uitmoorden van Rohingya, een vervolgde moslimminderheid in het zeer boeddhistische Myanmar, doet pijn.

Eerder al betreurde een aantal collega-Nobelprijswinnaars in een open brief haar passieve houding. Gisteren deed Malala Yousafzai, de jongste winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede, hetzelfde. In de islamitische wereld klinken zelfs stemmen dat Aung San Suu Kyi haar Nobelprijs maar beter kan teruggeven.

Kater voor Amnesty

Tot de vele internationale onderscheidingen die ze ooit kreeg, behoort ook Amnesty Internationals prestigieuze mensenrechtenprijs, de Ambassador of Conscience Award, in 2009. Ruud Bosgraaf, woordvoerder van Amnesty Nederland, zit dan ook met een kater. "Als je oorverdovend blijft zwijgen en weigert om enig politiek kapitaal in te zetten om hier iets aan te doen, dan is dat teleurstellend van iemand voor wie wij ons zo hebben ingezet. En eigenlijk ver beneden de maat voor een Nobelprijswinnaar. Maar helaas voeren politieke belangen hier de boventoon."

Amnesty was er allang van afgestapt Aung San Suu Kyi te eren als de activist die gevangenzat, benadrukt Bosgraaf. "Het is kwalijk dat ze het niet voor de Rohingya opneemt en erger, dat ze er zelf vaak heel denigrerend over spreekt. 'Bengalezen' noemt ze ze. Dat is een scheldterm die in Myanmar vooral gebruikt wordt door een ieder die vindt dat de Rohingya er niet bij horen en een soort buitenlanders zijn zonder rechten. Daarop hebben we haar al twee jaar geleden aangesproken, zonder dat het overigens veel effect heeft gehad."

Weinig mensen kennen Aung San Suu Kyi beter dan de Engelse schrijver Peter Popham. In zijn laatste boek over haar, The Lady and the Generals, onthult hij dat haar eerste vriendje uitgerekend een moslim was. "Ze heeft in Birma nooit over hem geschreven vanwege de sterke anti-moslimsentimenten onder de boeddhisten."

Of het we leuk vinden of niet; in Myanmar heerst al heel lang een hardnekkige bunkermentaliteit tégen moslims, aldus Popham. Aung San Suu Kyi moet daarin zien te overleven. "Ze weet heel goed wat ze zegt en ze zal haar eigen mensen, die haar altijd op handen hebben gedragen, niet teleurstellen. In het vacuüm van echte informatie over Birma heeft het Westen in haar een mythische figuur geschapen, een Gandhi-achtig model van deugdzaamheid. Dat is ze niet. Maar Aung San Suu Kyi heeft haar nek wel degelijk uitgestoken. Ze heeft prachtige dingen geschreven en haar oppositie tegen de militairen was oprecht en succesvol."

Tragisch lot

Twee keer interviewde Popham de Nobelprijswinnares en diverse keren kwam hij haar tegen voor het schrijven van zijn boeken. "Ze heeft een dikke huid. Ze weet dat haar mening over deze zaak niet populair is in het Westen. Maar ze heeft zich afgeschermd voor die kritiek. Ik heb met haar te doen. Er zit tragiek in haar lot. Haar vader, een mensenrechtenstrijder, is vermoord. Ze heeft zelf zo lang geleden om haar volk te kunnen leiden. Nu het zover is kan ze weinig uitrichten vanwege een racistische grondwet."

Boeddhist tegen moslim

Vijf jaar geleden barstte in Myanmar het geweld los tussen de islamitische Rohingya en boeddhisten in de deelstaat Rakhine. Moslimwijken werden in brand gestoken en ongeveer 90.000 Rohingya, die door de boeddhisten als illegale immigranten uit Bangladesh worden gezien, vluchtten naar elders. De overheid keek vooral toe. Inmiddels hebben buitenlandse moslimextremisten zich onder Rohingya gemengd en zijn boeddhistische politici, agenten en militairen vermoord. Ook boeddhisten zijn op de vlucht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234