Maandag 25/01/2021

Abelprijs

Nobelprijs voor wiskunde voor inspirator 'A Beautiful Mind'

John Nash.Beeld AFP

Het grote publiek zal zelden gehoord hebben van winnaars van de jaarlijkse Abelprijs, ook wel de Nobelprijs voor de wiskunde genoemd. Maar dit jaar is de uitzondering. Winnaar John Nash (86) is niet alleen een Nobelprijswinnaar, maar werd al in 2001 door acteur Russell Crowe gespeeld in de Hollywood-kraker 'A Beautiful Mind'.

Het Noorse Abelprijscomité maakte vandaag de toekenning bekend aan de Amerikaan Nash en zijn Canadese collega Louis Nirenberg, voor werk aan de zogeheten partiële differentiaalvergelijkingen dat ze gezamenlijk in de jaren vijftig van de vorige eeuw deden. Dat wordt baanbrekend genoemd, maar heeft niets te maken met de speltheorie waarmee John Nash in bredere kring bekend werd. Wiskundigen beschouwen dat doorgaans als belangrijk maar minder diepzinnig werk.

Wiskunde-popularisator Ionica Smeets zegt verrast te zijn door de toekenning. "Dit laat vooral zien hoe buitengewoon slim John Nash is: de Nobelprijs kreeg hij voor zijn werk in een compleet andere richting en blijkbaar vinden wiskundigen zijn meetkundige werk nóg indrukwekkender", zegt ze.

Louis Nirenberg werkte met Nash aan de partiële differentiaalvergelijkingen.Beeld EPA

Kromming van ruimte en tijd

Het bekroonde werk van Nash heeft relaties tot de wiskunde van de kromming van ruimte en tijd zoals Einstein die ooit formuleerde. De Amerikaan toonde als eerste aan dat verschillende wiskundige weergaven daarvan in feite op hetzelfde neerkomen. "Ik wist helemaal niet dat het een onopgelost probleem was", zei Nash in 2011 in een interview. Hij zei zich niet gerealiseerd te hebben dat het een moeilijk probleem was.

In 'A Beautiful Mind' werd Nash' belangrijkste vinding, het zogeheten Nash-evenwicht, uitgebeeld aan de hand van twee mannen die dingen naar de gunsten van dezelfde dame in een kroeg. Nash bewees dat er situaties bestaan waarin geen van beiden nog een betere strategie kunnen vinden.

In de Hollywoodproductie speelde de wiskunde een tamelijk ondergeschikte rol. Rode draad was Nash' persoonlijke drama. Eind jaren vijftig werd hij geveld door schizofrenie, waarvan hij in de jaren '90 uiteindelijk herstelde. In 1994 kreeg hij de Nobelprijs voor economie voor zijn bijdragen aan de speltheorie.

De Abelprijs, vernoemd naar de Noorse wiskundige Niels Hendrik Abel, bedraagt rond de 765.000 dollar en wordt in mei in Oslo uitgereikt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234