Zondag 05/04/2020

No Escape

Wij. Gij niet dus. Tenzij u zelden een Engels woord gebruikt en immer een onbesmet Nederlands bezigt. Deze schrijver, uw dienaar, bewondert u dan vanop afstand. Het moet heerlijk zijn om als laatste der Mohikanen een taal te spreken van voor de oorlog. U geeft niet toe aan de wereld die u omgeeft. U haalt uw neus op voor het woord ‘research’, vindt ‘CEO’ in plaats van ‘directeur’ een uiting van lachwekkende barbarij en mocht uw kind luidkeels ‘bullshit’ of ‘whatever’ kraaien wanneer u haar of hem iets probeert diets te maken, vervalt u al eens in een diepe melancholie. Nee, de tijd staat niet aan uw kant. En dus de taal evenmin. Taal en tijd dansen altijd een onzuivere tango. En ik dans - zo vrees ik - mee. Soms is het lachwekkend hoeveel Engels wij allemaal gebruiken, voer voor satire. Op Facebook (lap, weer een Engels woord) lees ik conversaties van Nederlandstalige vrienden die compleet in het Engels verlopen. Geen idee waarom. Misschien omdat het gebruik van Engels je op een of andere manier een parallelle identiteit verschaft.

Ooit zat ik in een of andere artistieke spoedvergadering, omgeven door Nederlanders en Duitsers. De Nederlanders deden hun uiterste best om zich van het Duits te bedienen. Ik was daar met mijn behaard Duits niet toe in staat. Ik vroeg ietwat schaapachtig of ik me in het Engels mocht uitdrukken. Dat mocht. Na vijf minuten sprak iedereen Engels. Ik voelde me rot dat ik iedereen van het Duits had weggelokt. “Don’t worry. It’s cool”, kreeg ik her en der te horen. Ineens zaten we met z’n allen niet meer in Berlijn op een repetitieruimte. We zaten allicht ergens in het zuiden van Californië op een of andere high school. We zaten in een film, we waren aan het acteren.

Historicus Bruno de Wever zit in een denktank die Rethinking Belgium heet. In het kader daarvan stelt hij terecht dat dit land geen gemeenschappelijke polis meer heeft (bij gebrek aan een gemeenschappelijke taal). “Er zijn geen gemeenschappelijke media meer en geen overkoepelende partijen.” De Wever suggereert om het Engels als lingua franca te gebruiken, als een mogelijke nieuwe brug over de taalgrens. De broer van N-VA-voorzitter Bart de Wever is een verstandig man. Hij zet zelf vraagtekens bij zijn suggestie. Hij ziet uiteraard problemen opduiken bij mensen die het Engels niet machtig zijn en ziet een mogelijk ‘democratisch deficit’ dat daardoor in het leven wordt geroepen. Sommige mensen zijn minder subtiel. Vlaams minister van Onderwijs Pascal Smet liet immers ook al een ballonnetje op over het invoeren van het Engels als tweede taal op de schoolbanken in plaats van het Frans. Uiteraard was dat communautaire flauwekul, had dit niets met mogelijke bruggen naar een andere taalgemeenschap te maken en bleek het dus wat gepest te zijn aan de rand van het speelveld België. Om het vriendelijk te zeggen: de timing zat niet juist. Bedrijfsleiders en sommige academici waren nochtans al wild aan het applaudisseren.

Ik kijk en luister vooral naar mijn vijftienjarige zoon en denk: heeft hij en zijn generatie echt nog méér Engels nodig op school? Everybody wants to be a parttime star. En wat Engels hier en daar helpt je dat te worden. Iemand als Bruno de Wever is iets minder wereldvreemd dan onze onderwijsminister die niet weet wat er onder jongeren leeft en wordt gesproken. De Wever heeft het niet over de ‘wenselijkheid’ van het Engels, maar eerder over een ‘realistische optie’. Realistisch? Zelfs dat is helaas een brug te ver. Laat het ons gewoon houden op ‘sympathiek’, niets meer. Stel nu eens dat het Engels inderdaad wordt ingevoerd op lange termijn als een mogelijke brug tussen de Nederlandstalige en Franstalige gemeenschappen in dit land. U ziet die bui toch al hangen? Het woord ‘invoeren’ zou bijna iedereen (buiten de nog steeds wild applaudisserende bedrijfsleiders en enkele academici) doen steigeren. Een taal voer je niet in, toch niet op lange termijn. Ooit heeft men geprobeerd om het Frans eenzijdig af te dwingen in dit landsgedeelte. Het was achteraf gezien vragen om ellende. Hoe je het ook draait of keert, het invoeren van een taal - ook al zou het aan beide kanten van de taalgrenzen gebeuren - roept een elite & new stars in het leven. Taal is een bastaard die zelden doet wat je ervan verlangt. Gebruik je een taal om mensen te verenigen, dan krijg je geheid iets anders. Het zal dus ook hier geen soelaas brengen, spijtig genoeg. Het zal op z’n zachtst gezegd evenmin een nieuw ‘wij-gevoel’ teweeg brengen. Integendeel: dan wordt het us versus them (of ‘gij niet’). Uitgesproken met een Vlaams, Brussels of Waals accent… Met andere woorden: no escape.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234