Dinsdag 26/05/2020

Nine Inch Nails geknipt en netjes gewassen

Met The Downward Spiral (1994) brak Nine Inch Nails commercieel en artistiek door. Bijna twintig jaar later ligt Hesitation Marks in de rekken. Een plaat die in heel wat opzichten verschilt, maar ook gelijkenissen vertoont met Trent Reznors magnum opus.

Qua voorspelling kon de titel wel tellen: The Downward Spiral (TDS) luidde letterlijk een neerwaartse spiraal in voor frontman Trent Reznor. Die versluisde in '94 de smerigste industrial naar het mainstream muziekbastion MTV, maar ging in de jaren daarop tollend ten onder aan drugs, drank en zelfhaat. Dat de titel van zijn nieuwe plaat verwijst naar zelfverminking (hesitation marks zijn de eerste, oppervlakkige snijwonden die een suïcidale persoon bij zichzelf aanbrengt) is natuurlijk de meest opzichtige knipoog naar het verleden.

"I hurt myself today to see if I still feel. I focus on the pain, the only thing that's real." Die woorden fluisterde Trent Reznor in de classic 'Hurt'. Een gitzwarte schets van verslaving en zelfverachting, de state of mind van de oorspronkelijke uitvoerder. Het miljoenensucces van The Downward Spiral bleek het slechtste wat een getormenteerde ziel als hij kon overkomen.

Een maand na de release van The Downward Spiral zou zielsverwant Kurt Cobain zichzelf een enkeltje richting eeuwige jachtvelden bezorgen, en ook Reznor zag lange tijd geen licht aan het eind van de tunnel: in 1996 bekende hij in de pers dat hij "a total fuckin' mess" was geworden. De interviewer reageerde als elke echte fan: "Kun je beloven dat dit zo blijft?"

Tegen het eind van de opnames van The Downward Spiral was de frontman van Nine Inch Nails - de facto is hij ook de groep - al een mentaal wrak. Alleen wist hij het zelf nog niet. Psychoanalytici hadden ongetwijfeld een vette kluif aan zijn persoonlijkheid: een workaholic met verlatingsangst (zijn ouders lieten hem achter bij grootouders toen hij zes was), sociale angststoornissen, obsessieve trekjes en een hunkering naar de roes van wat hij later the perfect drug zou noemen. In 2001 nam hij een overdosis heroïne, in de veronderstelling dat hij coke door zijn neus joeg. Reznor moest in allerijl gereanimeerd worden.

Vandaag is de frontman al een decennium volledig clean, zij het met een nieuw verworven obsessie voor proteïneshakes, koffie en fitness. Reznor is inmiddels ook de trotse vader van twee. Maar toch geeft hij in het muziekblad Spin onomwonden toe dat hij romantisch terugblikt op de gitzwarte periode van The Downward Spiral. "Tijdens deze opnames keek ik vaak terug naar de persoon die ik toen was, en dan weer naar wie ik vandaag ben. In die sfeer werd de nieuwe plaat geschreven." Dat Hesitation Marks werd geproducet door Alan Moulder en het artwork ontworpen werd door Russell Mills, die ook de cover designer van The Downward Spiral was, benadrukt de band tussen beide platen.

Het belangrijkste verschil? Hesitation Marks mijdt overdaad in elk opzicht. De gitaren spannen niet langer op tien opnamesporen samen, Reznor schreeuwt de longblaasjes niet langer uit zijn lijf, en de onderwerpen zoekt hij niet langer in de zelfkant van het bestaan.

Deze plaat moet het dan ook niet meer hebben van de gebalde woede en zelfkwelling die zijn meesterwerk uit 1994 tekende. Een grote mentale switch voor Reznor. "Ik was indertijd te negatief, paranoïde, onmogelijk om mee samen te werken", vertelde hij al in verschillende interviews. "Ik weet ook dat ik in de jaren 90 niet altijd eerlijk was, en als je al die negatieve gevoelens besprenkelt met drugs en alcohol, krijg je niet bepaald het recept voor succes. Maar na rehab ging ik in therapie, en daar gingen mijn ogen open. Plots begreep ik waarom ik elke keer de ziel uit mijn lijf kotste voor een show. Ik was gewoon doodsbang om onder de mensen te komen."

Macaber

Reznor onderkent dat het gevaar om te hervallen blijft loeren om elke hoek: nog steeds is hij een perfectionistische controlefreak, die wekenlang op één bepaalde sample kan blijven kauwen. En ook zijn affiniteit met het macabere is niet veranderd. The Downward Spiral werd destijds opgenomen in het huis waar de sekte van Charles Manson Sharon Tate brutaal afslachtte. Een paar jaar geleden bouwde hij dan weer een studio bovenop een oud funerarium in New Orleans.

Alleen de einzelgänger lijkt een eenzame dood gestorven. Was Reznor ten tijde van The Downward Spiral een dictatoriale eenzaat, dan zoekt hij vandaag bewust verschillende klankborden op. Met zijn vrouw Mariqueen Maandig richtte hij in 2010 de groep How to Destroy Angels op, waarin hij zich nadrukkelijk dienstbaar maakte als één van de bandleden. De soundtracks bij The Social Network (goed voor een Oscar) en The Girl with the Dragon Tattoo blikte hij dan weer in als sidekick van Atticus Ross.

Hesitation Marks werd opgenomen met een keure aan artiesten: Lindsay Buckingham van Fleetwood Mac, Adrian Belew (bekend van zijn werk met Frank Zappa, David Bowie en Talking Heads) en D'Angelo-bassist Pino Palladino mochten mee het geluid bepalen. Ongezien voor de artiest die bij de credits op zijn debuut Pretty Hate Machine nog droog noteerde: "Nine Inch Nails is Trent Reznor."

"I've tried everything, I've survived everything", bekent Trent Reznor op Hesitation Marks. Er klinkt geen opschepperij of spijt in zijn stem. Hoogstens bezinning. En wijsheid. Die komt dan toch met de jaren.

Hesitation Marks verschijnt dit weekend bij Universal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234