Dinsdag 07/12/2021

Niks krijgt Chávez (voorlopig) klein

Bij leven en welzijn blijft Hugo Chávez, zondag herverkozen, tot 2019 de president van Venezuela. Ook veertien jaar na zijn aantreden kon de oppositie hem niet verslaan.

Hugoliathis weer maar eens verkozen. Als moeder natuur nog even mee wil, blijft Hugo Chávez ook de volgende zes jaar president van Venezuela. Chávez, die van kanker herstelt, haalde zondag 54,4 procent van de stemmen.

Zijn jonge rivaal Henrique Capriles, alias David, moest zich met 44 procent tevreden stellen. Capriles had een puike campagne gevoerd en de hoop van de getraumatiseerde oppositie belichaamd. Terwijl zijn aanhang haar tranen de vrije loop liet, gaf hij zijn nederlaag onverwijld toe.

"Ik wens de president van de republiek geluk en vraag dat hij zich grootmoedig toont in het lezen van de uitslag", zei de 40-jarige, sociaal-democratische zakenman. "Dit land heeft twee verschillende visies. Een goede president moet er voor alle Venezolanen zijn."

"Ik complimenteer de oppositie dat ze mijn zege heeft erkend", riep de Comandante zelf vanaf het Balkon van het Volk, op het Miraflores-paleis. "Ik roep alle Venezolanen op mee te werken aan ons project." Aan zijn voeten lag, jubelend en dweepziek, nog maar eens de massa, net als haar idool in rood ornaat.

Daar stond hij dan, Chávez. Hij glunderde, straalde en genoot. Voor de zoveelste keer had hij 'de bourgeoisie' verslagen, de vijand van het volk. Dat het een harde kamp geworden was, had hij kort tevoren nog gezworen, want achter de kleine Capriles ging het Noord-Amerikaanse Imperium schuil. Goliath, dat was niet hij, Chávez, dat was die andere, het burgermannetje, de kapitalist. De president was, er moet geen tekening bij, zijn oude zelf: déjà vu maar lang niet uitgeteld.

Kaartenhuis stort in

Toegegeven, in de aanloop naar zondag had het er maanden om gespannen. In juni 2011 was bij Chávez een kwaadaardige tumor in de onderbuik vastgesteld zodat het lang onzeker bleef of hij wel kandidaat zou zijn. Terzelfder tijd diende zich nergens aan de horizont een erfgenaam of waardige stand-in aan. Zelden eerder was de onrust binnen zijn Socialistische Eenheidspartij (PSUV) zo tastbaar, Chávez' onvervangbaarheid zo manifest.

"Haal Chávez weg en het hele kaartenhuis stort in", riepen tegenstanders van 's mans Bolivariaanse revolutie. In de ruwe politieke context konden sommigen amper verhullen dat de door zijn behandeling gezwollen president voor hun part beter kon verdwijnen. Hugo Chávez hield minder meetings dan bij vorige verkiezingen, zijn discoursen werden ingekort en voor zijn doen leek hij niet altijd bij de les.

Maar niet alleen Chávez' ziekte dreigde roet in het eten te gooien. Zijn balans was ook al niet je dat. Waar hij ook kwam, stuitte hij op morrende burgers. Het geweld in de steden, de vele stroompannes, de niet nagekomen beloften: meer dan eens moest de oud-legerofficier een mea culpa slaan.

Intussen deed Capriles' mooie beurt in de peilingen zelfs Chávez' driftigste tegenstanders, The Miami Herald-columnist Andrés Oppenheimer bijvoorbeeld, geloven in diens nederlaag.

Nu het alsnog bij een wensdroom is gebleven, herinneren commentatoren zich hoe de Comandante zijn positie de voorbije veertien jaar in brons gegoten heeft. Terwijl Chávez de hele ether wegkaapte, moest de oppositie in de media met een bij wet bepaalde bijrol vrede nemen. Tijdens de campagne werd bovendien het hele staatsapparaat gemobiliseerd: geld, transport, kantoren. Broodnodige (ook door de oppositie erkende) voorzieningen op het vlak van gezondheidszorg, huisvesting of onderwijs omhelzen permanente wederdiensten op politieke meetings of in het stemhokje. Chávez zette ook justitie naar zijn hand en overheerst de kiesinstanties. Uit rondvragen blijkt dat veel Venezolanen niet langer geloven dat hun stem nog anoniem is.

Maar zelfs zonder dit alles zou Chávez de verkiezingen vermoedelijk gewonnen hebben. Als geen andere politicus in Zuid-Amerika bezit hij immers charisma.

Mozaïek van leiders

Chávez, die in 1992 voor het eerst de camera's haalde toen hij toegaf dat zijn putsch tegen de oude tweepartijenstaat mislukt was, heeft alles van een Messiaanse caudillo. Zijn mosterd vond hij bij iconen velerlei: de Cubaanse 'Líder Máximo' Fidel Castro voor zijn anti-imperialisme en militarisme, de Zuid-Amerikaanse 'Libertador' Simon Bolívar voor zijn nationalisme en anti-kolonialisme, Jezus-Christus voor de onontbeerlijke scheut mystiek.

Het hielp uiteraard dat Hugo Chávez zijn macht kon opbouwen in volle olieboom. Het zwarte goud verdoofde de economie, maakte haar nog olie-afhankelijker en leverde een chequeboek op dat de president naar believen kon openen in ruil voor politieke steun. "Zonder de olie zou Chávez een voetnoot in de geschiedenis geweest zijn", schreef onlangs The Economist.

En toch. Chávez is dan wel met flinke voorsprong herverkozen, er hangt een parfum van eindigheid boven zijn bestel. Zijn gezondheid blijft een open vraag. Gesteld dat hij de komende jaren arbeidsongeschikt wordt of zelfs zou overlijden, dan komen er nieuwe verkiezingen. Opposant Capriles heeft zijn slag misschien niet thuisgehaald, hij heeft de cursor van Chávez' project verplaatst en miljoenen Venezolanen voor het eerst in anderhalf decennium doen geloven in een alternatief. "Ik blijf werken voor Venezuela", riep Capriles zondag nog.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234