Maandag 01/06/2020

'Niks is gevaarlijker dan je emotie volgen'

Bart De Pauw, zondagavond met nieuw programma op Eén

Door Griet Op de Beeck Foto Stephan Vanfleteren

Ik ontmoet Bart De Pauw op de dag na de gemeenteraadsverkiezingen. In zijn thuisstad Lier is het Vlaams Belang overtuigend de grootste partij. Bart De Pauw maakt zich daar druk over: "In zo'n stadje, toch niet te geloven. Tja, te veel versnippering bij de andere partijen met hun elfendertig scheurlijsten, dan krijg je dat."

Hij ziet er moe uit, zoals altijd tijdens de examenkoorts van een nieuw programma. Een bruistablet sist in een glas water: "Gisteren hard gewerkt en vannacht slecht geslapen." De jonge veulens van Neveneffecten draaien nog wat rond de espressomachine en trekken dan naar boven, waarna een onontkoombare vraag zich opdringt.

Beste Bart De Pauw, waarom doe je het jezelf elke keer weer aan?

"Het is een gevecht tegen de tijd, zoals meestal, en de onzekerheid knaagt, zoals altijd. Er zijn nu eenmaal geen gouden recepten om fantastische programma's te maken, dus is het altijd bang afwachten of kijkers het even leuk zullen vinden als wij. Maar als ik, zoals gisteren, de cameraman zie lachen tijdens een opname stemt me dat erg vrolijk. Zelfs al moet er nog veel gebeuren omdat we een maand geleden het concept hebben omgegooid. Maar hoe zwaar die laatste rush ook is, de adrenaline stuwt mij voort, en dat blijft een heerlijk gevoel."

Je werkt, zoals in het verleden al vaker, met een ploeg jonge mensen. Ben jij dan de goeroe?

"(lacht) Ze noemen mij echt zo, maar dat is hun manier om met mij te lachen. Ik onderteken consequent elke mail met 'Jullie goeroe'. Verder maken we het programma gewoon met zijn zessen, en dat zie je ook: het is niet Bart De Pauw in de hoofdrol en nog wat volk daarrond. Omdat er iemand knopen moet doorhakken als meningen verschillen, doe ik de eindredactie. Ik ben nu eenmaal de oudste, en ik heb al wat meer programma's gemaakt. Al is die ervaring relatief. Voor een nieuwe serie heb je eigenlijk geen reet aan al die vorige keren. Behalve misschien dat je een paar beginnersfouten niet meer maakt."

Je probeert steevast een St. Elmo's Fire-achtige sfeer te creëren in je ploeg: wij samen tegen de wereld, vrienden voor altijd. Is dat jouw kleine verzet tegen ouder en serieuzer worden?

"Onlangs draaiden we in het justitiepaleis. Ik had voor de gelegenheid een rosse pruik op mijn kop en een enorme rosse snor onder mijn neus. Ik ging tijdens de pauze naar het toilet, waste mijn handen, en terwijl ik opkeek en mezelf in de spiegel zag, vroeg ik me toch luidop af: 'Bart, ben je hier nu niet te oud voor geworden? (lacht)'

"Maar het heeft meer met mentaliteit dan met een gevecht tegen de jaren te maken, denk ik. Ik heb geen last van het Peterpansyndroom. Ik ben een speelvogel, en dat zal ik altijd blijven, maar ik wil niet per se jong zijn. Ik ben 38, en ik kleed mij naar mijn leeftijd, letterlijk en figuurlijk.

"En ja, ik investeer in mijn ploeg. Want ik wil mij goed voelen tussen de mensen met wie ik werk. Het is bij voorkeur even prettig tussen het draaien door als tijdens de opnames. Er zijn mensen die vanuit hun metier tv maken, die vertrouwen op patronen en routines die zich bewezen hebben. Dat kan ik niet. Ik moet mij in een avontuur kunnen storten. En dat kan alleen met mensen die ik vertrouw en waardeer.

"Als ik zie wat scoort in televisieland, word ik wel eens moedeloos. Zoveel middelmatige herkauwoefeningen. Ik wil altijd weer proberen om origineel en creatief te zijn, wars van effectenjagerij. Een moeilijke denkoefening. En omdat je afwijkt van de norm wordt het resultaat niet altijd goed begrepen."

Heb je het nu over Het geslacht De Pauw?

"Ja. Ik ben echt geschrokken van bepaalde reacties. Ik kreeg talloze brieven: 'Vroeger was ik fan van jou, maar nu ik zie hoe je werkelijk bent, kan ik alleen maar teleurgesteld zijn.' Ik heb ernstig overwogen om al die brieven persoonlijk te beantwoorden, maar geef toe: ik liet voor het oog van de camera mijn aambeien verwijderen, als je niet ziet hoe zwaar dat erover is, wat valt er dan nog uit te leggen? Die mensen zullen het nooit begrijpen. Jammer, maar niks aan te doen."

Het heeft je mens- en wereldbeeld vast niet vrolijker gekleurd...

"Nee, ik geef eerlijk toe: ik heb er echt last van gehad. Het ging ook ver. Mijn personage was een loser, dus behandelden mensen mij op straat soms ook zo. Ik werd belachelijk gemaakt en gejend waar mijn kinderen bij stonden. Niks beleefdheid. Ongelooflijk.

"En de BV's die ik in gedachten had toen ik de scenario's schreef, kwamen mij feliciteren omdat ze het zó geweldig vonden. De wereld is een vreemde plek. (lacht)"

Moest je ver zoeken om de ijdeltuiten en vetzakken in jezelf te vinden?

"Iedereen is minstens een beetje ijdel, ik dus ook. Als in de zomer de Humo arriveert, blader ik eerst naar 'Tussen hemel en hel' om te kijken of ik niet iemands favoriete onenightstand ben. (lacht) Maar de humor zit in de uitvergroting. Nu ook. In Willy's en Marjetten zoeken we het punt waarop mensen fanatiek worden. Iemand die postzegels verzamelt, is op zich niet grappig, maar iemand die bezeten is van postzegels kan een bron van humor zijn. Als je je afvraagt hoe zo'n man zijn vrouw benadert, ben je vertrokken."

Is parodie de enige tv-vorm die je nog kan boeien?

"Nee, niet de enige. Ik hou ook van een goed verhaal. Comedy moet slim en verrassend zijn, maar het hoeft niet cynisch of sarcastisch. Maar als ik iets maak, wil ik flirten met de grens van het toelaatbare. Sinds Schalkse ruiters ben ik eigenzinniger geworden. Toen schrapten we in onze grappen om niemand voor het hoofd te stoten. Resultaat: brave scoutsmoppen. Toen was dat goed, nu mag het iets meer zijn, zelfs als niet iedereen er plat voor gaat. Ik ben heel blij dat 900.000 mensen naar Het geslacht De Pauw hebben gekeken. Niet meer de twee miljoen van Schalkse ruiters, tant pis. Ik kan er niet meer van wakker liggen."

Geldt die evolutie ook voor jou als mens, ben je minder gericht op waardering van anderen?

"O ja. Vroeger wou ik door iedereen graag gezien worden. Koen Wauters zei ooit in een interview: 'Als 99 op de 100 mensen het optreden van Clouseau goed vonden en eentje niet, dan ben ik geïnteresseerd in die ene mening.' Als ik dat lees, ben ik toch blij dat ik daar alvast geen last meer van heb. Wie wil kijken: geweldig. Wie geen zin heeft, ook oké."

Nu heb je het weer over je werk, ik vroeg naar jou als mens.

"Mijn eerste lief noemde mij behaagziek. Daar was ik niet goed van, maar ze had een punt. Uit pure onzekerheid deed ik alles om toch maar graag gezien te worden. Dat heb ik nu veel minder. Gewoon omdat ik ouder ben, denk ik.

"Ik ben trouwens niet zo sociaal. Ik hoef geen nieuwe mensen te leren kennen. Ik heb mijn huidige kennissenkring, en dat volstaat. Het liefst van al ben ik lekker thuis.

"Misschien ook omdat nieuwe contacten leggen anders verloopt als je wereldberoemd bent in Vlaanderen. Zelfs al betekent dat helemaal niks, het resultaat is wel dat iedereen een beeld van je heeft. Voor de ene ben ik de hopeloze die alle wijven probeert binnen te doen. Voor de ander degene die iedereen onderuit probeert te halen. Voor hen bén ik de Man van Melle of de Schalkse ruiter, alsof de mens en zijn typetje samenvallen. Maar toch vinden ze het blijkbaar interessant om mij aan te spreken. Weet je wat de meest voorkomende openingszin is? 'Het moet wel vervelend zijn dat iedereen u zo komt lastigvallen.' Tot zover de mensheid en haar metaperspectief. (lacht)

"Maar ik vind het allemaal prima. Ik ben een gewone jongen uit een arbeidersgezin, en dat zal ik altijd blijven. Als ik een soapacteur heel gewichtig zijn mening zie geven over een wereldprobleem, kan ik alleen maar denken: 'Doe toch normaal.'"

Zelfrelativering is een schone deugd, maar je bent niet voor de televisie gaan werken omdat je vooral géén aandacht wou en géén ego had.

"Dat is ook waar. Een kind doet gek en als hij merkt dat mensen om hem lachen, gaat hij gegarandeerd nog gekker doen. Dat had ik ook. Als kind van tien vertelde ik moppen omdat mensen naar mij zouden kijken. Dat zat en zit in mij: de behoefte om erkend te worden in mijn bestaan. Iedereen heeft dat, denk ik. Maar toegegeven: mensen met een beroep in de schijnwerpers hebben dat wellicht een tikje meer. En toch: het is zwaar verminderd door ouder te worden."

Wat is er nog veranderd door ouder te worden?

"Ik berust veel meer. Ik ben niet meer de rusteloze tafelspringer die ik vroeger was. Natuurlijk stel ik me nog veel vragen over het leven, natuurlijk ben ik nog op zoek, maar ik lig er al minder wakker van. Ik ben blijer met wat ik wél heb, en minder - zoals vroeger - ongelukkig over wat ik niet kan krijgen.

"Dat heb ik ongetwijfeld aan mijn kinderen te danken. Zij plaatsen alles in perspectief. Ze hebben mij doen inzien dat mijn gezin veel belangrijker is dan het eeuwige najagen van mijn eigen dromen."

Maar je moet je eigen kinderen al bijna een rol in je programma geven om hen genoeg te zien. Gisteren was het zondag, je hebt tot een gat in de nacht gedraaid...

"Natuurlijk volgt er nu weer een drukke periode, maar daarna heb ik wel drie, vier maanden vrij. Dan doe ik echt niks, hé. En tijdens de zes maanden voorbereiding werkte ik van negen tot zes, zoals zovelen.

"Al bij al zie ik mijn kinderen relatief veel. Meestal eten we twee keer per dag samen, en zelfs in periodes dat ik harder moet werken doe ik dat veel vaker dan vroeger thuis. Ik ben op mijn bureau aan het schrijven, en de kinderen zitten naast mij te tekenen. Dat is ook samenzijn."

Op Woestijnvis geldt de werkethos: hoe meer en hoe nachtelijker je er rondhangt, hoe beter. Soms denk ik: die mensen hebben gewoon geen zin om naar huis te gaan.

"Dat geldt misschien voor de jonge mensen. Die vliegen er nog in als jonge honden die van geen ophouden weten, zeker als het programma die intensiteit vraagt.

"Maar ik merk toch bij mezelf - en ook bij Tom Lenaerts bijvoorbeeld - dat tijd voor mijn eigen leven almaar belangrijker wordt. Vroeger zat ik ook tot 's nachts filmpjes te verzinnen, nu wil ik liefst op tijd in mijn bed zitten. Al zijn er van die draai- en monteerdagen dat er geen ontsnappen mogelijk is. En als het echt moet omdat een programma het vraagt, dan doe je het ook. Dat is de mentaliteit."

Je kinderen hebben je echt veranderd?

"Absoluut. Ik geef eerlijk toe: de kinderwens van mijn vrouw Inès was groter dan de mijne. Maar kinderen horen bij het leven, dus heb ik haar gevolgd. Niet makkelijk in het begin. Het idee dat we niet overmorgen naar een ver exotisch eiland konden vliegen beangstigde mij, ook al hadden we zoiets nooit gedaan. Maar nu heb ik er geweldig vrede mee. Die drie zijn zo'n verrijking voor mijn leven. Als ik mijn neus in hun nek plant en hen ruik, word ik week - niks aan te doen. Als ik met Quinten van acht voor het eerst een gesprek over politiek voer, vind ik dat fascinerend. Als ik zie hoe Amélie heel leuk tekent voor haar zes jaar, vertedert me dat mateloos. Als ik Charlotte de deugniet zie uithangen, herken ik mezelf. We noemen haar onze tweeling, een echte kwajongen, werk voor twee, en dat terwijl ze nog maar drie is. (lacht)

"Soms denk ik: kinderen zijn een verkapte vorm van ijdelheid. Je ziet hen rondlopen en je denkt: ziedaar, een stuk van mij dat toch meer dan oké is. (lacht) Hoe zou je anders zo onvoorwaardelijk van iemand kunnen houden?"

Ook weer niet echt vrolijk qua mens- en wereldbeeld deze uitspraak.

"(lacht) Toegegeven.

"Nu ja, het ís ook niet zo vrolijk gesteld met de wereld. Het mag al pathetisch klinken, maar op het einde van de dag ben ik blij dat ik het weer gehaald heb. Als je leest hoe vaak mensen door zattekloten omver worden gereden. Of hoe godsdiensten meer haat dan liefde teweegbrengen. Of hoe extremisme groeit en tegenstellingen almaar onoplosbaarder lijken. Er zijn zoveel problemen waar je geen oplossingen voor vindt. Heel lastig.

"Ik loop niet hoog op met de menselijke natuur. We zijn allemaal op onszelf gericht. Iedereen zit op zondag in de taverne zijn pannenkoek te eten, en ondertussen maar verzuren. Ik denk soms dat ze zagen omdat ze geen echte problemen meer hebben. We hebben het met zijn allen nog nooit zo goed gehad, en toch is iedereen fundamenteel ontevreden. Dat is de mens: eeuwig verlangend naar de paar dingen die hij nog niet heeft. Ik doe mijn best, maar ultiem ben ik geen uitzondering, altijd weer is er die hunker. Dat is toch erg?"

Je bent een emotionele mens.

"O ja, veel emotioneler dan rationeel. Ik kan heel neerslachtige buien hebben. Dat had ik vroeger ook al, ik was een heel weemoedige jongen. Ik heb eens een dagboekfragment teruggevonden van toen ik vijftien was: 'De zomer is weer voorbij, en mijn kindertijd ligt nu voorgoed achter mij.' Zeer zwaarmoedig. Het puberale drama is eraf, maar het gevoel is nog altijd herkenbaar. Ik maak het vaak mee dat ik denk: 'Ik heb alles om gelukkig te zijn, en toch valt het leven mij zwaar vandaag.' Een vaag gevoel van onrust waarvoor geen pasklare oplossing bestaat. Maar het gaat altijd weer over, dat is een troost."

En humor, kan die troost bieden?

"Ik heb zeker niet op een gegeven moment beslist: laat ik humor eens als overlevingsmechanisme introduceren in mijn bestaan, maar nu ik er zo over denk, is dat misschien wel een beetje zo. Omdat het helpt om de vuiligheid en de ergernis er eens lekker uit te laten. Sarcasme is een vorm van afval lozen, van lucht geven aan de zwaarte.

"Maar humor is niet het enige wat mij drijft. Ik had echt behoefte om eens iets te schrijven dat dieper snijdt. Daarom heb ik een scenario gemaakt voor een film die Loft zal heten. Hoe onzeker ik daar ook over ben, ik wilde echt iets vertellen, en dat heeft me deugd gedaan."

Wat wil je met je filmscenario vertellen?

"Het uitgebreide verhaal wil ik bewaren voor als het helemaal op punt staat. Maar het is een psychologische thriller over ontrouw in al haar vormen: tegenover je geliefde, je vrienden en jezelf. Ik speel met de grens: tot wanneer is het verdedigbaar, en vanaf wanneer bewijst het dat je slecht in elkaar zit? En de conclusie is: iedereen heeft zijn geheim."

Jij ook?

"Ja. (stilte) Er zijn een aantal dingen die mensen niet weten. Zeg, nu klinkt het alsof ik vier vrouwen in mijn tuin begraven heb. (lacht) Geen ernstige kwesties, maar gewoon verhalen die van mij zijn. Meningen waar je een ander misschien mee kwetst. Of een verliefdheid die je niet opbiecht aan je vrouw. Omdat je er niks mee wilt doen, en omdat opbiechten alleen ongerustheid en pijn veroorzaakt. Zulke dingen maakt toch iedereen mee?

"Ik ben nu eenmaal heel emotioneel, maar ik wil wel te allen tijde minstens één voet op de grond houden. Niks gevaarlijker dan je emotie volgen. Ik zal niet holderdebolder van de ene vrouw naar de andere stappen vanwege een gevoel. Dat is ook een evolutie: ik stort mij minder in dingen dan vroeger. Ik hield van vliegeren, en misschien ben ik wel eens tegen een andere vlieger aangevlogen, maar dat wil ik echt niet meer. Voeten op de grond, anders houdt iedereen er een kater aan over. (zwijgt)"

Zijn er dingen waar je spijt van hebt?

"Ik denk niet dat ik ooit onherstelbare schade heb aangericht, maar ik heb wel degelijk mensen gekwetst. Nooit moedwillig, maar toch. Ik heb niet voldaan aan de verwachting die werd gekoesterd, en dat doet mensen pijn. (zwijgt)

"Ach, ik probeer ook maar gewoon mijn leven zo goed mogelijk te leven, daarbij rekening houdend met de mensen die mij het dierbaarst zijn: mijn gezin. En leven is leren hè, niks aan te doen. Je kunt er alleen op vertrouwen dat je in goeie zin evolueert. Tot nu toe lukt dat alvast redelijk."

Over vertrouwen gesproken: is Woestijnvis nog altijd het huis van vertrouwen waar je je goed in voelt?

"Ik kan er de dingen maken die ik wil maken, ik moet geen verantwoording afleggen. Na tien jaar ben ik echt iemand van het huis, en dat is fijn. Ik laat mijn proefprogramma graag zien aan Tom Lenaerts en Jakke Eelen, want ik ben geïnteresseerd in hun feedback. Maar al bij al is Woestijnvis geen eiland maar een eilandengroep. Mensen doen hun ding, lopen elkaar af en toe eens tegen het lijf, en dat geheel wordt goed bestuurd. Meer is het niet, minder evenmin. Er is een no bullshit-politiek van kracht, met veel sportmetaforen: eerst ben je knecht, en als je echt goed blijkt, kun je kopman worden. Hard werken wordt beloond."

Dat is relatief, weet ik. Beginners werken heel hard en worden daar bijzonder weinig voor betaald.

"Die tendens verandert. Onlangs nog heeft iedereen een bonus gekregen, niet mis. Maar in het begin moet je je bewijzen, dat klopt. De mannen van Neveneffecten hebben hun eerste programma ook voor een bescheiden loon en een bescheiden budget gemaakt. Maar ze hebben laten zien wat ze in hun mars hebben, en nu zijn ze beloond met een nieuw programma én opslag."

Andere productiehuizen klagen over de uitzonderingspositie van Woestijnvis bij de VRT. Vind jij dat het bedrijf dat verdient?

"Ik weet het: iedereen haat de beste leerling van de klas, maar er wordt van alles verteld dat niet klopt. Dat wij acht maanden aan een programma zouden mogen werken, en andere productiehuizen niet. Dat klopt niet. Wij kiezen ervoor om dat te doen omdat we kwaliteit willen garanderen. Woestijnvis moet daar zijn medewerkers acht maanden voor betalen, niet de VRT."

Een investering die wordt goedgemaakt door de wel erg stevige winstmarges op programma's als Man bijt hond.

"Man bijt hond en De laatste show zijn onze pijlers. Goeie programma's waar de VRT zijn voordeel mee doet. Die maken het voor Woestijnvis mogelijk om een verlieslatend programma als De mol ook te draaien, en om Jan Eelen zijn door Censydiam geweigerde In de gloria te laten maken. Zoals bij een uitgeverij de bestsellers ook de publicatie van straffe dichtbundels mogelijk maken. Ik vind dat een goeie bedrijfspolitiek. Niet louter economisch denken maar creatief en flexibel schuiven met budgetten."

Veel mensen hebben het beeld van Woestijnvis als de toffe vriendenclub die elkaar voortdurend loopt te inspireren, geheel vrij van nijd en afgunst. Hoe dicht ligt dat bij de werkelijkheid?

"Geen enkel bedrijf is helemaal vrij van nijd en afgunst, maar de sfeer is goed op Woestijnvis. Al zijn we geen Amerikaanse suburb, waar iedereen wekelijks samen barbecuet. Mijn neef werkt bij Studio 100, en daar werkt het wél zo. Er wordt een sportcoach aangetrokken om mensen te begeleiden die een marathon willen lopen, en degenen die het halen, mogen op kosten van de firma naar de marathon van New York. Er zijn ook vaak feestjes, en elke maandag wordt het zwembad in de buurt afgehuurd voor alle medewerkers. Dat soort soigneren kent Woestijnvis niet. We lopen de deur bij elkaar niet plat, feestjes zijn er alleen op bijzondere gelegenheden. Maar voor mij is dat ook goed zo. Mijn familie zit niet in Zaventem (waar Woestijnvis gevestigd is, GO), die woont in Lier.

"Ik zie mezelf niet zo gauw bij Woestijnvis vertrekken. Al zou ik heel graag mijn kans eens wagen in een totaal nieuwe omgeving. Een jaar lang achter de schermen meewerken aan een programma van een Londens productiehuis bijvoorbeeld. Daar in de luwte nieuwe dingen ontdekken, bij een andere bakker je brood gaan kopen, in een andere bar een pint bestellen, in het Engels. Daar heb ik echt zin in, dus dat ga ik ook doen."

En je gezin dan?

"Ik zou mij voornamelijk laten betalen in tickets om heen en weer te vliegen, en je kunt ook voor een buitenlands bedrijf ten dele thuis werken, dankzij het geweldige internet... Dat lossen we wel op.

"Want natuurlijk, zij zijn het allerbelangrijkste. Als ik mijn kinderen kan geven wat ze nodig hebben voor de aanzet tot een zorgeloos bestaan, dan is mijn leven voor een groot deel geslaagd. Soms is het leven gewoon zo simpel. (lacht)"

We hebben het met zijn allen nog nooit zo goed gehad, en toch is iedereen ontevreden. Dat is de mens: eeuwig verlangend naar de paar dingen die hij nog niet heeft. Ik doe mijn best, maar ben ik geen uitzondering, altijd weer is er die hunker. Dat is toch erg?Ik heb echt last gehad met 'Het geslacht De Pauw'. Het ging ook ver. Mijn personage was een loser, dus behandelden mensen mij op straat soms ook zo. Ik werd belachelijk gemaakt en gejend waar mijn kinderen bij stonden. Niks beleefdheid. Ongelooflijk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234