Maandag 01/03/2021

Niki Lauda herrijst (bis)

Zevenendertig jaar geleden brandde hij bijna levend dood op de levensgevaarlijke Nürburgring. Oudere F1-fans herinneren het zich nog. Vandaag kent ook de jonge generatie plots zijn verhaal dankzij de filmRush. 'Zelfs meisjes van 10 nemen nu een foto van mij.' Het verhaal van Niki Lauda, door hemzelf.

Rush, de nieuwste film van Ron Howard, belicht het formule 1-seizoen van 1976. Een strijd tussen Niki Lauda en James Hunt, Ferrari tegen McLaren - toen al. Lauda zat stevig op koers naar de kroon toen hij crashte op de gevreesde Nürburgring.

In tegenstelling tot vandaag betekende een ernstige crash toen niet dat de coureur uitstapte en naar de pits wandelde. In 1976 was je morsdood of overleefde je nipt. Zoals Lauda. Twee weken hing hij tussen leven en dood. De rook van de vuurzee waarin hij bijna een minuut bleef zitten, bij 800 graden, had zijn longen verschroeid. Maar Lauda overleefde. "Ik was zo kwaad toen ik een priester hoorde die me de laatste sacramenten aan het toedienen was, dat ik tegen mezelf zei: niet wegglijden nu, maar overleven." Lauda luisterde naar zichzelf en werd niet de zoveelste naam op de dodenlijst van de jaren zeventig.

De jaren zeventig, toen de dood nog meereed. Lauda zucht even. "Hoe we daarmee omgingen?", herhaalt hij de vraag. "In mijn geval zeer berekend", en hij voert ons mee naar september 1976 en de race in Monza. Amper zes weken na die verschrikkelijke crash verbaasde hij de wereld toen hij in de Italiaanse grand prix al opnieuw in zijn bolide stapte. Het heilige oliesel, zes weken eerder in het ziekenhuis aangebracht, was amper droog. Zwachtels rond zijn verbrande kop die ging bloeden toen hij zijn helm probeerde op te zetten.

Stijf van de angst

"Toen ik het ziekenhuis verliet, zei ik tegen mezelf: je kunt nu kiezen. Zo snel mogelijk weer rijden of een paar maanden thuis zitten kniezen, wachtend tot de angst vanzelf wegsijpelt. Ik koos voor het eerste."

En dat viel niet mee. "Ik was niet gewoon bang, ik scheet in mijn broek. Zozeer dat ik de auto niet in tweede versnelling kon zetten, toen ik in de eerste training naar buiten reed. Niet omdat ik de vuurzee terugzag. Ik keek naar de vangrail en zag plots het beeld van een collega die onthoofd in een wrak zat(Lauda bedoelt de Helmut Koinigg, verongelukt in 1974, red.). Zeer raar: ik had daar twee jaar lang nooit aan gedacht, was zelfs niet op de plaats van die crash geweest, en toen zag ik dat onthoofde lijk daar zo zitten. De angst was verstijvend.

"'s Avonds zette ik alles op een rijtje en besliste ik het rationeel aan te pakken. De volgende dag reed ik ieder rondje iets sneller tot het gevoel terugkeerde, en op zondag werd ik vierde in de race. Ik was genezen."

Op de limiet

Het gevaar en de begrafenissen, steevast op woensdag na de race: het blijft hét fundamentele verschil met formule 1 anno 2013, zegt Lauda. "Een F1-machine helemaal op de limiet besturen is vandaag even moeilijk als in 1976. Maar mentaal is het veel minder belastend dan in mijn tijd: ze moeten niet meer aan het gevaar denken, want dat is er niet meer. Het is 20 jaar geleden dat er nog iemand verongelukte. Wij droegen ieder jaar minstens één collega weg. Toen ikRushvoor het eerst zag, zat Lewis Hamilton naast me. 'Was dat echt zo in jullie tijd?', vroeg hij, helemaal onder de indruk. Ja dus."

Rushgeeft inderdaad een zeer waarheidsgetrouw beeld van de formule 1 in de jaren zeventig. "Daniel Brühl(die Lauda knap neerzet, red.)belde me zelfs om te vragen of ik nu eerst de linker- dan wel de rechterhandschoen aantrok voor de race. Maar natuurlijk is het verhaal ook wat geromantiseerd."

Zoals: James Hunt als onverbeterlijke playboy en Lauda als koele, beredeneerde autocoureur die nooit drinkt en niet achter de vrouwen aanloopt. Extremen dus. Lauda lacht: "Ik was serieus met mijn vak bezig, maar laat ons zeggen dat ik ergens in het midden zat wat vrouwen en plezier betrof."

Op de vraag of hij echt zo'n genadeloze kerel was als de film vertelt, aarzelt hij geen seconde: "Ja, ik was zeer koel en egocentrisch. Veel meer dan nu. Nu ben ik zachter. Maar ja, ik ben 64 en heb een tweeling van vier jaar met mijn tweede vrouw."

Rushheeft Lauda weer helemaal in de belangstelling gebracht. "In de paddock of op weg naar het circuit(Lauda is nu directeur bij Mercedes, red.)merkte ik dat de jonge generatie zich afvroeg wie ik echt was. Mensen keken me aan en vroegen zich af: 'Wat is er met die arme stakker gebeurd.' Nu weet iedereen waarom mijn kop er zo vreselijk uitziet en ik maar één oor heb. Onlangs, op de luchthaven, was er zelfs een groep meisjes van 10 die een foto van me namen met hun gsm. Maar wieRushziet, is ook onder de indruk omdat hij of zij niet wist dat de formule 1 in die tijd zo in elkaar zat."

Zelf heeft Lauda zijn crash nooit gedramatiseerd. In 2006, de 30ste verjaardag van zijn ongeval, trok hij met een paar vrienden en een fles schnaps naar de plek des onheils. In de graskant zitten, drinken en mijmeren. Toen een dametje hem vroeg wat hij daar zo te voet deed, zei Lauda: "Ik ben hier ooit naar een barbecue gekomen en verloor toen een oor, dus kom ik nog eens zoeken."

Lauda vond zijn oor nooit terug, maar zijn snelheid en tactische geslepenheid wel. In 1977 werd hij opnieuw wereldkampioen, en daarna nog eens in 1984. Tussenin ging hij een eerste keer met pensioen en startte hij een luchtvaartmaatschappij op. Het gerucht dat hij in 1982 terugkeerde omdat 'Lauda Air' bijna failliet was en Marlboro hem een klein fortuin betaalde om bij McLaren te rijden, ontkent hij. Maar hij klopte in 1984 wel ploegmaat Alain Prost voor de titel. "Omdat ik sluwer was en op die manier compenseerde dat hij sneller was."

Eind 1985 stopte hij opnieuw, definitief deze keer, en ging zich helemaal concentreren op zijn luchtvaartmaatschappij. Een kant van Lauda's leven die het grote publiek niet kent, maar die ook voer voor Hollywood is: in 1991 klapte zijn Boeing 767 in Thailand tegen de grond. Plaats 21 in de ranglijst van ergste vliegtuigcrashes ooit. Het tekende Lauda voor het leven.

Beproeving

Lauda: "223. Zoveel mensen kwamen toen om. Nieuw vliegtuig, ervaren crew, perfecte omstandigheden. En toch gaat dat ding naar beneden: het kon gewoon niet. Die acht weken tussen de crash en het moment waarop Boeing toegaf dat het om een constructiefout ging, waren de moeilijkste van mijn leven. Als je met je racewagen tegen de vangrail rijdt en half opbrandt, heb je dat aan jezelf te danken. Maar als je een vliegtuig hebt en dat klereding stort met 223 mensen de verdommenis in, dan is dat een heel andere soort verantwoordelijkheid."

"Weet je, echte beproevingen veranderen een mens", zegt Lauda. "Voor mijn crash was ik egocentrisch. Meedogenloos. Ik aarzelde geen seconde om mijn leven te riskeren. Omdat ik alleen dacht aan winnen, niets anders telde in mijn leven. Wel, na dat brandje op de Nürburgring, 37 jaar geleden nu, was dat wel eventjes anders. En die 223 doden hebben me helemaal duidelijk gemaakt waar het echt om gaat in het leven."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234