Donderdag 21/01/2021

Nijlbaarzen en tuinkabouters

ESSAYS - Dick Hillenius, de in 1987 overleden Nederlandse bioloog die beroemd werd met essays en poëzie over de diversiteit van het dierenrijk, zei ooit dat kunst verbanden dient te leggen over de verschillende disciplines heen zodat de samenhang van alles duidelijk zou worden. Ademgaten noemde hij die verbanden, met een knipoog naar de plekken in het ijs waar zeehonden lucht komen happen. Tijs Goldschmidt, ook al bioloog en essayist, en een hevig bewonderaar van Hillenius, heeft met Vis in bad een boek geschreven dat vol staat met dergelijke crossdisciplinaire uitstapjes. Zo heeft hij het bijvoorbeeld over Multatuli die, zijn grootheidswaanzin indachtig, Darwin niet wou lezen omdat hij er toch maar een bevestiging van zijn eigen inzichten in zou terugvinden.

Goldschmidt is natuurlijk eerst en vooral een bioloog en dat merk je ook, bijvoorbeeld in 'Wat een vis kost - en wat een soort waard is'. Hij gaat erin terug naar het Victoriameer, waar hij tussen 1981 en 1986 onderzoek deed. In dat meer, dat een keer of drie zo groot is als België, werd toen op grote schaal nijlbaars uitgezet. Enerzijds heeft dat ervoor gezorgd dat vandaag zo'n 300.000 vissers hun brood verdienen met de vangst van die nijlbaars, maar ecologisch zijn de gevolgen heel wat minder rooskleurig. Honderden cichlidensoorten, de oorspronkelijke, oneetbare visjes die er rondzwommen zijn met uitsterven bedreigd. En ook sociaal gezien zijn de gevolgen ernstig. Heel wat vissers zijn met handen en voeten gebonden aan de fileerfabrieken die hun vis opkopen, lezen we.

Goldschmidt betoont zich in dit boek een pittig stilist met een brede kijk op de wereld en een essayist in de zuiverste zin van de betekenis: iemand die vooral veel vragen oproept en daar maar zelden definitieve antwoorden op geeft. En daarbij is geen enkel onderwerp hem te min of te dol, ook niet het wedervaren van Duitse tuinkabouters in het door de oorlog verscheurde Engeland.

Tijs Goldschmidt, Vis in bad, Athenaeum - Polak & Van Gennep, 229 p., 19,99 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234