Vrijdag 18/10/2019

Nieuws: komkommertijd wil maar niet aanbreken

Wordt het begrip komkommer-tijd overbodig nu wereldnieuws ons via nieuwe media ook tijdens de zomermaanden sneller dan ooit bereikt? Of moeten de media hun ruimte nog altijd vullen met komkommernieuws en geldt dit artikel daarvoor als het ultieme bewijsstuk?

Daar is het weer weer. Het duikt in het lang en in het breed op in krantenkolommen en in nieuwsuitzendingen. Dat het toch niet normaal is. Dat het reden geeft tot klagen, veel klagen, vinden Pier en Polleke. Niet veel later is daar ook de reuzenhaai voor de Belgische kust. Een zeldzaamheid in ons land en dus de perfecte vervanger van de potvis die anders tijdens de zomermaanden de aandacht van nieuwsmakers vangt omdat hij is aangespoeld of zich in de Schelde wrong. Alleen artikels over de prijzen van de komkommers blijven uit. Nochtans het symbool voor komkommertijd, de zomerperiode waarin het moeilijk nieuws sprokkelen is.

Op de redacties van Belgische nieuwsmedia heerst echter niet het gevoel dat de komkommertijd dit jaar al is aangebroken. Of zelfs nog bestaat. "De Belgische maatschappij leeft momenteel op een trager ritme, maar ik heb niet het gevoel dat we minder boeiend of noodzakelijk nieuws moeten brengen", reageert Wim Verhoeven, waarnemend hoofdredacteur van Het Laatste Nieuws. "In Syrië stoppen ze niet met vechten omdat het zomer is en ook de Europese beurzen blijven reageren op allerlei gebeurtenissen. De actualiteit stopt niet omdat het zomer is." Bovendien profiteren de media van de Olympische Spelen, die hen heel wat kopij bezorgen. Het VRT-journaal kortte bijvoorbeeld daarom Het journaal van 13u niet in, zoals het anders tijdens de zomer wel doet.

Journalist onder de zon

Toch heeft professor mediarecht Leo Neels het gevoel dat de komkommertijd in het land is. De thema's die gespecialiseerde journalisten vragen, worden naar zijn mening dezer dagen herleid tot persberichten. Gekke wetenschappelijke onderzoeken zijn volgens Neels momenteel dan weer aanlokkelijk voor nieuwsmakers. "Terwijl de wereld blijft draaien en mediaconsumenten net in de zomer meer tijd hebben om te lezen, te luisteren of te kijken. Media reageren daarop door over te stappen op een lager ritme of door bijlagen terug te schroeven." Vreemd, vindt Neels. "Het lijkt alsof het zo goed gaat met de klassieke media dat ze het zich kunnen permitteren om een lange vakantie te nemen. Terwijl sociale media hun ritme niet terugschakelen."

Het woord 'komkommertijd' ontstond volgens het Nederlands Centrum voor Volkscultuur in Utrecht eind 1900. Bij gebrek aan ander nieuws kwamen de kinderen die de grootste komkommer oogstten, in de krant. Nu de instroom van nieuws door de nieuwe media en de internationalisering minder een probleem is, ligt volgens Neels vooral de personeelsbezetting van de redacties aan de basis van de komkommertijd. "Het zit zo ingebakken om tijdens juli en augustus vakantie te nemen als journalist, dat krijg je er maar moeilijk uit", vermoedt Neels.

De wereld is een dorp

Bart Van Doorne, hoofdredacteur van Het nieuws op vtm, is het daar niet mee eens. "Zo'n statement doet onze journalisten oneer aan. We werken tijdens de zomer met zes procent minder mensen op de redactie. Dat maakt niet het verschil tussen komkommernieuws of een sterk verhaal." Van Doorne geeft wel toe dat een onderwerp dat in een nieuwsrijke periode een kort item wordt nu soms meer aandacht krijgt. "Dat is al veel minder zo dan vijf tot zeven jaar geleden. Toen moesten we nieuws brengen van rond de kerktoren en waren we dus meer beperkt. Ondertussen is de wereld een dorp en kunnen we gemakkelijk internationale verhalen naar België vertalen."

Eenzelfde geluid klinkt bij de VRT-nieuwsdienst. Al vindt hoofdredacteur Wim Willems wel dat er hier en daar "slappe was" opduikt, waarvan je merkt dat het om vakantieverhalen gaat in plaats van om hard nieuws. Willems wijst bij die uitspraak wel liever naar de kranten dan naar de televisiejournaals.

Onder andere Het Laatste Nieuws brengt deze zomer bijvoorbeeld reeksen die doorheen het jaar de pagina's van de krant zelden halen. Het portret van een inwoner van een Kerkstraat willekeurig in Vlaanderen dat drie weken lang dagelijks verschijnt, lijkt mogelijk op krantenvulling in komkommertijd. "Dat is het helemaal niet", verzekert Verhoeven van Het Laatste Nieuws. "We brengen dit opzettelijk nu omdat onze lezers in de zomer op een ander ritme leven. Daardoor zijn ze nu vatbaarder voor dit soort verhalen. Op een dag als 1 september is de stemming van de lezers alweer helemaal anders."

Dat de zomer de periode is om nieuwe zieltjes te winnen omdat lezers meer tijd hebben om kranten te vergelijken, draagt volgens Verhoeven niet bij tot de zomer- strategie van Het Laatste Nieuws. "We maken geen kranten om nieuwe kopers te bereiken. Ook niet tijdens de zomer."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234