Dinsdag 28/01/2020

'Nieuws interesseert me niet'

Jan Becaus is de mediafiguur van 2013, maar het voormalig nieuwsanker heeft sinds zijn vertrek bij Het journaal andere zaken aan zijn hoofd. 'Rage against the dying of the light. Dat is mijn dagtaak als gepensioneerde.'

Ja hoor, Jan Becaus kan ook Engels spreken zonder dat het klinkt als de Oxfordvariant. Als hij mediafenomeen Astrid Bryan imiteert, bijvoorbeeld. "Amaaaazing", probeert Becaus. Dan krullen zijn lippen in die schalkse glimlach van hem. "Ik geloof ook nog altijd niet dat Astrid en John uit elkaar zijn. Ik denk dat het een commercieel opgezet spelletje is, dat ze elkaar nog stiekem zien. Astrid Bryan is een gehaaide en commercieel ingestelde vrouw, dat moet je haar toch nageven?"

In één ding slaagde la Bryan dit jaar toch niet: het schoppen tot mediafiguur van 2013. Die eer was volgens de lezers van De Morgen weggelegd voor Becaus. Tja, vintage is weer hip zeker? "Ik kan de hype rond mijn persoon nog altijd niet verklaren", reageert Becaus. "Misschien missen jonge mensen een opafiguur, iemand die volhoudt en alles op dezelfde, een beetje saaie manier doet? Vroeger zat er overal waar je kwam wel een oudje naast de kachel. Door de aard der dingen zijn die opafiguren ondertussen verdwenen."

Dus vragen allerlei verenigingen Becaus maar dagelijks om lintjes door te knippen, een quiz te leiden of ergens de boel te animeren. "Maar het animeren laat ik over aan de ambulanciers." Opnieuw die schalkse glimlach. "Ik zit niet in die branche. De stilte is mij lief en alles wat die stilte doorbreekt, zou bij wet verboden moeten zijn. (lacht)" Ook terugblikken doet Becaus niet vaak of graag. Nu hij binnenkort Jaaroverzicht 2013 presenteert, wil hij voor de gelegenheid wel even in zijn geheugen graven.

"Als ik alles opnieuw kon doen, zou ik misschien vroeger overstappen naar de journalistiek. Het onderwijs kruipt toch in je lijf. Voor je het beseft, ervaar je de klas als een cel. Leraren worden vandaag dan ook te weinig betaald. Ook omdat ze allerlei taken krijgen toegeschoven die ouders niet meer kunnen invullen omwille van hun professionele bezigheden."

Doet het deugd dat u zulke meningen nu kunt ventileren?

"Ja, want als nieuwsanker kun je nooit deelnemen aan het maatschappelijk debat. Maar een briefschrijver zal ik nooit worden. Ik ben geen Walter Zinzen. Walter is een schat van een mens, maar hij is de vleesgeworden verontwaardiging. Als hij eerder was geboren, had hij gegarandeerd als missionaris gewerkt. Het scheelde nu trouwens ook niet veel. Maar zo zit ik niet in elkaar."

Voelde u zelf nooit de drang om actief iets te veranderen, bijvoorbeeld als politicus?

"Nee. Het politiek besluitvormingsproces is zo traag dat het niet spoort met mijn karakter. Met alle respect voor de mensen die hun tijd daar wel willen insteken, maar politiek is een vak. Een moeilijk vak, dat je vroeg moet leren en dat veel onthechting en onbaatzuchtigheid vraagt."

Hoe kijkt u dan naar de uithaal van Fientje Moerman?

"Ik denk dat Fientje zich vergaloppeerd heeft. Het spijt me voor haar, maar haar uithaal was een pamflet in de lijn van J'accuse. Terwijl Fientje toch zou moeten weten dat angst een slechte raadgever is, zeker in de politiek.

"Als je als politicus tegen de burgers zegt dat je bang bent, word je zeker aangeschoten wild. Dus ofwel wilde Fientje met het oog op de verkiezingen de aandacht op zichzelf vestigen, ofwel krijgt ze haar zin niet bij de lijstvorming. Ik weet alleszins niet wat haar bezield heeft. Ik vond het zelfs een beetje zielig, die noodkreet. En dat de media te ver gaan? Zeg, komaan. Als je daar niet tegen kunt, moet je niet in de keuken komen. Zo is het toch?"

Ziet u dan geen kwalijke evoluties in de media?

"Tot mijn groot leedwezen stel ik vast dat de schrijvende pers in België veel last heeft van de crisis. Ook bij de openbare omroep wordt bespaard, en geen klein beetje. Ik weet niet of dat wel zo gezond is. Dat jocams - journalisten die met een camera beelden maken voor websites - nu ook hun intrede doen, zie ik niet graag gebeuren.

"De journalisten van Het journaal zullen voorlopig nog niet alleen op pad gaan, maar misschien komt dat nog. Voorlopig kan ik toch nog altijd gaan zitten voor een journaal met goede, korte reportages. Aan het einde voel ik me soms voldaan, soms half voldaan, als er te weinig aandacht wordt besteed aan bepaalde nieuwsfeiten."

Welke nieuwsfeiten worden dan te vaak vergeten?

"Onderwerpen worden vaak vergeten omdat hun moeilijkheidsgraad te hoog ligt. Neem nu die hele bankentoestand en het gekissebis over spaarrekeningen. Ik heb er al zoveel over gehoord, maar ik kreeg nog altijd geen sluitende uitleg over wat nu de beste oplossing is. En nu lees ik dat het met de banken weer de verkeerde kant opgaat. Leren we dan nooit uit onze fouten? Al geloof ik dat mensen op heel lange termijn wel iets opsteken van de geschiedenis. Iedere generatie heeft dus de verpletterende verantwoordelijkheid om de achterkomenden uit te leggen hoe het zit."

Hoe zag u uw rol als nieuwsanker daarin?

"I served the shit, I didn't cook it. Als anker ben je niet alleen afhankelijk van de prestaties van je collega's, maar ook van een hele machinerie waar je geen vat op hebt. Ik ben er bijvoorbeeld zeker van dat er op politiek vlak nog veel te veel verborgen blijft. We hebben eigenlijk geen flauwe notie van hoe de besluitvorming in dit land gebeurt. Op dat vlak kan de pers nog verbeteren."

Had u niet de stem om die verbetering bij VRT te forceren?

"Nee. Zeker als het over politiek nieuws gaat, zijn er een vijftal vakspecialisten die heel goed weten welke onderwerpen het zwaarst moeten wegen. Maar omdat ik nogal geïnteresseerd ben in binnenlandse politiek, mis ik wel wat. Ik probeer dat te compenseren door te lezen. Als ik de krant lees, blader ik trouwens altijd meteen naar de opiniepagina's. Het nieuws interesseert me niet."

Daar komt u nu mee af.

"Pas nadat ik de opinies heb doorgenomen, kijk ik of er op de voorpagina nog iets staat dat ik moet weten. Maar elke dag is het oplossen van het kruiswoordraadsel in de iPadversie van DeStandaard mijn eerste werk. En als dat kruiswoordraadsel niet te vinden is, mail ik onmiddellijk naar de webmaster. Die kleine geestelijke uitdaging van dat kruiswoordraadsel, die moet ik hebben. Anders word ik pissig."

Dat klinkt een beetje verzuurd.

"Ik wil dat kruiswoordraadsel gewoon tot mijn laatste dag kunnen oplossen. Want met pensioen zijn, dat is eeuwigdurend vakantie hebben tot de dood erop volgt, hé."

Denkt u al na over die laatste dag?

"Natuurlijk. Wie dat niet doet, is een oen. Niet dat je geobsedeerd moet zijn door de dood. Sterven is niets, het is het gemakkelijkste dat er is. Maar ik vind wel dat iedere mens de verantwoordelijkheid moet hebben om de overgang naar de aggregatietoestand goed voor te bereiden. We leven gelukkig in een land waar dat mogelijk is. Er zijn landen waar het woord euthanasie niet eens mag vallen. Terwijl je elke dag aan je 'uitersten' moet denken, zo staat het in de catechismus."

Hoe gelovig bent u eigenlijk?

"Ben Crabbé zei laatst in zijn Blokken: 'Jan Becaus heeft zich geout, hij schrijft voor Kerk en leven.' Maar Jan Becaus heeft zich helemaal niet geout. Wat weet Ben Crabbé van mijn overtuiging? Ach, Ben en ik zijn oude maten.

"Wat ik mij voorstel bij een opperwezen ligt alleszins lichtjaren van wat de kerk ons voorhoudt. In Rome zouden ze me dus onmiddellijk als ketter klasseren. Bovendien denk ik dat de wetenschap nuttiger is voor de mens dan al die bibliotheken die al zijn volgeschreven over theologie. Ik geloof niet dat we daar de voorbije 2.000 jaar veel mee zijn opgeschoten."

Toch volgde u de kerk als journalist jarenlang op.

"Ja, want ik hou van commedia dell'arte en wat is de kerk anders dan dat? Als je in Rome de Sint-Pietersbasiliek binnenloopt, heb je het gevoel dat er elk moment iemand vanachter een standbeeld of pilaar te voorschijn kan komen om iets op te voeren. Ik vind het ook een spannende gedachte... (Denkt even na) Niet dat ik erin geloof, maar mensen die geloven in het hiernamaals hebben meestal een rijke fantasie. Ook van die fantasie hou ik nogal."

Hoe mag het hiernamaals er voor u uitzien?

"Daar ben ik nog niet uit. Ik ben er bijna zeker van dat er niets is, maar er blijft toch een kleine kans dat ik ongelijk heb. Shakespeare scheef het al: 'there are more things in heaven and earth, Horatio.' Dat is zo. Wij kunnen maar zo weinig zintuiglijk waarnemen. Het heelal, wat weten we daar bijvoorbeeld van? Ik kan uren kijken naar de foto's die de Hubbletelescoop al nam van nevels, gassen en zwarte gaten. Maar uiteindelijk zijn we allemaal slachtoffer van de zwaartekracht, zelfs al worden we na onze dood omgezet in een andere chemische substantie.

"Mark Eyskens omschreef het mooi toen hij zei dat je wordt gereduceerd tot sterrenstof. En mijn geliefkoosde dichter Dylan Thomas beschrijft het met een fantastische eindzin: rage, rage against the dying of the light. Als gepensioneerde is dat nu mijn dagtaak."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234