Woensdag 12/05/2021

Nieuwe zoektocht naar legendarische vrouwelijke pilote levert niets op

Vorige week was het 115 jaar geleden dat de legendarische Amerikaanse pilote Amelia Earhart geboren werd. Eerder deze maand herdachten fans de 75ste verjaardag van haar spoorloze verdwijning, op 2 juli 1937. Ook kersvers onderzoek bracht geen opheldering.

Earhart, een Amerikaanse, was net geen veertig en een nationaal icoon toen ze in haar Lockheed Electra een reis om de aardbol maakte. Op zeker ogenblik vloog ze van het huidige Papoea-Guinea naar Howland Island, midden in de Stille Oceaan. Maar daar kwamen zij en haar navigator, Fred Noonan, nooit aan. Sindsdien zijn er talloze pogingen ondernomen om te achterhalen waar de twee vliegeniers hun vermoedelijke zeemansgraf gevonden hebben - en waarom het misliep.

Tevergeefs, echter: deze week kwam ook een groep aficionados van The International Group for Historic Aircraft Recovery, kortweg TIGHAR, met lege handen thuis. Of beter, met een collectie weinig zeggende beelden van de oceaan.

Drie weken had de TIGHAR-expeditie in beslag genomen. De groep speurde vooral op en om de Nikumaroro-atol, een sliert geïsoleerde koraalrotsen die destijds als Gardner Island bekendstond en vandaag onder Kiribati ressorteert. De expeditie kostte 2,2 miljoen dollar en had speurwerk met gesofisticeerde duikboten om het lijf.

Maar de zaak liep geenszins van een leien dakje. Pannes, een bijzonder grillig onderzees reliëf en noodgedwongen nattevingerwerk zorgden voor een fiasco. Niet een schijntje van een gecorrodeerde staartvin of vleugel wisten de onderzoekers te vinden. 75 jaar is dan ook een hele tijd, en de Stille Oceaan is eindeloos groter dan een hooiberg.

Maar daarom niet getreurd. Ook de Nauticos-groep, die in 2006 al naar de Stille Oceaan trok, heeft een nieuwe reis in het verschiet. Het mysterie-Earhart, waar heelder films en boeken over zijn gepleegd, schreeuwt nu eenmaal om opklaring. Niemand lijkt vrede te willen nemen met de nochtans voor de hand liggende hypothese dat Earhart en haar copiloot, hoewel beiden recordhouders van hun tijdperk, domweg in zee gestort zijn, mogelijk als gevolg van een rekenfout.

Neem de stelling die TIGHAR aanhoudt. Zij zeggen dat de pilote niet gecrasht is. Veeleer zou Earhart een noodlanding gemaakt hebben op het onbewoonde Nikumaroro. Zij en Noonan zouden daar in onduidelijke omstandigheden (verwondingen, honger, overstroming) zijn omgekomen.

De Nikumaroro- of Gardner-piste wordt geschraagd door 'bewijsstukken' die de atol jaren geleden al prijsgaf: de hak van een vrouwenschoen uit de jaren dertig, een deel van een skelet dat een Noord-Europese vrouw zou hebben toebehoord, een stuk plexiglas zo breed als het venster van de cockpit van de Electra ook, een aluminium plaat ten slotte. Hoewel sceptici de vondsten weglachen en het gebeente aan een zeeschildpad attribueren, houdt ook een van Earharts nabestaanden, George Palmer Putnam Jr., vast aan de theorie van TIGHAR.

Fundamenteel in het onderzoek zijn de laatste tekenen van leven die de kotter Itacsa van het pilotenstel opving. De Itacsa, een schip van de Amerikaanse kustwacht, was op die bewuste tweede juli vlak bij Howland aangemeerd. Bedoeling was Earhart en Noonan via de radio naar het eiland te loodsen, waar speciaal voor hun recordvlucht een landingspiste aangelegd was. Zes keer kreeg de Itacsa die dag contact met de cockpit, maar de kwaliteit van de communicatie was ondermaats. In het laatste bericht dat Earhart uitstuurde riep ze: "We zouden boven jullie moeten vliegen maar zien jullie niet. De benzine raakt op. We zijn niet in staat jullie te bereiken."

Naast de crash in zee of de noodlanding op de atol doen ook de obligate complottheorieën de ronde. Volgens een daarvan zou Earhart een VS-spionne zijn geweest wier reis om de wereld, zo kort voor de Tweede Wereldoorlog, bedoeld was om inzicht te krijgen in de strategieën van de Japanners. Earhart zou door Japanse soldaten onderschept zijn, gearresteerd en al dan niet geëxecuteerd. Andere fantaisistische verhalen hebben het over een identiteitswissel en naamsverandering, of nog, over eilandautochtonen bij wie de Amerikaanse het zo naar haar zin zou hebben gehad dat ze maar bij hen achterbleef.

Jagen op ratten

Earhart was verbonden aan de aeronautische afdeling van de beroemde Purdue-universiteit. In de loop van haar carrière zette ze tal van exploten op haar palmares. Het meest spraakmakend was haar oversteek van de Atlantische Oceaan in 1932. Vijf jaar na Charles Lindbergh was Earhart de tweede piloot en allereerste vrouw die die prestatie op haar naam kreeg.

Als kind al was Earhart behept met stoerheid. Ze klauterde graag in bomen en schoot op ratten. Ook verzamelde ze krantenknipsels over vrouwen in mannenberoepen. Haar passie voor het vliegen ontstond in 1920, toen ze haar eerste vliegreis maakte. Sindsdien wou ze maar één ding doen: zelf aan de stuurknuppel zitten. Earhart was gehuwd met Robert Putnam maar bleef kinderloos.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234