Maandag 21/09/2020

Nieuwe ziel voor oude spullen

Makerscollectief Onbetaalbaar recupereert voorwerpen met een verhaal en zoekt er een nieuw baasje voor. Het atelier dat ze dit weekend openen in Gent doet niet zomaar aan recycling, maar aan emotionele matchmaking tussen mens en ding.

"Ik had daar hartzeer van." Onbetaalbaar-coördinator Sophie De Somere staat op het koertje en kijkt verliefd naar de marmeren platen die er tegen de muur leunen. Het zijn dekbladen van oude nachtkastjes, met een hoek af. Onverkoopbaar in de kringwinkel, onbetaalbaar voor De Somere. "Marmer heeft eeuwen nodig om zich te vormen. Het is toch zonde om zo'n prachtige materie op de container te gooien?" Geduldig wacht het marmer nu op een nieuw leven als stoel of rekje.

Zorgzaamheid, daar is alles mee begonnen, en het collectief van meubelmakers, kunstenaars en filosofen rond De Somere is even bezorgd om de voorwerpen als zijzelf. Tekenaar Mieke Hooghe kijkt op van haar werk: de zwarte letters onder haar penseel vormen de woorden 'materialisme met emotie'. "Natuurlijk zit er een economische en ecologische kant aan het verhaal", vertelt Hooghe, "maar wat Onbetaalbaar doet, gaat verder dan de idee dat het 'goedkoop' of 'duurzaam' is om met recupmaterialen te ontwerpen. De essentie is dat het verleden van het voorwerp, de gedrevenheid van de maker en de verliefdheid van de nieuwe eigenaar tastbaar worden in het nieuwe object. Zodat er in jouw woonkamer een voorwerp staat met een ziel, in plaats van een massaproduct."

Hooghe tekent bij elk voorwerp ook een paspoort dat het verhaal van de transformatie vertelt. Voor sommige van de story's zou je op zich al betalen.

Meubelmaker Wannes De Bruycker troont ons mee naar een koppel stoelen - de ene roze, de andere opgeschuurd tot blank hout. "Het zijn twee stoelen die in de paskamers gestaan hebben van lingerieontwerpster La Fille d'O", vertelt hij. "We kozen ze uit voor Murielle Scherre vlak nadat bekend was geworden dat H&M een bh-ontwerp van haar had gekopieerd. Eigenlijk is met deze stoelen hetzelfde aan de hand: het zijn goedkope kopieën van de 'Mierstoel' van Arne Jacobsen. We hebben de ene stoel in zijn Weba-vorm gelaten, de andere hebben we handmatig bijgeschaafd volgens de originele Jacobsen-mal. Zo hebben we van een kopie een 'originele' Arne Jacobsen gemaakt." De stoelen worden te koop aangeboden tijdens de verkoopsperformance Oplichten, waarbij de geïnteresseerde koper op basis van het verhaal een bod kan doen. De Bruycker hoopt minstens op de originele prijs van de Weba-stoel: 38,30 euro.

Naast Oplichten ontwikkelde De Somere onder de noemer Onbetaalbaar een palet aan formats en performances met prikkelende namen als Veiling der dingen, Roestvrij of Regie der gebouwen. Allemaal bevinden ze zich op het snijpunt van kunst, ambacht en design - en dat trekt een divers allegaartje aan makers aan. Voor beeldend kunstenaar Joost Pauwaert is het atelier een speeltuin waar hij niet-conventionele werkmethodes kan uitproberen, voor meubelmaker en kraker Jonas Geysemans weegt de ecologische en ethische dimensie door. "Als kind haalde ik al paletten uit elkaar om er nieuwe dingen mee te maken, duurzaamheid is voor mij a way of life", zegt Geysemans, terwijl hij zeult met een rolluik. Of is het een lamp? "Het is een lamp gemaakt uit het rolluik van een huis dat intussen verdwenen is."

Een nieuw voorwerp dat zijn oude geschiedenis nog zichtbaar in zich draagt; het is waar ook performer Angelo Tijssens voor smelt. Hij is het atelier binnengevallen om zich voor te bereiden op de Veiling der dingen van die avond, waarbij hij als veilingmeester optreedt. Hij vertelt enthousiast over de eenzit die hij thuis heeft, gemaakt uit het kapotte klimrek van een oude sportzaal. Tijssens: "In die eenzit vloeien ecologische, economische en menselijk-emotionele verhalen samen. Dat maakt Onbetaalbaar zo krachtig: het brengt grote tendenzen samen in makkelijk leesbare voorwerpen."

Geen wereldproblemen oplossen

Die toegankelijke insteek interesseerde ook Campo, het Gentse kunstencentrum dat Onbetaalbaar uitnodigde om zich in het atelier in de Bomastraat te vestigen en er een 'open huis' van te maken voor de buurt. Het kadert in de hernieuwde aandacht van veel kunstenhuizen voor het lokale en voor duurzaamheid. De gedachte dat het huidige productie- en consumptiemodel onhoudbaar is, heeft ook de kunstensector bereikt.

Zwaar-politieke statements zal je uit de mond van De Somere echter niet snel horen. "Voor mij is het simpel: ik zit zo in elkaar. Ik weet dat het dweilen met de kraan open is, en Onbetaalbaar gaat geen wereldproblemen oplossen. Maar soms moet je kiezen wat je wilt doen om je steentje bij te dragen. Voor mij is dat Onbetaalbaar."

Openingsweekend: 17 tot 19/2 in Campo, Gent. campo.nu & onbetaalbaar.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234