Vrijdag 21/02/2020

Politiek

Nieuwe verkiezingen? PS is ervan overtuigd dat CD&V eerder zal buigen

Koen Geens (CD&V)Beeld Thomas Nolf

Nieuwe verkiezingen: niemand wil ze, op Vlaams Belang na. Niemand zal er veel stemmen mee winnen, op Vlaams Belang na. Toch lijken ze meer dan ooit in de lucht te hangen. Hoe komt dat?

“We houden rekening met verkiezingen”, zegt een Vlaamse toppoliticus. “Je kan niet anders. Als het ervan komt, moet je klaar zijn. Maar of het een goed idee is? Vlaams Belang zal alleen verder groeien.”

Maandag wordt een spannende, misschien zelfs beslissende dag voor de aanslepende gesprekken over een nieuwe regering. Die dag wordt Koen Geens op het paleis verwacht voor een tweede verslag over zijn missie als koninklijk opdrachthouder. Vorige week is hij erin geslaagd om N-VA en PS weer samen aan de onderhandelingstafel te brengen. Een mooie maar al bij al bescheiden stap vooruit. Deze week moet Geens een manier vinden om de kloof die hun programma’s scheidt ergens te overbruggen.

Als hem dat niet lukt – de vorming van een paars-gele regering is nog altijd even onwaarschijnlijk als sneeuw in Bagdad – dan blijft er slechts één werkbare meerderheid meer over: de zogenaamde Vivaldi-coalitie met socialisten, liberalen, christendemocraten en groenen. Een onbekende formule waarvoor CD&V al maanden past. Voorzitter Joachim Coens noemde ze “onmogelijk”. Zijn grootste bezwaar tegen Vivaldi is dat de coalitie geen Vlaamse meerderheid bezit. Daarvoor is de N-VA nodig.

Dieperik

Uiteindelijk komt het hierop neer: de uitslag van de verkiezingen op 26 mei 2019 zorgt ervoor dat er geen nieuwe regering kan komen zonder dat een aantal partijen de sprong in het diepe wagen. De ‘bekende’ opties – een voortzetting van centrumrechts of een klassieke tripartite – zijn onmogelijk.

Ofwel vegen N-VA en PS dus de spons over een decennium rivaliteit. Ofwel beginnen CD&V en Open Vld aan een avontuur zonder Vlaamse meerderheid. De angst voor nog een pandoering bij de eerstvolgende verkiezingen, in 2024, maakt echter dat niemand als eerste wil of durft bewegen. De hoop is dat een ander sneller aan de druk zal toegeven. Alleen: acht maanden na de verkiezingen doet niemand dat en lijkt het tijd dat toch iemand iets onderneemt. Anders worden nieuwe verkiezingen stilaan onvermijdelijk.

N-VA-voorzitter Bart De Wever schoof begin mei onlangs naar voren als symbolische deadline. Een partijgenoot zegt: “Heel lang kunnen we niet meer in rondjes blijven draaien met de formatie. Iedereen is het stilaan beu.”

Magnette

Politieke wetenschappers hebben een naam voor het riskante spel dat de Wetstraat speelt: brinkmanship. Dit is de kunst om zonder verpinken tot aan ‘the brink’ – de afgrond – te gaan. Wie laat zien dat hij bereid is om tot aan en desnoods over de afgrond te gaan, behoudt zijn hefboom in de onderhandelingen. Het nadeel van brinkmanship: de kans bestaat dat je echt de dieperik in gaat.

Veel van wat er dezer dagen gezegd wordt door partijen past onder de noemer brinkmanship. Zo laat men binnen de PS off the record graag doorschemeren dat de partij geen angst heeft voor verkiezingen. De PS kan terugvallen op de Brusselse en Waalse regeringen en beschikt met Paul Magnette over een leider die zijn taak als informateur goed heeft uitgevoerd, luidt het.

In werkelijkheid beseft de PS-leiding maar al te goed dat nieuwe verkiezingen een risico inhouden, zeggen verschillende bronnen. In Franstalig België zit de PTB van Raoul Hedebouw nog altijd op vinkentouw. In Vlaanderen dreigt het Vlaams Belang richting 30 procent te stijgen volgens de recentste peilingen. Een sp.a’er: “We hebben de PS al heel duidelijk gemaakt: jullie zouden blij moeten zijn dat het ‘maar’ N-VA is waarmee jullie praten. Straks komt daar misschien iemand anders bij.”

De reden waarom men binnen de PS toch schijnbaar zelfverzekerd praat over een vervroegde stembusgang, is omdat de partij ervan overtuigd is dat – als puntje écht bij paaltje komt – CD&V zal zwichten voor Vivaldi. “Wat als ze moeten kiezen tussen verkiezingen en Vivaldi? Dat is de pest of de cholera”, zegt een N-VA-bron. Ook de Vlaams-nationalisten vrezen nog een late draai van de christendemocraten.

Extreemrechts

Wat met zekerheid kan gezegd worden, is dat alle partijen – op Vlaams Belang na – het liefst weg willen blijven van verkiezingen. Binnen een aantal partijen leeft weliswaar het gevoel dat ze enkele procentpunten zouden kunnen winnen. In de eerste plaats gaat het dan om de MR. Georges-Louis Bouchez staat te popelen om zichzelf te bewijzen als nieuwe voorzitter. Ook sp.a rekent op enige electorale terreinwinst dankzij de komst van voorzitter Conner Rousseau. “Hij zorgt voor schwung.”

Maar alle partijen zien ook het ruimere plaatje: dat nieuwe verkiezingen een cadeau zijn voor anti-systeempartijen zoals Vlaams Belang en PVDA-PTB. En dat het er daags na nieuwe verkiezingen meer dan waarschijnlijk niet gemakkelijker op zal zijn geworden om een regering te vormen. Didier Reynders (MR), een van de meest ervaren oud-strijders in de Wetstraat, benadrukte donderdag op RTBF radio: “Nu verkiezingen houden, dat is je falen toegeven. Dat zou fantastisch zijn voor de populisten.”

Een onlinepetitie van Vlaams Belang voor nieuwe verkiezingen heeft intussen 74.000 goedkeurende clicks. Het streefcijfers is 85.000. “Een politicus die schrik heeft van verkiezingen is als een zwemmer die bang is van water. Nieuwe verkiezingen zijn nodig om de lamlendige patstelling af te schudden”, vindt voorzitter Tom Van Grieken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234