Zondag 20/09/2020

Achtergrond

Nieuwe studies, nieuwe hoop: is immuniteit na coronabesmetting dan toch geen fabeltje?

Beeld Joris Van Gennip

Is een persoon die corona kreeg beschermd wanneer hij of zij opnieuw met het virus in aanraking komt? Een aantal nieuwe studies doen de hoop op een langdurige immuniteit weer opleven. 

Weten of iemand immuun is na het doormaken van Covid-19 is van groot belang. Niet alleen voor het individu dat niet nog eens onder de symptomen gebukt wil gaan. Maar ook voor de maatschappij, dat gebaat is bij groepsimmuniteit en een werkend vaccin. Nieuwe inzichten over hoe ons afweersysteem op corona reageert, kunnen daarbij helpen.

Wetenschappers zijn er helaas nog niet uit wat er precies nodig is om ons voldoende te beschermen. Het virus is nog jong en veel onderzoeken zijn lopende. Dat neemt niet weg dat tijdens de pandemie weleens onheilspellende berichten verspreid werden over de immuniteit. Dat er patiënten zijn die twee keer positief testten op het virus, bijvoorbeeld. Of dat de hoeveelheid antistoffen die bij besmette personen wordt aangetroffen behoorlijk snel afneemt.

In de afgelopen weken lijkt de teneur wat te veranderen. Een reeks nieuwe studies rond immuniteit stemmen wetenschappers hoopvol.

Zo heeft men aan de Universiteit van Washington recentelijk de verspreiding van het virus op een vissersboot bestudeerd. In mei zouden 122 bemanningsleden van American Seafoods richting Beringzee trekken. Vooraf werd vrijwel iedereen getest. Niemand was positief. Maar eens op zee, bleek corona toch de kop op te steken. Op korte tijd raakten 104 mensen op de boot besmet. Het bleken allemaal mannen te zijn bij wie vooraf geen antistoffen werden aangetroffen. Aan boord waren er drie personen die wel zulke stoffen in hun lijf hadden, wat betekent dat ze eerder in aanraking kwamen met het virus. Zij werden dus niet opnieuw geïnfecteerd.

Hoelang beschermd? 

Onder meer professor epidemiologie Pierre Van Damme (UAntwerpen) vindt dat positief nieuws. “Dit toont dat antistoffen die door corona opgewekt werden, wel degelijk tegen de ziekte beschermen.” Wat niet wil zeggen dat iedereen die al ziek was, geen voorzorgsmaatregelen meer moet nemen, benadrukt hij. “Het gaat maar om een hele kleine groep die niet opnieuw geïnfecteerd kon worden. Er blijft nog veel onduidelijk als het gaat over immuniteit. De grote vraag nu is vooral: hoelang blijf je beschermd tegen een herbesmetting?”

Hans-Willem Snoeck, professor immunologie aan Colombia University in New York, benadrukt dat de studie nog geen peer-review kreeg, net als een heleboel andere onderzoeken over immuniteit waarover media berichten.  Daar moeten we toch mee opletten. “Heel wat van die jongste vaststellingen zijn in elk geval niet verrassend”, zegt hij. Het zijn volgens hem vooral bevestigingen van eerdere bevindingen. “Namelijk dat een infectie door corona antilichamen opwekt, die een aantal maanden aanwezig blijven en vervolgens weer afnemen.” Wat wel nieuw is voor hem, is dat antilichamen niet alleen door zwaar zieke mensen worden aangemaakt, maar ook door wie geen of milde symptomen heeft. “En dat is natuurlijk goed.”

T-cellen

Een van de belangrijkste, recente publicaties – met peer-review – is volgens Snoeck die in vakblad Cell, die focust op cellulaire immuniteit.  Antistoffen zijn namelijk niet de enige dat ons immuunsysteem doen werken. 

Vooral zogenaamde T-cellen zouden volgens Snoeck weleens veel significanter kunnen zijn dan de antistoffen. “In deze recente studie blijkt dat ook personen met geen of milde symptomen T-cellen hebben die reageren op het virus.” Een goede immuunrespons werkt volgens hem langs twee kanten: via de antilichamen die via B-cellen worden aangeleverd, maar dus ook via die T-cellen, die met het virus besmette cellen kunnen vernietigen. “Dat is bij de meeste virale infecties zo. Maar gezien alle verrassingen die corona al met zich heeft meegebracht, is dit wel geruststellend nieuws.”

In ons eigen land worden ook onderzoeken naar net die afweercellen gevoerd. Professor Kevin Ariën, hoofdviroloog aan het Tropisch Instituut voor Geneeskunde, probeert de zogenaamde geheugenrespons van B- en T-afweercellen bij eerder geïnfecteerde gezondheidswerkers in kaart te brengen. Hij hoopt dat een jaar lang te doen. “Wanneer er B- en T-geheugencellen worden gevormd, dan kan het lichaam bij een tweede aanval van het virus sneller en efficiënter reageren”, stelt hij. Als die respons “intact en goed” is, is dat volgens hem “inderdaad een indicatie dat immuniteit langer aanhoudt”.

Toch moeten we de berichten over langdurige bescherming in perspectief plaatsen, meent hij. “De epidemie is nog maar acht maanden jong. We kunnen over maanden van bescherming spreken, maar niet over jaren- dan wel levenslange bescherming. Dat zal de toekomst moeten uitwijzen.”

Volgens de expert is er tot nog toe geen enkele wetenschappelijke casus van iemand die twee keer corona opliep. Bij de berichten die hierover uit China kwamen, heeft Ariën zijn twijfels. “Maar volgens mij gaat het in die gevallen om een heropleving van het virus door de eerste besmetting. De tijdsduur tussen de twee positieve testen was in die gevallen te kort om over een herinfectie te kunnen spreken. We weten dat de PCR-testen niet supergevoelig zijn en dat er variatie kan optreden bij het afnemen van de swabs.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234