Dinsdag 04/08/2020

Franco

Nieuwe Spaanse regering rekent af met de dictatuur: lichaam Franco al over enkele weken weggehaald uit omstreden mausoleum

Het graf van Franco in de basiliek van de Valle de los Caídos.Beeld AP

De nieuwe Spaanse regering onder leiding van de sociaaldemocraat Pedro Sánchez zal in juli het stoffelijk overschot van de vroegere dictator Francisco Franco laten opgraven en overplaatsen. Dat zei Sánchez vanmiddag in de wandelgangen van het parlement tegen journalisten. Franco ligt begraven in een mausoleum bij Madrid, de Valle de los Caídos of Vallei der Gevallenen.

Sánchez diende vorig jaar al een wetsvoorstel in om de resten van Franco te verplaatsen. Dat werd goedgekeurd, maar door de conservatieve regering van toenmalig premier Mariano Rajoy nooit in de praktijk gebracht. Nu hij enkele weken geleden zelf premier is geworden, wil Sánchez doorzetten met zijn plannen. Hij wil dat het monument er een wordt voor alle Spanjaarden en dat het een plek van verzoening wordt. 

De Valle de los Caídos is een van de meest omstreden monumenten van Spanje. De gigantische, in de rotsen uitgehouwen basiliek van 260 meter lang, werd in 1959 door Franco zelf geopend en was bedoeld als een herdenkingsmonument voor de slachtoffers van de Spaanse burgeroorlog, van 1936 tot 1939. Bovenop de kerk staat een kruis van 150 meter hoog.

Lees verder onder de foto.

De Valle de los Caídos of Vallei der Gevallenen.Beeld REUTERS

46.000 gesneuvelden

In het monument, waarvoor 200.000 ton graniet werd uitgehakt of opgeblazen, liggen de resten van 46.000 gesneuvelden van de burgeroorlog. Onder hen niet alleen soldaten die streden aan de zijde van Franco, maar ook verschillende duizenden republikeinen, die de burgeroorlog verloren. Zij werden uit de massagraven gehaald en anoniem in de vallei herbegraven als ze katholiek waren.

Het monument is echter ook omstreden omdat er duizenden republikeinse dwangarbeiders zijn ingezet bij de bouw ervan. Neutraal onderzoek naar hoeveel van hen omkwamen bij de bouwwerken is nooit gevoerd, maar schattingen lopen op tot in de 20.000.

Lees verder onder de foto.

Beeld REUTERS

Nog elk jaar eerbetuigingen

Franco zelf stierf in 1975, waarna hij werd bijgezet achter het altaar van de basiliek. Voor het altaar ligt ook José Antonio Primo de Rivera begraven, die in 1936 werd geëxecuteerd. Hij is de oprichter van de Falange, de Spaanse fascistische partij. Aanhangers van die partij, maar ook gewone katholieke Spanjaarden, komen op de sterfdag van Franco nog elk jaar hun eer betuigen aan de voormalige dictator.

De Vallei der Gevallenen is dan ook hét symbool voor de manier waarop Spanje met zijn verleden in de knoop zit. Na Franco's dood werd het land wel een democratie, maar een debat over het onverwerkte verleden is nooit gevoerd. De conflicten laten rusten, werd gezien als de beste manier om een verdeelde natie weer te helen. Honderdduizenden oorlogsslachtoffers bevinden zich meer dan 80 jaar na de feiten nog altijd in anonieme massagraven.

"De enige open wonden zijn de gesloten graven"

In 2006 werd wel de zogenaamde Ley de la Memoria Histórica goedgekeurd, een wet die het land in het reine moet laten komen met de herinneringen uit het verleden. De conservatieve regering van premier Rajoy voorzag echter nooit budget voor de wet, waardoor ze in de praktijk veelal dode letter bleef. Rajoys partij Partido Popular is de opvolger van de Alianza Popular, die na Franco's dood werd opgericht door zijn minister van Binnenlandse Zaken. 

"De historische herinnering behoort niet toe aan links of rechts, maar aan alle democraten", zei Sánchez vorig jaar al bij het indienen van zijn wetsvoorstel. "De enige open wonden zijn de gesloten graven. We zijn dit verplicht aan de doden zonder naam en aan de democratie." Hij hoopt trouwens ook de Stichting Francisco Franco te kunnen ontbinden.

Franco's erfgenamen zullen nu mogen beslissen wat er met de stoffelijke resten moet gebeuren.

Beeld REUTERS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234