Donderdag 29/10/2020

nieuwe serie

'Filosoferen is keihard. Het is een van de meest concrete dingen die je in je leven kunt doen. Wie nooit filosofeert, leeft met een groot gemis'

Gaat u op vakantie het liefst op het strand liggen of bent u een museumbezoeker? Of hebt u absoluut een sportieve kick nodig? Voor sommige mensen is zelfs dat nog niet genoeg. Hun vakantie moet een uitgesproken doel hebben: kilo's verliezen, de zin van het leven ontdekken of zelfs een moord oplossen. U leest het in deze nieuwe Ego-reeks.

Deel 2: denkvakanties

Ik denk dus ik reis

Hebt u een broertje dood aan luie, met zonnebrandolie overgoten vakanties op zuiderse stranden? En breekt het angstzweet u uit bij de gedachte aan een sportieve tiendaagse wandel- en klimtocht door de Pyreneeën? Dan bent u hoogstwaarschijnlijk geen bruinverbrand fotomodel, noch een met een Zwitsers zakmes uitgeruste avonturier. Wedden dat u er veeleer uitziet als een onhandige, immer tobbende intellectueel met een brilletje? Misschien is een denkvakantie dan wel iets voor u: een week lang op een lommerrijk terras in de Provence filosoferen over de zin van het leven, met een koele pastis binnen handbereik. Door jan stevens

ind jaren tachtig van de vorige eeuw doceerde Mieke de Moor in het Eindhovense avondonderwijs filosofie aan volwassenen. "Dat waren erg leuke lessen", herinnert ze zich. "Vaak ging ik na afloop samen met mijn studenten op café."

In 1992 zei Mieke haar baan op. "Ik ging samen met mijn vriend Peter van Stipdonk voorgoed in Frankrijk wonen. Na de laatste les vroeg een student me: 'Hoe moet het nu verder met ons gefilosofeer?' Voor de grap antwoordde ik: 'Dan komen jullie toch gewoon op bezoek in Frankrijk?' Toen iemand met ogen vol verwachting vroeg: 'Meen je dat echt?', smolt mijn hart. 'Ja natuurlijk.' Sindsdien organiseren we elk jaar een aantal denkvakanties in ons Provençaalse huis La Chênaie."

De denkvakanties in La Chênaie zijn opgebouwd rond thema's zoals 'waarheid', 'levenskunst' en 'authenticiteit'. "De gerenommeerde Nederlandse denkers Dries Boele en Gerus van den Boomen helpen ons bij de begeleiding", vertelt Mieke de Moor. "Dries is een 'praktiserend filosoof': mensen met problemen kunnen bij hem voor filosofisch advies terecht. Tijdens de denkvakanties verschaft hij aan de hand van socratische gesprekken de deelnemers meer inzicht in de wereld en in henzelf."

Wie schrijft zich in voor de denkvakanties? Mieke de Moor: "Verrassend genoeg weinig academici, maar vooral heel gewone mensen met een bijzondere interesse voor filosofie."

Hoe ziet een doorsnee denkvakantiedag in La Chênaie eruit? "'s Ochtends en in de late namiddag worden de filosofische thema's uitgespit. In de resterende tijd kun je ofwel deelnemen aan een aantal groepsuitstappen, ofwel in de zon liggen mijmeren over wat tot dan toe behandeld is, met als afwisseling een verfrissende duik in het zwembad."

De Nederlandse filosoof Robert Kragting is deze week met een groep mensen op stap in en rond het Zwitserse bergdorp Sils-Maria, vlakbij St. Moritz. "Friedrich Nietzsche verbleef hier acht zomers lang om er te werken en te wandelen", vertelt Kragting. "Hij schreef er Also Sprach Zarathustra, een van zijn beroemdste boeken. In navolging van Nietzsche kwamen ook veel andere beroemde dichters en schrijvers naar Sils. Rainer Maria Rilke, Thomas Mann en Hermann Hesse waren er kind aan huis."

Op de denkvakanties van Robert Kragting wordt niet alleen de geest, maar ook het lichaam getraind. "Elke dag maken we een fikse bergwandeling", zegt Kragting. "Af en toe pauzeren we om een gedicht te lezen, een onderdeel van de filosofie van Nietzsche te bespreken, of om een thema uit een roman van Hesse, Rilke of Mann te behandelen. Dagelijks spenderen we zo zes uur aan wandelen, lezen en filosoferen."

Samen met zijn partner organiseert Kragting voor het derde jaar op rij denkvakanties in het voetspoor van Nietzsche. "We investeren heel wat tijd in de voorbereiding van die filosofische vakanties, maar we krijgen er enorm veel voor in de plaats", zegt hij. "Ik kom altijd vol energie terug. De deelnemers aan onze denkvakanties zijn erg positieve mensen. Zelfs op momenten dat onze organisatie compleet de mist in gaat, blijven ze positief. Doordat ze bewust met filosofie omgaan, kunnen ze tegen een stootje. Want filosoferen is keihard. Het is een van de meest concrete dingen die je in je leven kunt doen. Wie nooit filosofeert, leeft met een groot gemis."

De Nederlanders Willem Plooij en Ingrid Thijssen runnen het charmante negentiende-eeuwse hotel Le Pèlerin in Chassignolles, een klein dorpje in de Franse Haute-Loire. Ingenieur Willem en filosofe Ingrid organiseren in hun hotel literatuurvakanties, denkvakanties en tangovakanties. "De tangovakanties van dit seizoen zijn uitverkocht", zegt Willem. "Maar de literatuur- en denkvakanties vallen een beetje tegen. Het lijkt wel alsof niemand tegenwoordig nog wil denken. We hadden in samenspraak met grote Nederlandse filosofen zoals Paul van Tongeren en Ruud Welten vakanties rond Sartre en Nietzsche georganiseerd, maar tot hiertoe heeft niemand zich daarvoor ingeschreven. Alleen de denkvakantie met de Vlaamse filosofe Patricia De Martelaere is een succes. Begin augustus zal zij hier gedurende een week samen met onze gasten op zoek gaan naar de raakvlakken tussen oosterse en westerse filosofie. De deelnemers hebben allemaal filosofie gestudeerd. We willen er graag ook leken bij. Wie zich geroepen voelt, mag zich nog altijd inschrijven. Hopelijk zorgt de ontmoeting tussen hoogdravende academici en gewone mensen voor vuurwerk."

Info Denkvakanties in La Chênaie: www.la-chenaie-artigues.com

Denkvakanties in Le Pèlerin: www.pelerin.nl

Denkvakanties van Robert Kragting: www.rubico.nu

De eerste denkvakantie

van Peter Verleg

Sinds mei van dit jaar geniet Peter Verleg van zijn zuurverdiend pensioen. Vijftien jaar lang was hij voorzitter van een Utrechtse hogeschool. Vlak voor zijn afscheid ging hij een week lang op denkvakantie in het Provençaalse vakantiehuis La Chênaie.

"Filosofie is mijn lust en mijn leven", zegt hij. "Al jaren kom ik wekelijks met een aantal vrienden samen om filosofen en hun filosofieën te bestuderen, en om ook zelf te filosoferen. Dit jaar besloten we met de filosofiegroep om iets aparts te doen, en we schreven ons in voor een denkvakantie bij Mieke de Moor."

Eind april bogen Peter Verleg en zijn vrienden zich een week lang in het zuiden van Frankrijk onder deskundige leiding van filosoof Gerus van den Boomen over het thema 'Verlichting'. "Het was een ontzettend boeiende en leerrijke ervaring", zegt Verleg enthousiast. "Zo hebben we samen een boekje van Kant gelezen en geanalyseerd, en heroïsche discussies gevoerd over multiculturaliteit en moderniteit."

Wat maakt een denkvakantie zo uniek? Peter Verleg: "Het is in de eerste plaats een confrontatie met jezelf. Je krijgt een dieper inzicht in je eigen geestesleven, en leert tegelijkertijd op een verfrissende, 'andere' manier naar de samenleving te kijken."

Gaat Peter Verleg volgend jaar terug op denkvakantie? "Ongetwijfeld. En de jaren daarna ook. Deze filosofische vakantie is het beste wat me de laatste tijd overkomen is."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234