Donderdag 13/05/2021

Nieuwe puriteinen werken aan nieuwe verboden

BRUSSEL l Vindt u dat het rookverbod ook op café ingevoerd moet worden en dat uw kind geen snoep mag eten op school? Dan bent u misschien een nieuwe puritein. Net als een derde van alle Europeanen.

Door Katrijn Serneels

Er waait een nieuwe wind door Europa. "De tijd dat alles kan en alles mag, is voorbij", zegt William Nelson, onderzoeksleider bij The Future Foundation. "Er zijn nieuwe verboden aan het ontstaan, nieuwe grenzen tussen wat kan en wat niet langer kan. Individualisme en hedonisme vieren nog altijd hoogtij, maar de uitwassen ervan worden aangepakt. Als de keuzes die je maakt of de dingen waar jij van geniet, schade toebrengen aan jezelf of anderen, is de kans groot dat de overheid er zich mee bemoeit.

"Snoepautomaten op scholen verdwijnen, want daar kunnen de kinderen dik van worden. Op restaurant mag je niet meer roken, want daar krijgt de ober die je het eten komt brengen misschien longkanker van. Burgemeesters overwegen een verbod op 4x4's in de stad, want die zijn vervuilend voor het milieu en onveilig voor de voetganger die eronder terechtkomt."

Zeven op de tien Europeanen vinden dat er te veel nadruk ligt op het entertainen van mensen, zo blijkt uit het rapport van The Future Foundation, dat niet voor niets The Assault on Pleasure heet. Negenendertig procent van de Europeanen verzet zich tegen snoep op school, chocolade in ziekenhuizen, grote auto's en vervuilende vliegreizen. "Je kunt een derde van de Europese bevolking gerust nieuwe puriteinen noemen", zegt Nelson.

Zijn deze mensen links of rechts? "Dat is een moeilijke vraag. Je kunt het zien als een vorm van repressie en controle, een inperking van de vrijheid, en dan zouden al die nieuwe puriteinen rechtse rakkers zijn. Maar je kunt het ook zien als een linkse beweging: mensen kijken verder dan hun eigen belang, ze nemen hun verantwoordelijkheid en engageren zich voor een gezonder en aangenamer leven voor iedereen.

"Het interessante aan het nieuwe puritanisme is dat het linkse en rechtse mensen samenbrengt: die zijn het misschien over weinig eens, maar wel over een verbod op roken in de school. Het nieuwe puritanisme is een correctie op een liberaal denken dat de vrijheid van het individu voor alles stelt. Is vrijheid positief of negatief, dat is de vraag. Beperkt vrijheid ons, of maken beperkingen ons vrij?"

Het nieuwe puritanisme is een beweging die goed, maar ook gevaarlijk kan zijn. Gaat een klein groepje ethische puristen straks zeggen hoe de grote meerderheid moet leven? "Het is geen klein groepje extreme mensen dat deze beweging draagt", zegt Nelson. "Ze wordt gedragen door meer dan een derde van de bevolking: zowel wetenschappers, ministers, lifestylegoeroes als gewone mensen maken er deel van uit.

"Neem nu dat voorbeeld van roken op school bij jullie. Dat is een burger, een gewone vader die de kwestie aankaart. Zijn vraag is legitiem omdat onderzoek van wetenschappers bewijst dat roken slecht is voor jongeren. De minister overweegt een rookverbod, wellicht omdat hij meent dat een school ook de gezondheid van jongeren ter harte moet nemen. Misschien zal hij zijn pleidooi ook staven met cijfers van wetenschappers."

De wetenschap, zo meent Nelson, speelt een belangrijke rol in de opkomst van het nieuwe puritanisme. "Nieuwe puriteinen zijn bezig met nieuwe normen en waarden. De argumenten om die waarden te verdedigen halen ze niet bij de paus, maar bij de wetenschap. Diëtisten pleiten voor een ban op junkfood, klimatologen voor minder met de auto rijden, hartspecialisten voor meer sport, enzovoort. Gedachteloos consumeren en genieten wordt door een groeiend deel van de bevolking als 'niet goed' beschouwd. Je moet een beetje kritisch zijn, een beetje ethisch denken."

Zullen we dan straks in een saaie, brave samenleving terechtkomen waar je alleen nog mag genieten van een wortel met sla? "Zover zal het niet gaan. Genieten zullen we blijven doen en de vrijheid om eigen keuzes te maken willen we niet kwijt. Neem nu seks: je mag nog altijd doen wat je wilt in bed, ook vreemdgaan. Maar je moet wel een condoom gebruiken, want anders breng je anderen in gevaar.

"Dat bedoel ik: genieten mag nog steeds voluit, maar gebruik er wel een beetje je verstand bij. Roekeloos risicogedrag wordt vandaag niet meer getolereerd."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234