Maandag 20/01/2020

Nieuwe programmering Radio 1 schenkt meer aandacht aan cultuur? Het zal wel

Beeld belga

Bart Caron, Vlaams Parlementslid voor Groen, maakt zich grote zorgen over het aanbod van cultuur in het nieuwe zendschema van Radio 1.

Het nieuwe zendschema van Radio 1 gezien? Cultuur is simpelweg gedumpt. Radio moet nu immers avontuurlijk zijn, ook Radio 1. De nieuwe wind die in hogere luistercijfers moet resulteren, klinkt nu zo: "Radio 1 wil radio maken voor mensen die gefascineerd zijn door alles wat er in de wereld gebeurt, vandaar de keuze voor 'Altijd benieuwd' als baseline."

We zijn helemaal onder de indruk (sic). Ja, het klinkt goed, maar waar gaat het in godsnaam over? In de plaats van het gewraakte doch onvolprezen Joos komt nu elke weekdag tussen 10 en 12 uur het nieuwe De bende van Einstein. Een programma "dat op zoek gaat naar wat mensen fascineert en wat fascineert aan mensen". Dat soort geniale vondsten komt ongetwijfeld uit de koker van slimme marketeers van het type Jan Callebaut.

Het kan best een fijn programma worden, maar moet cultuur dan zo nodig naar de vergeetput? Cultuur staat niet meer in het zendschema. Blijkbaar is Radio 1 nu ook aanhanger geworden van de leuze 'als ik het woord cultuur hoor, trek ik mijn pistool'. Beleefder uitgedrukt: cultuur krijgt de schuld van de dalende luistercijfers. Er ligt wel een alibi klaar. Dat kunnen we meemaken op zondagochtend met Bar du matin van de bij Klara weggeplukte Annemie Tweepenninckx, om 7 uur 's ochtends welteverstaan.

De cultuurliefhebbers zullen er ongetwijfeld voor opstaan, zeker als ze laat thuiskwamen van het concert of de voorstelling die ze de avond voordien meemaakten. Fijn van Radio 1 dat ze invités ochtendlijke files besparen, al zullen ze niet met de trein moeten komen. In het persbericht van de VRT staat dat het een programma wordt "over schoonheid, ontroering en passie". Avontuurlijk dus. Oh la la.

Maar, ik mag niet liegen. De VRT zegt dat cultuur meer aandacht krijgt in alle programma's van Radio 1. Dat zal wel. Zoals geschiedenis vandaag wordt benaderd in het secundair onderwijs, zeker? Het vak is onzichtbaar in de schoolagenda, maar het maakt deel uit van integrale vakken. Die goedgelovige Vlamingen toch. Cultuur ondergaat op Radio 1 hetzelfde treurige lot.

De beheersovereenkomst met de VRT bepaalt dat onze openbare omroep cultuur in de breedte en de diepte moet brengen, en hiervoor structureel samenwerkt met culturele actoren. De VRT moet zelfs een actieve rol opnemen in de cultuurwereld, onder meer door evenementen toegankelijk te maken voor een groot en divers publiek, door te blijven investeren in kwalitatieve producties met een archiefwaarde en door als hefboom te fungeren voor vernieuwende audiovisuele productie.

Schone schijn
Waw, zou je zo denken. De werkelijkheid toont dat deze opdracht wordt benaderd met het sérieux van 'schone schijn'. Er wringt meer dan één schoentje in de Reyerslaan, of liever in de relaties tussen de bonzen aan de Reyerslaan en de vertegenwoordigers van de aandeelhouders, het Vlaams Parlement en de minister. De laatsten willen, gevoed door de oprechte bekommernis om kunst en cultuur zo dicht mogelijk bij mensen te brengen, publieken te prikkelen, kunstenaars te ondersteunen..., dat onze openbare omroep die taak ter harte neemt. Zo'n missie kun je moeilijk van commerciële zenders als Q-music of VTM verwachten. Daar moeten radio en televisie geld opbrengen, logisch zelfs.

Is het net niet daarom dat we openbare zenders hebben? Om informatie en cultuur bij zoveel mogelijk mensen te brengen? Natuurlijk echoot de Reyerslaanleiding die gedachte, maar in de praktijk wort die vermalen tot nobele doch onhaalbare wens.

De hoge dames en heren staren liever godganse dagen naar de lichtbak van de kijk- en luistercijfers, en stellen er tot hun verbijstering vast dat de commerciële concurrenten wel eens enkele procenten durven bijwinnen, ten koste van de VRT-zenders. Deze commerciële logica, geïnspireerd door marketeers en gevolgd door een ratrace naar kijkers en luisteraars, domineert de discussies aan de directietafels. Kwantiteit is blijkbaar veel belangrijker dan diepgang en kwaliteit.

Om de schijn op te houden zullen we dan nog een streepje cultuur doorheen andere programma's weven. Liefst niet te moeilijk doen, kies maar populaire cultuuruitingen. Maar geen lange gesprekken, geen saaie muziekfragmenten, geen literair gedoe...

Trouwens, al even stilgestaan bij de muziekkeuze op Radio 1? Ook daar is artistieke kwaliteit allang geen norm meer. Enkel de druk van labels om hun bands op de playlist te krijgen, gebaseerd op de populariteit van welbepaalde rockbands, bepaalt wat we horen. Als de voormalige luisteraars van Studio Brussel een dagje ouder worden, luisteren ze blijkbaar naar Radio 1, en dan moet hun muzikale voorkeur mee verhuizen. Andere genres worden verwezen naar de late avond of de vergeetput.

Kiezen voor kwaliteit
Dit is geen pleidooi voor oubollige cultuurprogramma's. Niemand wil luisteraars wegjagen. Maar een pleidooi voor moed. Moedig zijn is kiezen voor kwaliteit, tegen (on)wil en (on)dank. Stop die verdomde competitie met de commercie. We hebben een openbare omroep omdat die anders zou zijn, beter, gedurfder, diepgaander. Ja, desnoods met wat minder kijkers en luisteraars. Steeds meer wordt Klara het enige alibi voor de rubriek 'kunst en cultuur'. Blij dat Klara er is, daar niet van. Droevig dat cultuur naar de achterbank wordt verwezen.

Ik denk dat de leiders van de VRT in hun kantoren meewarig het hoofd schudden als ze mij en vele collega's uit de cultuurwereld, maar ook volksvertegenwoordigers met een hart voor kunst en cultuur, beluisteren. Och die naïevelingen. We zullen ze een beetje paaien.

Ongestraft gaat dat maar door. Jullie houden ons gewoon aan het lijntje. Zoiets heet 'morele contractbreuk'.

 
Stop die verdomde competitie met commerciële zenders. We hebben een openbare omroep omdat die anders zou zijn, beter, gedurfder, diepgaander
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234