Dinsdag 22/10/2019

Onderwijs

Nieuwe proffen aan UGent krijgen beurs van 200.000 euro

Rik Van de Walle, rector Universiteit Gent. Beeld Wannes Nimmegeers

Na de KU Leuven zal ook de Universiteit Gent voortaan alle nieuwe proffen een startersbudget voor onderzoek geven. De maatregel moet de werk- en publicatiedruk aan de universiteiten verlichten.

“Wanneer we spreken over academische vrijheid, dan menen we dat.” Met die boodschap maakte de Gentse rector Rik Van de Walle de nieuwe maatregel voor zijn nieuwe professoren bekend.

Tot nu toe was het zo dat proffen die net aangeworven waren enkel aanspraak konden maken op zo’n budget na het indienen van een projectaanvraag. Bovendien was er niet genoeg geld om elke beginnende prof een budget te geven. Dat impliceerde dat proffen van dezelfde universiteit al van het begin van hun proffencarrière met elkaar in concurrentie moesten gaan om geld te krijgen voor een van hun kerntaken: wetenschappelijk onderzoek.

Die competitieve aanpak wordt vervangen door de automatische toekenning van een startkrediet. Alle nieuw aangestelde professoren die minstens halftijds aan de UGent werken, zullen een budget van 200.000 euro ter beschikking krijgen. Dat mogen ze vrij besteden voor onderzoek. “Omgerekend kunnen ze daarmee bijvoorbeeld één doctoraatsstudent aannemen en begeleiden, van begin tot einde”, zegt Van de Walle.

De bedoeling van de maatregel is tweeledig. Enerzijds wil de universiteit de cultuur van competitie en de vaak gehoorde bijbehorende klachten over publicatie- en werkdruk tegengaan. Anderzijds moet het academici de vrijheid bieden om meer risicovol en fundamenteel onderzoek te doen. Zo’n onderzoek biedt minder garantie op resultaten en dus publicaties, wat dan weer minder interessant is voor jonge academici in tijden waarin het aantal publicaties essentieel is voor het verwerven van onderzoeksbeurzen.

De UGent zal de nieuwe startkredieten betalen met de middelen die ze krijgt via het Bijzonder Onderzoeksfonds (BOF). Die middelen worden jaarlijks door de Vlaamse overheid aan alle Vlaamse universiteiten uitgedeeld. Tot nu toe ging het om een pot van 185 miljoen euro. Afgelopen vrijdag besliste de Vlaamse regering om dat budget met 35 miljoen euro te verhogen. “Wij maken gebruik van die stijging om de startkredieten mee te financieren”, zegt Van de Walle. Let wel, de UGent zal niet plots alle BOF-middelen niet-competitief besteden. Op een totaal van 70 miljoen euro schat ze dat het om zo’n 15 miljoen euro zal gaan, goed om elk jaar 50 tot 100 nieuwe proffen een startkrediet te bezorgen.

Publicatiedruk

“We mogen ons wel niet blindstaren op de term publicatiedruk”, zegt wetenschapsfilosoof Gustaaf Cornelis (Vrije Universiteit Brussel - Universiteit Antwerpen). “Dat je moet publiceren, weet je zodra je een carrière als academicus begint. Het gaat eigenlijk om de combinatie van werkdruk, excellentiedruk en publicatiedruk.” Al juicht hij de maatregel toe, vooral omdat hij gericht is op jonge proffen die nu vaak verloren lopen. Ook ziet hij alle universiteiten soortgelijke maatregelen nemen.

De Gentse universiteit is inderdaad geen pionier voor die startfinanciering, ook de KU Leuven biedt ze aan. Daar gaat het om een budget van 100.000 euro. “We verwachten dat proffen zelf externe financiering zoeken om tot de vereiste 200.000 euro te komen om een doctoraatsstudent te begeleiden”, zegt de Leuvense rector Luc Sels. De startersfinanciering werd vorig jaar nog uitgebreid naar alle startende professoren.

De collega’s van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) ontvangen al sinds 2011 een soortgelijke startkrediet voor startende proffen, zij het beperkter. Het gaat om een bedrag van 50.000 euro dat initieel enkel gold voor vrouwelijke proffen zonder VUB-diploma. Gaandeweg werd het krediet uitgebreid, eerst naar alle startende proffen en sinds vorig jaar naar iedereen die ook halftijds aan de VUB begint te werken.

Ook de andere universiteiten namen al maatregelen. “We moeten daar eerlijk in zijn: wij hebben het budget niet om alle beginnende proffen zo’n financiering te geven”, zegt Jean-Michel Rigo, vicerector onderzoek aan de Universiteit Hasselt. Wel voorziet zijn universiteit in andere maatregelen, zoals het beter begeleiden van beginnende proffen. 

Eenzelfde boodschap klinkt aan de Universiteit Antwerpen, die bovendien in de bres springt als jonge onderzoekers naast een Europese beurs grijpen, door hen de kans te geven een deel van het onderzoek al uit te voeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234