Donderdag 17/10/2019

Nieuwe poging: zorgen dat de boot niet vertrekt

Bondskanselier Angela Merkel en de Maltese premier Joseph Muscat willen migranten in veilige zones buiten de EU opvangen. Daar zou hun asielaanvraag moeten worden afgehandeld. Muscat neemt het voortouw bij pogingen om de migrantenstroom naar Italië stil te leggen.

"De volgende fase is humanitaire corridors om te voorkomen dat mensen hun leven wagen om naar Europa te komen", zei Muscat vrijdagmiddag na afloop van een speciale EU-top op Malta. Ook Merkel benadrukte het belang van opvang van migranten in de regio waar ze vandaan komen. "We zouden bijvoorbeeld Ethiopië kunnen helpen bij het goed opvangen van vluchtelingen uit Eritrea. Daarna kan gesproken worden over het overnemen van contingenten legale vluchtelingen", zegt Merkel.

Het idee voor veilige zones en opvangkampen in Afrika (bijvoorbeeld in Egypte of Tunesië) werd eind januari ook al aangekaart door de Duitse, Oostenrijkse en Belgische ministers voor asiel. Ambtenaren van de Europese Commissie wezen vrijdag op grote praktische, juridische en financiële problemen bij de uitvoering ervan. Onduidelijk is wie de asielaanvraag dan moeten behandelen, of de internationale afspraken daarover worden nageleefd, wie de veilige zones bewaakt en hoeveel geld het gaat kosten.

Muscat kreeg de leiders wel alvast mee in het streven - gesteund door EU-president Tusk - om voor de zomer de stroom migranten vanuit Libië naar Italië in te dammen. "Dit is een ongekende stap voorwaarts", zei Muscat over de maatregelen waarop de leiders zich vastlegden. "Of het genoeg is, zal de komende tijd leren. Maar het helpt enorm."

De leiders beloven steun aan de tot nog toe zwakke Libische regering van nationale eenheid. Met EU-geld wordt de training en uitrusting van de Libische kustwacht uitgebreid, zodat die vaker zelf de migranten in hun bootjes kunnen oppikken en naar Libische wal brengen.

Belgisch buitenlandminister Didier Reynders (MR), die gisteren de Libische premier ontmoette, pleit voor een rechtstreekse dialoog tussen de rivaliserende partijen, om zo tot politieke stabiliteit te komen.

Werken aan diepere oorzaken migratie

De EU-landen zijn het erover eens dat ook de opvangkampen in Libië drastisch verbeterd moeten worden, een klus die de EU wil klaren met de hulp van UNHCR en IOM (Internationale Organisatie voor Migratie). Volgens vluchtelingenwerkers zijn die opvangkampen slecht en is Libië geen veilig land om migranten terug naar te sturen. Ook Reynders benadrukte dat de levensomstandigheden van de migranten extra aandacht verdienen. Daarnaast moet Europa volgens hem "in de herkomstlanden werken rond de diepere oorzaken van migratie".

Het IOM wordt gevraagd mee te helpen bij de vrijwillige terugkeer van migranten uit Italië naar hun thuisland. De Europese Commissie komt nog deze maand met een actieplan om de lidstaten hiermee te helpen.

Ruim onvoldoende en een nachtmerrie

De maatregelen worden betaald uit de bestaande EU-begroting. Extra geld, waarop in een eerdere ontwerpverklaring werd gezinspeeld, ging de leiders te ver. Ze zetten onder meer het in 2015 opgerichte Afrikafonds in (1,9 miljard euro). Voor economische investeringen in Afrikaanse landen - meer werk daar remt de migratie af - putten de leiders uit EU-geld voor ontwikkelingshulp. Daarvan is tot 2020 nog 11,7 miljard euro beschikbaar.

Ngo's en internationale organisaties hebben de aangekondigde maatregelen al bestempeld als 'ruim onvoldoende'. Ze noemen de toestand in de regio "een nachtmerrie", wegens een gebrek aan reddingsvaartuigen en aan externe steun. Gisteren werden alweer meer dan 1.300 vluchtelingen uit de zee gered voor de kust van Libië. Sinds woensdag staat de teller op ruim 3.000.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234