Zaterdag 23/01/2021

Nieuwe methode meet pijn bij pasgeboren baby's

Om pijn te kunnen meten, moet de patiënt zich kunnen uiten, dus hoe doe je dat bij een pasgeboren kind? Daarvoor denken Britse onderzoekers een objectief instrument te hebben gevonden. Dat wordt de komende tijd vooral gebruikt om het effect van pijnstillers bij baby's te onderzoeken.

De wetenschappers, verbonden aan de universiteit van Oxford, registreerden de hersenactiviteit van baby's om te beoordelen of ze pijn hebben. Ze plaatsten bij achttien pasgeboren kinderen elektroden op hoofd en borst terwijl ze een pijnlijke hielprik kregen.

Zo kon op een EEG de elektrische activiteit in de hersenen van de kinderen worden vastgelegd. De grafiek op het computerscherm maakte zichtbaar wat er veranderde zodra de kinderen pijn werd gedaan. Daarna bekeken de onderzoekers bij nog eens 72 baby's of het meetinstrument valide was.

Daarvoor vergeleken ze de hielprik-EEG met EEG's die werden gemaakt terwijl de kinderen andere, niet-pijnlijke prikkels kregen toegediend, zoals fel licht of een hard geluid. Het patroon bleek niet hetzelfde.

De onderzoekers zagen bovendien dat het lijnenspel op de EEG's veranderde als een kind tijdens een pijnlijke ingreep pijnstillers kreeg toegediend. Als ze verdovende crème smeerden op de plek waar de kinderen een prik kregen, verminderde de pijngerelateerde breinactiviteit, maar als de crème niet op de prikplek werd gesmeerd, veranderde er niets. Op die manier wisten ze een patroon te achterhalen van hersenactiviteit dat zich voordoet bij pijn. Hun bevindingen verschijnen in het vakblad Science Translational Medicine.

Belangrijke stap

Dick Tibboel, hoogleraar intensive care op de kinderleeftijd in het Nederlandse Erasmus-ziekenhuis in Rotterdam, noemt het onderzoek 'een belangrijke stap: "voor het eerst is een objectieve maat ontwikkeld voor pijnregistratie bij kinderen."

Hoeveel pijn pasgeborenen ervaren, kunnen artsen alleen achterhalen door het gedrag te observeren, zegt Tibboel. Er zijn zogeheten pijnschalen, waarbij aan uiterlijke kenmerken scores worden toegekend. Er zijn meer dan veertig pijnschalen voor het meten van pijn bij kinderen, zegt hij. "Dat toont wel aan dat we er nog niet veel vanaf weten."

Toch plaatst hij een kanttekening bij het Britse onderzoek. Dat de EEG van de baby's verandert als ze een pijnprikkel krijgen toegediend, bewijst vooralsnog één ding, zegt hij: dat de pijnbanen goed zijn aangelegd. De prik in hun hiel activeert daar pijnreceptoren die via zenuwbanen elektrische impulsen naar het ruggenmerg sturen. Daar worden de impulsen omgezet in signalen die naar de hersenen gaan.

Enorm ingewikkeld

"Maar betekent die verandering in het EEG-patroon ook dat er sprake is van een bewuste ervaring, dat een kind daadwerkelijk pijn beleeft?", vraagt Tibboel zich af. "Pijn is enorm ingewikkeld. Er zijn veel hersengebieden bij betrokken. Het maakt nogal uit in welk gebied je meet."

Absolute zekerheid kan het meetinstrument nooit bieden, erkent onderzoeksleider Rebeccah Slater, verbonden aan de universiteit van Oxford. "Zelfs bij mensen die kunnen praten, blijft het lastig te achterhalen of ze pijn hebben. Pijn is subjectief. De enige die weet hoeveel pijn je hebt, ben je zelf. We kunnen het de kinderen niet vragen, dus we zullen het nooit zeker weten. Maar wij denken dat we er met deze methode beter in slagen te begrijpen hoe baby's op pijn reageren."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234