Dinsdag 18/01/2022

Nieuwe marsrichting voor NAVO

Een eerste akkoord is gisteravond al bereikt, ’s nachts is aan de slotverklaring gewerkt die vandaag wordt goedgekeurd. De 28 lidstaten van de NAVO zijn het vrijdag eens geraakt over een nieuw strategisch concept voor de alliantie, waarmee het bondgenootschap de komende jaren tegemoet gaat. Het document zou tien jaar geldig moeten zijn. Dan zal men kijken of het weer moet worden bijgewerkt.

De twaalf pagina’s tellende tekst - waarvan de status intussen werd afgezwakt van “secret” naar “confidential” - bevat nergens nog haakjes, zo lieten welgeplaatste bronnen verstaan in Lissabon. De staatshoofden en regeringsleiders van de 28 NAVO-lidstaten zakten gisteren af naar Lissabon voor een tweedaagse top, waar ze hun formele fiat zullen geven aan het nieuw strategisch concept voor de Noord-Atlantische alliantie.

Aan de tekst werd maanden geschaafd, maar een finaal akkoord was gisterenavond rond. Diplomaten sleutelden wel nog aan de bredere slotverklaring van de top, waar landen die moesten inbinden toch nog wat eigen accenten hopen in te smokkelen. De details zullen vandaag duidelijk worden. Na afloop van de top hebben de Amerikaanse president Obama en de Europese president Van Rompuy een ontmoeting en uitgekeken wordt ook naar het contact dat Obama met zijn Russische collega Medvedev zal hebben.

Het nieuwe strategische concept wordt een grondige update die de NAVO moet wapenen tegen de nieuwe bedreigingen van de 21ste eeuw. De vorige versie dateert van 1999 maar onder meer de terroristische aanslagen van 11 september en de oorlog in Afghanistan maakten die nota intussen grotendeels achterhaald. De nieuwe tekst werd pas na de officiële goedkeuring vrijgegeven, maar in NAVO-kringen was voordien al te horen dat het een “korte, leesbare en evenwichtige nota” geworden is. Iets wat ook het draagvlak van het bondgenootschap bij de brede publieke opinie ten goede moet komen, hoopt secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen.

Onder de genodigden van niet-NAVO-landen vallen vooral de Russische president Dmitri Medvedev en zijn Afghaanse collega Hamid Karzai op. Die zullen vandaag worden ontvangen. Medvedev is er vooral om te onderstrepen dat Rusland goede betrekkingen met het Westen wil blijven behouden, na de golf van kritiek die het te slikken kreeg na zijn militaire optreden tegen Georgië in 2008. Karzai is er omdat zijn land een van de belangrijke gespreksthema’s vormt in Lissabon. Andere politieke prominenten zijn er eerder als waarnemers en om aan aanwezigheidspolitiek te doen.

De Amerikaanse president Barack Obama had er nog voor het begin bij de NAVO-bondgenoten op aangedrongen niet al te driftig tekeer te gaan in de besparingen op defensie-uitgaven. Verschillende NAVO-leden zijn van plan om fors te snoeien in hun kosten voor defensie, onder meer met het argument dat Rusland geen militaire bedreiging meer vormt, maar Obama en zijn regering vinden dat niet zo’n goed idee. Bovendien is gisteren ook aangekondigd dat de VS voor het eerst zeer zware tanks naar Afghanistan gaan sturen in de strijd tegen de taliban.

Amerikaanse kernraketten

De VS willen dat elk NAVO-lid belangrijke bijdragen blijft leveren in de eigen en de gezamenlijke defensie. Wel zal de NAVO als organisatie proberen zuiniger te werken en daarom een paar duizend medewerkers doen afvloeien in verschillende landen. Ook wordt het aantal nationale hoofdkwartieren beperkt. Op de top in Lissabon zelf waren er vooral drie belangrijke punten: de geleidelijke terugtrekking uit Afghanistan, de te verbeteren relatie met Rusland en het behoud van de Amerikaanse kernraketten in Europa.

Wat Afghanistan betreft maakt de NAVO zich sterk dat het haalbaar moet zijn om tegen einde 2014 - begin 2015 de troepen uit het land te hebben teruggetrokken en de macht volledig te hebben overgedragen aan de Afghaanse regering, het leger en de veiligheidsdiensten. De datum 2014-2015 blijft het streefdoel, al hebben sommigen hun twijfels over de haalbaarheid en wordt er zelfs openlijk aan getwijfeld of de Afghanen in staat zullen zijn hun lot weer helemaal in eigen handen te nemen.

Bovendien wordt er her en der aan getwijfeld dat de taliban tegen dan verslagen zullen zijn en dat men hen zal hebben gedwongen tot een politieke dialoog om tot een oplossing te komen. Er wordt uitgekeken naar wat de Afghaanse president Hamid Karzai ter zake in Lissabon te zeggen zal hebben. De interventie in zijn land was de eerste grootschalige operatie die de NAVO ver buiten haar grondgebied ondernam.

Goede relaties met Rusland zijn een ander cruciaal punt. Voor zijn vertrek naar Lissabon had Barack Obama zijn Senaat in Washington opgeroepen om het in de lente met Rusland afgesloten START-ontwapeningsverdrag nog dit jaar te ratificeren en hij onderstreepte nog het belang van normale betrekkingen met de “strategische partner Rusland”. De Duitse bondskanselier Angela Merkel sprak de hoop uit dat Rusland zou ingaan op de NAVO-uitnodiging om samen te werken in het kader van een gepland, maar omstreden, raketafweerschild.

Moskou blijft erbij dat zo’n schild tegen Rusland gericht is en niet tegen landen als Noord-Korea en Iran. Het is afwachten wat de Russische president Dmitri Medvedev daar vandaag over zegt. Dat hij naar Lissabon is gegaan, is alvast een positief teken, zelfs al blijven de VS er vooralsnog bij dat geen kernraketten uit Europa worden teruggetrokken. Sommige NAVO-landen, onder wie België, hadden daar om gevraagd, maar hebben dus nul op het rekest gekregen. Het behoud van die kernraketten, zolang Rusland ook een heel arsenaal heeft (tweeduizend wordt geschat), was het derde van de belangrijke punten op de top, waarop vertegenwoordigers van alle 48 landen waren uitgenodigd diemilitairen hebben gestuurd naar de internationale troepenmacht in Afghanistan.

Atoomwapenvrije wereld

In het document van Lissabon staat nog dat de NAVO antwoorden moet hebben op nieuwe uitdagingen zoals de strijd tegen het internationale terrorisme, de verspreiding over de wereld van massavernietigingswapens, cyberaanvallen, de beveiliging van handelsroutes en veiligheid op het vlak van energievoorziening.

Er staat bovendien dat de NAVO de visie van de Amerikaanse president Obama steunt om te streven naar een atoomwapenvrije wereld, maar dat ze zelf aan dit soort wapens zal vasthouden zolang ze ergens in de wereld bestaan. De NAVO zegt van plan te zijn haar samenwerking en partnerschap met de EU te verstevigen. Dat is gewoon een cryptische verwijzing naar de zwarte wolken die al jarenlang boven de NAVO-leden Turkije en Griekenland hangen vanwege de kwestie Cyprus.

In het ‘nieuwe strategische concept’, dat dus tien jaar geldig zal zijn, hebben de NAVO-bondgenoten nog onderstreept dat de interne solidariteit een absolute steunpilaar van de alliantie blijft, ook in de toekomst. Wat zeer concreet betekent dat wie één NAVO-lid zou aanvallen, meteen met de 27 anderen te doen krijgt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234