Zondag 13/06/2021

Klimaat

Nieuwe klimaatminister gaat voluit voor koolstoftaks

Minister van Klimaat Zakia Khattabi (Ecolo) Beeld Wouter Van Vooren
Minister van Klimaat Zakia Khattabi (Ecolo)Beeld Wouter Van Vooren

Minister van Klimaat Zakia Khattabi (Ecolo) wil ‘onmiddellijk’ werk maken van een koolstoftaks. Dat schrijft ze in het ontwerp van haar beleidsnota die De Morgen in handen heeft.

Om het klimaatakkoord van Parijs na te komen, moet België zijn CO2-uitstoot drastisch verlagen tegen 2050: met minstens 80 procent in vergelijking met 1990. Onder meer het VN-klimaatpanel, Europa en de OESO raden ons land daarom aan om een koolstoftaks in te voeren.

In België wordt vandaag een derde van de totale CO2-uitstoot onderworpen aan een belasting. Het Europese emissiehandelssysteem (ETS) dekt de uitstoot van de industrie en de energiebedrijven. De rest – vooral vervuiling afkomstig van transport en gebouwen – wordt niet belast. In deze sectoren is nochtans veel werk. De schadelijke uitstoot daalt er nauwelijks.

Menukaart

Als het van minister Khattabi afhangt dan voert de regering-De Croo zonder dralen een koolstoftaks in. Zelf spreekt ze over een ‘koolstoftarifering’ – een politiek minder geladen term.

“Ik zal samen met mijn collega die verantwoordelijk is voor Financiën (Vincent Van Peteghem, JVH) concrete voorstellen doen om onmiddellijk een dergelijke tarifering in te voeren in de niet-ETS-sectoren en die te koppelen aan de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de tarifering sociaal rechtvaardig is”, schrijft Khattabi in het ontwerp van haar beleidsnota.

Aan welke vorm van koolstoftaks ze precies denkt, is onduidelijk. Er zijn veel mogelijkheden. Op vraag van gewezen minister Marie Christine Marghem (MR) werkte de klimaatadministratie in 2018 een ‘menukaart’ uit. Daarin wordt een koolstoftaks van 10 euro per uitgestoten ton CO2 voorgesteld als vertrekpunt. Die zou dan stijgen naar 40, 70 of 100 euro tegen 2030. De taks zou verrekend worden in de accijnzen van diesel, benzine, aardgas en stookolie.

Het gematigde scenario – van 10 naar 70 euro per ton CO2 – zou 2,6 miljard opleveren tegen 2030. Voor een gemiddeld gezin zou dit een meerkost van 281 euro per jaar betekenen.

Herverdeling

Belangrijk is dat de opbrengsten van een koolstoftaks niet naar de begroting vloeien, maar moeten dienen om bijvoorbeeld sociale lastenverlagingen, nieuwe energiepremies, investeringen in het openbaar vervoer of een verlaging van de energiefactuur te bekostigen.

Op die manier wordt groen gedrag beloond. Ervaringen uit Frankrijk, Zweden en Zwitserland, waar al een koolstoftaks bestaat, leren dat burgers en bedrijven hier gevoelig voor zijn.

In haar beleidsnota schrijft Khattabi dat “de inkomsten uit de tarifering volledig zullen worden herverdeeld”. De groene minister lijkt zelf vooral te kijken naar Canada, waar sinds 2018 een koolstoftaks met een ‘klimaatdividend’ in werking is. De opbrengsten van de belasting worden er als geldbedrag teruggestort naar de bevolking. Volgens cijfers van de Canadese overheid wint 70 procent van de burgers en bedrijven aan dit systeem. Tijdens de formatie van de regering-De Croo hebben Ecolo en Groen een gelijkaardige ‘klimaatcheque’ op tafel gelegd.

Vlaanderen

Ondanks de dadendrang van Khattabi is de weg naar een Belgische koolstoftaks nog lang. De minister zal veel twijfels moeten wegmasseren. Binnen haar eigen regering: de liberalen vrezen dat een koolstoftaks door de rechtse oppositie aanzien zal worden als een belastingverhoging voor de middenklasse. De socialisten zijn bezorgd over de impact ervan op de laagste inkomens. CD&V-minister Van Peteghem rept er met geen woord over in zijn beleidsnota.

Ook bij de regionale regeringen heeft Khattabi nog werk. Vooral dan in Vlaanderen. In het regeerakkoord van de regering-Jambon is geen sprake van een koolstoftaks. De bestaande ideeën rond bijvoorbeeld een kilometerheffing lijken definitief afgevoerd. Desondanks schrijft Khattabi dat ze “de dialoog wil aangaan met de gewesten om een plan uit te werken”.

Khattabi wil voorlopig niet meer commentaar kwijt. Vandaag legt ze haar beleidsverklaring af in het parlement. Binnen twee weken volgt dan de bespreking van haar beleidsnota zelf.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234