Maandag 23/05/2022

Nieuwe intendant Vlaamse Opera Aviel Cahn trapt eerste (halve) seizoen op gang en legt meteen accenten

'Opera is meer dan een leuk avondje uit'

Vandaag opent de nieuwe intendant van de Vlaamse Opera Aviel Cahn zijn eerste seizoen met Die Schöpfung van Haydn. De jonge Zwitser Cahn lijkt nooit op te houden met werken. En als hij niet werkt, dan praat hij met verve over zijn werk. Meteen heeft hij ook een nieuwe bewustmakende rol voor de Vlaamse opera op het oog.

Door Stephan Moens

BRUSSEL l In zijn korte voorbereidingstijd heeft Cahn al heel wat overhoop gegooid. Met name heeft hij langer lopende coproductie-overeenkomsten afgesloten met twee buitenlandse huizen: English National Opera in London en het Theater Bremen. In dat laatste theater wordt op dit ogenblik Cahns eerste operaproductie voorbereid: Tsjaikovski's Mazeppa. De reden: Bremen heeft een volledig decor- en kostuumatelier, iets wat de Vlaamse Opera maar in beperkte mate bezit.

Maar waarom precies Bremen?

Cahn: "Je gaat op zoek naar huizen met een verwante artistieke visie en vergelijkbare begrotingen. Dus niet de Met en Covent Garden want die zouden een bijdrage verwachten die ik nooit wil geven. En ik wil de kosten reduceren. Anderzijds moet ik oppassen dat het geen opruimingswinkel wordt en overal dezelfde producties te zien zijn."

Met Bremen hebt u meteen een hele Tsjaikovskicyclus afgesproken.

"Ik vind dat zijn opera's veel te weinig worden gespeeld. Eigenlijk staan enkel Schoppenvrouw en Jevgenij Onjegin regelmatig op het programma , en af en toe Yolanta, maar dan enkel concertant. Daarenboven is in de Vlaamse Opera tot nu toe nauwelijks Russisch repertoire aan bod gekomen en zelfs aan de Munt enkel Moessorgski. Dat er geen traditie is, maakt het voor mij spannend. Dat zal bij de Belgische genieter zeker weerklank vinden, want in muziek van Tsjaikovski kun je altijd zwelgen."

Mazeppa is een absoluut meesterwerk. In België is het nog nooit scenisch uitgevoerd. In het seizoen 2011-2012 zullen we dan Tsjarodejka (De Tovenares) opvoeren, nog minder bekend maar een ongemeen spannende opera, ook thematisch. Belangrijk is natuurlijk dat we een scenisch en muzikaal sterke invulling hebben; daarom bouw ik nu voor Mazeppa op zangers uit het Mariinskitheater in Sint-Petersburg. Die kennen het werk, verstaan elk woord en leveren zelf een interpretatie. Dat levert echt een meerwaarde, zowel qua stemkleur als in de manier waarop ze met de tekst omgaan."

Uw nieuwe producties zijn dit jaar in meerderheid politieke stukken. Toeval?

"In dit seizoen kun je dat zeggen, als je Aquarius van Karel Goeyvaerts ook als een politiek stuk beschouwt. Het is in elk geval utopisch. Ja, dat is een statement: 'In de opera gaat het om meer dan een leuk avondje uit'. Opera is geen louter esthetisch genot. De componisten hadden iets te vertellen in hun tijd en hun maatschappij. En als vandaag de dag een opera ingebed wil zijn in een maatschappij, dan moet hij net zozeer iets bieden voor die samenleving. Dat is uiteraard enerzijds amusement en een avondje uit maar aan de andere kant een standpunt. Mazeppa kun je heel goed in verband brengen met het Russisch-Georgische en Samson et Dalila met het Israëlisch-Palestijnse conflict. Dat doen we dan ook. Ja, we leggen maatschappelijke accenten."

Is een accent op het Israëlisch-Palestijnse conflict in de huidige situatie niet riskant?

"Wat we nu zien, is die eeuwige spiraal in het Midden-Oosten. Precies over die spiraal gaat Samson et Dalila. Uiteraard zou het naïef zijn te denken dat we enige invloed kunnen uitoefenen op de politiek in het Midden-Oosten. Maar de bombardementen maken de productie niet moeilijker, hoogstens actueler."

Is het niet naïef te geloven dat de opera het bewustzijn kan veranderen?

"Ik hoop dat hij de horizon van enkele mensen verruimt, dat hij hen de mogelijkheid biedt dieper en met een ander begrip naar de feiten te kijken. Ik geloof dat je met kunst dieper kunt graven. Samson et Dalila komt live op televisie, dat zal ook voor impact zorgen - niet op de dagdagelijkse politiek of op ideologisch vlak, maar voor de betekenis van kunst in de samenleving."

Is het feit dat een Israëliër Omri Nitzan en een Palestijn Amir Nizan Zuabi samen regisseren, dan geen politiek statement?

"Misschien wel maar het is ook niet nieuw. Zowel in Israël als in Palestina is er veel goed functionerende samenwerking tussen de bevolkingsgroepen; alleen lees je dat niet zo vaak in de krant. Je leest alleen over de schandalen, de conflicten en het bloed. Maar dat een Israëliër en een Palestijn samen een visie ontwikkelen voor deze Samson et Dalila is wel nieuw. De samenwerking gaat overigens verder. Het hoofd van onze kostuumafdeling is naar Palestina gereisd - kort voor het ergste conflict, nu zou ik ze niet sturen - en heeft in Ramallah en Bethlehem kostuums gekocht. Dat is uitstekend verlopen, met de steun van het Belgische consulaat in Jeruzalem, dat ook bevoegd is voor de Palestijnse gebieden. Daarenboven zullen in het randprogramma rond Samson et Dalila kunstenaars en andere mensen van Palestijnse en Israëlische kant optreden en in gesprekken van gedachten wisselen."

De derde nieuwe productie is Aquarius van Karel Goeyvaerts. Waarom?

"Ten eerste wil ik in elk seizoen hedendaagse opera presenteren. Opera is een levende kunst, niet alleen in de interpretatie maar ook in de creatie. Ten tweede is voor een Zwitser die naar België komt een van de eerste vragen: wat bestaat er hier aan muzikale schatten? Collega's hebben mij dan op Aquarius gewezen. Een werk van een Vlaamse componist dat nog nooit scenisch werd opgevoerd en door velen als een meesterwerk wordt beschouwd: dat was de ideale aanvulling van mijn programma. Het biedt ook de gelegenheid om naast vele coproducties een eigen identiteit van de Vlaamse Opera op te bouwen. Maar eerlijk: voor ik naar hier kwam, wist ik niet wie Goeyvaerts was."

Hoe gaat u na dit kleine halve seizoentje voort?

"Elk seizoen zal een thema hebben. Het volgende seizoen zal zeker minder politiek getint zien, al zijn er wel enkele projecten met een zekere politieke draagwijdte. Ten slotte is Vlaanderen een regio die ook politiek erg interessant is. Niet voor niets zijn er verschillende opera's waar historische politieke feiten uit Vlaanderen een rol in spelen. Ik wil stukken spelen die met Vlaanderen of België - met de geschiedenis of de actualiteit - te maken hebben."

Zult u aan Vlaamse regisseurs kansen bieden?

"Peter De Caluwe doet dat al in Brussel: Dirk Tanghe, Guy Joosten, Guy Cassiers... Anderen, zoals Ivo Van Hove, hebben hier al gewerkt. Ik zou liever naar nieuwe namen uit een jongere generatie uitkijken, ook uit het theater en die hier vroeg of laat zeker een opera zullen maken. Nee, ik kan nog geen namen noemen. Guy Joosten zal ik blijven delen met de Munt. Ik ben wel benieuwd hoe Guy Cassiers de Ring gaat doen in Milaan en Berlijn. Dat is een grote uitdaging voor iemand die nog maar één opera heeft geregisseerd."

Aviel Cahn opent zijn seizoen met Die Schöpfung van Haydn (21 en 22 januari) en

met Mazeppa van Tsjaikovski (première

op 7 februari). www.vlaamseopera.be

Aviel Cahn (intendant Vlaamse Opera):

Opera heeft veel te bieden aan de samenleving

n Vlaamse Opera-intendant Aviel Cahn is ambitieus met de politieke accenten in zijn programmering: 'Ik hoop dat opera de horizon van enkele mensen verruimt.'

Aviel Cahn:

Ik wil in elk seizoen ook een hedendaagse opera

presenteren

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234