Donderdag 16/09/2021

Griekenland

Nieuwe Griekse tragedie (voorlopig) afgewend

null Beeld © REUTERS
Beeld © REUTERS

Een nieuwe financiële crisis in Griekenland blijft uit: de eurolanden stemden unaniem in met een lange lijst hervormingen en bezuinigingen die Athene op de valreep had ingediend. Hierdoor worden de noodkredieten allicht tot 1 juli verlengd.

De lijst met maatregelen van de Griekse minister van Financiën Varoufakis is een eerste aanzet. Voor eind april moet Athene de voorstellen uitwerken en van bedragen (kosten/baten) voorzien. Pas als de trojka - de Europese Commissie, de ECB en het IMF - die eindlijst accepteert, kan het resterende krediet van circa 7 miljard euro naar Athene worden overgemaakt. IMF-directeur Lagarde bekritiseerde de vaagheid van de ingediende plannen.

Varoufakis gaat diep door de knieën met zijn hervormingslijst. De verkiezingsbelofte om de verkoop van staatsbedrijven (ingezet door de vorige regering) terug te draaien, is verdwenen. Privatiseringen die nog op de rol staan, worden opnieuw bezien. Over het weer aannemen van ontslagen ambtenaren rept Varoufakis met geen woord en de beloofde verhoging van het minimumloon wordt gefaseerd ingevoerd, in overleg met de geldschieters, en het mag de arbeidsmarkt niet verstoren.

Athene zegt verder de belasting- en btw-fraude hard aan te pakken. Ze wil een 'nieuwe cultuur' creëren waarin belastingen betalen een gewone zaak wordt, ook voor de rijken. De Griekse belastingdienst moet daartoe worden gereorganiseerd, een taak waar de vorige regering mee was begonnen. Het mes gaat in de grote hoeveelheid 'uitzonderingen' om geen belasting of btw te hoeven betalen.

Varoufakis belooft verder strikt toezicht op zowel de inkomsten als uitgaven van de Griekse staat. Alle niet loon- en pensioengebonden uitgaven worden tegen het licht gehouden, op zoek naar bezuinigingen. Extraatjes voor ambtenaren worden geschrapt en zoals premier Tsipras eerder aankondigde daalt het aantal ministeries van zestien naar tien. De vergoedingen en dienstauto's van de bewindslieden worden versoberd.

Verder streeft Varoufakis naar een efficiënter ambtenarenapparaat en een modernisering van Justitie. Ook wil hij de rommelkredieten bij de banken aanpakken, maar dat mag niet tot huisuitzettingen leiden van mensen met lage inkomens.

Het IMF gaat, net als de ECB, akkoord met de lijst als 'startpunt' voor verdere onderhandelingen. In een brief aan Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem hekelde Lagarde echter het gebrek aan 'heldere garanties' dat de Griekse beloften ook worden uitgevoerd. Ook verschillende ministers van Financiën uitten die zorg. Dijsselbloem zei na afloop van de Eurogroepvergadering dat het pakket voldoende serieus is om de onderhandelingen voor 1 juli af te ronden.

Een substantiële hervormingslijst was afgelopen vrijdag een harde voorwaarde voor de geldschieters om überhaupt over verlenging van de Griekse noodkredieten te praten. Athene wil de nu verkregen financiële adempauze gebruiken om een nieuw contract met zijn geldschieters op te stellen. Daarin wil Griekenland meer ruimte voor groei en investeringen alsook gedeeltelijke kwijtschelding van de 240 miljard euro die de eurolanden en het IMF geleend hebben. Dijsselbloem verwacht dat dit moeilijke gesprekken zullen worden.

Wat blijft er over van de verkiezingsbeloften van Tsipras? Weg met de macht van de trojka

Dat de door Syriza gehate noodlening aan Griekenland met vier maanden wordt verlengd en de inspecteurs van de trojka van de EU, de ECB en het IMF in Griekenland blijven is een van de grootste toegevingen die Tsipras heeft moeten maken. Het woord trojka is in de teksten verruild door 'instituties' en de verlenging van het noodpakket heet alleen 'verlenging', maar zelfs zijn partijgenoten uiten hun onvrede over het akkoord. "Ik bied mijn excuses aan, voor het bijdragen aan deze illusie", schrijft de prominente activist en Europarlementariër Manolis Gletzos op internet. Dat de Grieken nu zelf de lijst van hervormingen opstellen, is een schrale troost.

Help de armste Grieken
De belofte de allerarmste Grieken hulp te bieden met bijvoorbeeld gratis elektriciteit en voedselbonnen staat nog steeds op de lijst, maar wel met een aanvulling: 'verzekeren dat het gevecht tegen de humanitaire crisis geen negatief fiscaal effect heeft.' Hoeveel dan nog van de plannen overblijft, moet blijken. Ook de belofte onmiddellijk het minimumloon te verhogen naar 751 euro per maand, is afgezwakt. De Grieken zullen het plan geleidelijk invoeren en bovendien 'in overleg met sociale partners en de Europese en internationale instituties'. Toch is de beloofde sociale nadruk terug te vinden in de hervormingsplannen, bijvoorbeeld bij het voorkomen van huisuitzettingen van armen en de omgang met wie zijn schuld niet kan betalen.

Stop de privatiseringen
Een van de eerste aankondigingen van de nieuwe regering van Alexis Tsipras was het bevriezen van de privatiseringsprojecten. Zijn Syrizapartij was fel tegen de privatisering die de vorige regering de afgelopen jaren onder druk van de trojka in gang zette, zoals van een deel van de haven van Piraeus, de staatsloterij en het terrein van het oude vliegveld van Athene. Tsipras vermoedde schimmige deals en wilde alle projecten terugdraaien. Nu krabbelt hij terug. Afgeronde privatiseringen zullen niet worden teruggedraaid en nieuwe privatiseringen worden allemaal uitvoerig geëvalueerd, zo staat in het hervormingsplan. Wat dat precies betekent voor afgesproken maar niet afgeronde projecten zoals de privatisering van de haven van Piraeus, is ook voor de Griekse regering niet helemaal duidelijk. Ministers spreken elkaar hierover tegen.

Stop de oligarchen
Een belofte die de hervormingsplannen wel heeft gehaald, is de strijd tegen de mannen die hun tentakels hebben uitgespreid over staat en media en zo de Griekse economie in hun greep houden. De Griekse regering wil een nationaal plan tegen corruptie uitvoeren en heeft voor de coördinatie hiervan een nieuwe ministerspost gecreëerd. Ook zullen de media - merendeels in handen van de oligarchen - moeten gaan betalen voor het gebruik van televisiefrequenties. Op de hervormingslijst staan maatregelen tegen corruptie, smokkel van brandstof en tabak en belastingontduiking. Volgens de onlangs benoemde aanklager van het hooggerechtshof Panagiotis Nikoloudis kan 7 miljard euro worden geïnd met de aanpak van economische misdrijven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234