Maandag 30/03/2020

Griekenland

Nieuwe Griekse regering gaat (tegen de EU-Turkijedeal in) opvangkampen leeghalen

Het kamp Moria op het Griekse eiland Lesbos, waar veel vluchtelingen en migranten in zelfgemaakte optrekjes wonen. Beeld REUTERS

Griekenland wil niet langer de Europese ‘parkeergarage voor migranten’ zijn, heeft het land deze week duidelijk gemaakt met een pakket drastische maatregelen. Voor het eind van het jaar moeten 20.000 migranten van de overvolle opvangkampen op de eilanden naar het vasteland zijn gebracht. Nieuwe migranten moeten vanaf midden volgend jaar in detentiekampen hun versnelde asielbeslissing afwachten.

Met het leeghalen van de eilanden gaat de Griekse regering in tegen de afspraken uit de zogeheten EU-Turkijedeal, die in 2016 een einde maakte aan de Syrische vluchtelingenstroom vanuit Turkije. Maar de nieuwe rechts-conservatieve Griekse premier Kyriakos Mitsotakis zegt geen andere keuze te hebben. “Europa beschouwt aankomstlanden als Griekenland als een makkelijke parkeerplaats voor vluchtelingen en migranten. Is dat Europese solidariteit? Nee, dat accepteer ik niet langer”, zo zei hij eerder deze week tegen het Duitse Handelsblatt.

De humanitaire situatie op de Egeïsche eilanden is onhoudbaar nu de opvangkampen overvol zijn en de winter nadert. Dit jaar zijn al ruim 50.000 migranten en vluchtelingen op bootjes uit Turkije overgestoken, veel meer dan in voorgaande jaren. Vrijwel niemand verlaat de eilanden nog omdat er te weinig capaciteit is om de asielaanvragen te behandelen. Hierdoor zit er nu een recordaantal van 36.000 mensen op de vijf grootste aankomsteilanden – Lesbos, Kos, Samos, Leros en Chios – in afwachting van een beslissing of zelfs een eerste gesprek met een asielbeambte.

Een man houdt een jongetje vast tijdens een confrontatie met de politie bij het kamp Moria. Die dag, 29 september, brak er brand uit in het overvolle kamp, waarbij een migrant om het leven kwam.Beeld AFP

Zelfgebouwde tenten

In het beruchtste kamp, Moria op het eiland Lesbos, dat berekend was op maximaal 2.000 mensen, verblijven nu 15.000 mensen, merendeels in zelfgebouwde tenten zonder voorzieningen in een olijfboomgaard. Op Samos zitten 6.000 mensen in een kamp voor 600, van wie velen zelfs geen toegang hebben tot stromend water en elektriciteit, zegt Boris Cheshirkov van vluchtelingenorganisatie UNHCR vanuit Athene. Vorige week nog overleed een baby van negen maanden in Moria als gevolg van gebrekkige hygiëne en zorg, in september kwam een vrouw om bij een brand in het kamp.

Hulporganisaties als de UNHCR zijn blij dat de Griekse overheid gehoor heeft gegeven aan de oproep om migranten weg te halen van de Griekse eilanden. “Er moest iets gebeuren. Het kan zo echt niet langer”, aldus Cheshirkov. Op het Griekse vasteland wonen al ruim 50.000 migranten in opvangkampen, leegstaande hotels en woningen die met steun van de EU door VN-organisaties worden gerund, maar de UNHCR denkt dat het lukt om 20.000 extra migranten van de eilanden op het vasteland te huisvesten (daardoor blijven er nog zo’n 16.000 over op de eilanden). Nog eens 20.000 migranten zijn naar schatting zelfstandig in Griekenland gaan wonen nadat in 2016 de grenzen in de rest van Europa voor hen op slot waren gegaan, waarmee nu een recordaantal van ruim 105.000 migranten in Griekenland verblijft.

In de steek gelaten

De vorige regering van de linkse premier Tsipras heeft de migratiecrisis in het failliete land niet onder controle weten te krijgen en voelde zich, net als premier Mitsotakis nu, in de steek gelaten door de rest van Europa. De nieuwe premier ziet zich daarom genoodzaakt hard in te grijpen. “Er moet een duidelijk signaal komen voor wie van plan is om illegaal ons land binnen te komen”, zei regeringswoordvoerder Stelios Petsas woensdag bij de lancering van de nieuwe plannen. 

De regering wil vijfhonderd nieuwe asielambtenaren aanstellen om de asielprocedures te bespoedigen, een voornemen dat door alle partijen wordt verwelkomd. Het tweede onderdeel van de plannen is meer omstreden. De regering wil vanaf medio volgend jaar met gesloten opvangkampen op de eilanden gaan werken, waar migranten voortaan hun asielbeslissing moeten afwachten. Doel is om eerder economische migranten van ‘echte’ vluchtelingen te kunnen scheiden en hen direct terug te sturen naar het land van herkomst. Mensenrechtenorganisaties als Amnesty International en Human Rights Watch maken zich grote zorgen over de gevolgen voor de positie van asielzoekers. Ze zijn bang dat zij hun recht op een eerlijke asielbeslissing verliezen en dat ze mogelijk maanden onrechtmatig in detentie worden gehouden. Volgens internationaal recht mag een illegale migrant niet langer dan 24 dagen worden opgesloten.

Migranten roepen leuzen tijdens schermutselingen met de Griekse oproerpolitie op 6 april bij een kamp in Diavata, een buitenwijk van Thessaloniki. De onrust hield dagenlang aan.Beeld AFP

Asielsysteem ingestort

Toch kunnen de Grieken niet anders dan ingrijpen. De wachttijd voor gesprekken met de Griekse asieldienst is opgelopen tot twee à drie jaar, waardoor mensen de hoop op een toekomst en de kans op integratie in de samenleving verliezen. “Het Griekse asielsysteem is volledig ingestort”, zegt Gerald Knaus, de Oostenrijkse migratie-expert die de EU-Turkijedeal heeft bedacht. “Dat de nieuwe regering het migratiebeleid op de schop neemt, begrijp ik daarom wel. Maar het zal niet werken als de rest van Europa geen verantwoordelijkheid neemt en weer asielzoekers overneemt van Griekenland.”

De UNHCR maakt zich vooral zorgen om de kwetsbare groep van circa 5.000 alleenreizende minderjarigen in Griekenland. Zeker 2.000 minderjarigen verblijven nu in de kampen op de eilanden, op het vasteland is nu al onvoldoende capaciteit om deze jongeren te beschermen. Naar schatting 1.200 van hen zijn in de afgelopen jaren al van de radar verdwenen. Gevreesd wordt dat ze slachtoffers van mensenhandel zijn geworden of in de prostitutie zijn beland. “Er is echt meer solidariteit van de EU nodig”, zegt woordvoerder Cheshirkov. Ook hij roept op het systeem van relocatie – herverdeling van migranten over de Europese lidstaten – te hervatten. In 2017 liep dit systeem van herverdeling vast op de onwil van een aantal Oost-Europese landen om er nog langer aan mee te werken. Alleen het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Portugal nemen nog mondjesmaat  asielzoekers op vanuit Griekenland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234